7/5/2026
Τα πρώτα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες και ήπιες θεραπείες
Η χοληστερόλη είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους «αθόρυβους» κινδύνους για την υγεία, καθώς αυξάνεται χωρίς εμφανή συμπτώματα, επιβαρύνοντας σταδιακά την καρδιά και τις αρτηρίες (αθηροσκλήρωση).
Για πολλούς ανθρώπους, οι στατίνες αποτελούν τη βασική λύση. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό φάρμακα, όμως έχει και παρενέργειες (κυρίως μυοπάθειες). Έχει διαπιστωθεί μάλιστα πως ένα αξιοσημείωτο ποσοστό σταματάει να τις λαμβάνει λόγω αυτών των παρενεργειών.
Τώρα, μια νέα επιστημονική προσέγγιση έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα, δείχνοντας ότι είναι δυνατό να μειωθεί σημαντικά η «κακή» χοληστερόλη ακόμη και χωρίς στατίνες. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες και ήπιες θεραπείες στο μέλλον.
Μια νέα – και πολλά υποσχόμενη – προσέγγιση
Οι ερευνητές από το University of Barcelona και το University of Oregon ανέπτυξαν μια πολλά υποσχόμενη νέα προσέγγιση για τον έλεγχο των επιπέδων χοληστερόλης, προσφέροντας έναν πιθανό νέο τρόπο αντιμετώπισης της αθηροσκλήρωσης, η οποία εμφανίζεται όταν λιπαρές πλάκες συσσωρεύονται στα τοιχώματα των αρτηριών.
Η ερευνητική ομάδα, που δημοσίευσε τα ευρήματά της στο επιστημονικό περιοδικό Biochemical Pharmacology, επικεντρώθηκε στην PCSK9, μια πρωτεΐνη που παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης, γνωστής και ως «κακής» χοληστερόλης. Οι επιστήμονες σχεδίασαν μια μέθοδο για να μπλοκάρουν την παραγωγή αυτής της πρωτεΐνης, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένα μόρια βασισμένα στο DNA, γνωστά ως polypurine hairpins (PPRH).
Καταστέλλοντας την PCSK9, η θεραπεία βοηθά τα κύτταρα να απορροφούν περισσότερη χοληστερόλη, μειώνοντας την ποσότητα που κυκλοφορεί στο αίμα και περιορίζοντας τη συσσώρευσή της στις αρτηρίες. Σημαντικό είναι ότι αυτή η προσέγγιση φαίνεται να αποφεύγει τις παρενέργειες που συνδέονται συνήθως με τις στατίνες.
Πώς μπλοκάρεται η «κακή» χοληστερόλη
Η PCSK9 (protein convertase subtilisin/kexin type 9) έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε βασικό στόχο για θεραπείες που αποσκοπούν στη μείωση της χοληστερόλης και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Η πρωτεΐνη αυτή προσκολλάται στους υποδοχείς LDL των κυττάρων, περιορίζοντας την ικανότητά τους να απομακρύνουν τη χοληστερόλη από την κυκλοφορία του αίματος. Όταν τα επίπεδα της PCSK9 είναι υψηλά, υπάρχουν λιγότεροι διαθέσιμοι υποδοχείς, με αποτέλεσμα η LDL χοληστερόλη να συσσωρεύεται στο αίμα.
Τα polypurine hairpins (PPRHs) προσφέρουν έναν τρόπο διακοπής αυτής της διαδικασίας σε γενετικό επίπεδο. Πρόκειται για μικρές αλυσίδες DNA που μπορούν να συνδεθούν με μεγάλη ακρίβεια σε συγκεκριμένες αλληλουχίες DNA ή RNA και να μπλοκάρουν τη δραστηριότητα των γονιδίων. Στην προκειμένη περίπτωση, τα PPRHs εμποδίζουν τη μεταγραφή του γονιδίου PCSK9, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση των υποδοχέων LDLR και βελτιώνει την ικανότητα του οργανισμού να απομακρύνει τη χοληστερόλη από το αίμα. Ως αποτέλεσμα, μειώνονται τα συνολικά επίπεδα χοληστερόλης και περιορίζεται ο κίνδυνος σχηματισμού πλακών.
Η μελέτη περιγράφει για πρώτη φορά πώς δύο συγκεκριμένα PPRHs, τα HpE9 και HpE12, μειώνουν τόσο το RNA όσο και την πρωτεΐνη της PCSK9, ενώ παράλληλα αυξάνουν τα επίπεδα των υποδοχέων LDL.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Carles J. Ciudad, επικεφαλής της έρευνας, «ένα από τα σκέλη κάθε αλυσίδας των HpE9 και HpE12 συνδέεται ειδικά με πολυπυριμιδινικές αλληλουχίες των εξονίων 9 και 12 της PCSK9 μέσω δεσμών Watson-Crick». Αυτή η αλληλεπίδραση μπλοκάρει τη μεταγραφή του γονιδίου και παρεμβαίνει στη δράση της RNA πολυμεράσης ή των μεταγραφικών παραγόντων.
Εντυπωσιακά αποτελέσματα
Οι ερευνητές δοκίμασαν τη θεραπεία σε ηπατικά κύτταρα που καλλιεργήθηκαν στο εργαστήριο, καθώς και σε διαγονιδιακά ποντίκια που φέρουν το ανθρώπινο γονίδιο PCSK9. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.
Σύμφωνα με τη Verònica Noé, επίσης επικεφαλής ερευνητικής ομάδας, «τόσο το HpE9 όσο και το HpE12 είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στα κύτταρα HepG2. Το HpE12 μειώνει τα επίπεδα RNA της PCSK9 κατά 74% και τα επίπεδα πρωτεΐνης κατά 87%. Στα διαγονιδιακά ποντίκια, μία μόνο ένεση HpE12 μειώνει τα επίπεδα PCSK9 στο πλάσμα κατά 50% και τα επίπεδα χοληστερόλης κατά 47% την τρίτη ημέρα».
Μια εναλλακτική στις στατίνες
Τα PPRHs ενδέχεται να προσφέρουν μοναδικά πλεονεκτήματα. Όπως καταλήγουν οι ερευνητές, «τα PPRHs, και ιδιαίτερα το HpE12, αποτελούν θεραπευτικά ολιγονουκλεοτίδια με πολλά πλεονεκτήματα, όπως χαμηλό κόστος σύνθεσης, σταθερότητα και απουσία ανοσογονικότητας (πρόκληση ανοσολογικής απόκρισης στον οργανισμό). Επιπλέον, μια τέτοια προσέγγιση δεν θα οδηγούσε σε παρενέργειες όπως οι μυοπάθειες που συνδέονται με τη θεραπεία με στατίνες».
Αν επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα σε περαιτέρω μελέτες, αυτή η νέα στρατηγική θα μπορούσε να προσφέρει έναν πιο ασφαλή και στοχευμένο τρόπο μείωσης της χοληστερόλης και περιορισμού του κινδύνου καρδιακών παθήσεων.