6/5/2026
Η γεωπολιτική μάχη για τον έλεγχο των ενεργειακών ροών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς η συμφωνία που υπεγράφη στα Τίρανα μεταξύ Ελλάδας, Αλβανίας και Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργεί νέα δεδομένα για τη μεταφορά και αξιοποίηση αμερικανικού LNG στα Βαλκάνια. Η συμφωνία, συνολικής αξίας 6 δισεκατομμυρίων ευρώ και με συμμετοχή του ομίλου Aktor, θεωρείται κομβικής σημασίας για την επέκταση του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Πρόκειται για το πρώτο μακροπρόθεσμο συμβόλαιο προμήθειας αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην περιοχή, εξέλιξη που ενισχύει αισθητά τη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στον ενεργειακό χάρτη των Βαλκανίων. Ταυτόχρονα, η συμφωνία επιταχύνει τις συζητήσεις για νέα έργα υποδομών που θεωρούνται απαραίτητα για τη μεταφορά αυτών των ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τις αγορές της περιοχής.
Στο επίκεντρο της συνεργασίας βρίσκεται η συμφωνία μεταξύ της Aktor και της κρατικής εταιρείας Albgaz, η οποία προβλέπει την προμήθεια 1 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως από την αμερικανική Venture Global LNG για την περίοδο 2030-2050. Η εξέλιξη αυτή τοποθετεί την Αλβανία σε κεντρική θέση στον σχεδιασμό διαφοροποίησης ενεργειακών πηγών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Νέες υποδομές LNG και ενεργειακές επενδύσεις
Η συμφωνία δεν περιορίζεται μόνο στη διάθεση ποσοτήτων φυσικού αερίου. Συνδέεται άμεσα με έναν ευρύτερο κύκλο ενεργειακών επενδύσεων που περιλαμβάνει υποδομές LNG, διασυνδέσεις αγωγών αλλά και νέα έργα ηλεκτροπαραγωγής.
Μεταξύ των σχεδίων που εξετάζονται βρίσκεται η ανάπτυξη μονάδας ηλεκτροπαραγωγής ισχύος περίπου 380 MW στην Αλβανία, η οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει μέρος των νέων ποσοτήτων φυσικού αερίου. Παράλληλα, προωθείται η ιδέα δημιουργίας πλωτού τερματικού σταθμού LNG τύπου FSRU, που θα επιτρέψει την απευθείας εισαγωγή αμερικανικού LNG στην περιοχή.
Η ανάγκη για νέες υποδομές θεωρείται πλέον κρίσιμη, καθώς ο υφιστάμενος αγωγός TAP, που διασχίζει Ελλάδα, Αλβανία και Ιταλία, εμφανίζει περιορισμένες δυνατότητες για επιπλέον μεταφορά φυσικού αερίου. Ο αγωγός είναι ήδη δεσμευμένος κυρίως για τη διοχέτευση αζέρικου αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ ακόμη και η μελλοντική του επέκταση επικεντρώνεται στην αύξηση των ροών από το Αζερμπαϊτζάν.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί έντονη ανάγκη για εναλλακτικές οδούς μεταφοράς LNG και νέες ενεργειακές εγκαταστάσεις που θα μπορούν να υποστηρίξουν τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου.
Βαλκανικές διασυνδέσεις και απεξάρτηση από τη Ρωσία
Ο σχεδιασμός του Κάθετου Διαδρόμου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για την Ευρώπη, καθώς συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η Σερβία και άλλες βαλκανικές αγορές βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής αναδιάρθρωσης των ενεργειακών ροών.
Ήδη προωθούνται σημαντικά έργα διασύνδεσης που θα επιτρέψουν μεγαλύτερη ευελιξία στη μεταφορά φυσικού αερίου από διαφορετικές πηγές. Ξεχωρίζει ο αγωγός που θα συνδέει τη Σερβία με τη Βόρεια Μακεδονία, μήκους 144 χιλιομέτρων, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2027.
