Πώς η δυσκοιλιότητα επηρεάζει συνολικά την υγεία σας

Μια φαινομενικά απλή λειτουργία του οργανισμού, όπως η κίνηση των κοπράνων μέσα στο έντερο, αποδεικνύεται τελικά πολύ πιο σημαντική απ’ όσο πιστεύαμε. Ο χρόνος διέλευσης δεν αφορά μόνο την πέψη, αγγίζει βαθύτερα στρώματα της συνολικής υγείας.

Μια μελέτη του 2023 αποκάλυψε ότι υπάρχουν σαφείς διαφορές στο μικροβίωμα του εντέρου, ανάλογα με το αν τα κόπρανα κινούνται γρήγορα ή αργά. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το μικροβίωμα συνδέεται άμεσα με τη συνολική λειτουργία του οργανισμού.

Οι αργοί χρόνοι διέλευσης και η δυσκοιλιότητα έχουν συσχετιστεί με μεταβολικές και φλεγμονώδεις παθήσεις, αλλά και με νευρολογικές διαταραχές, όπως η νόσος του Πάρκινσον.

Η ίδια μελέτη ανέλυσε και προηγούμενες έρευνες, όλες με έναν κοινό στόχο: να προσδιορίσουν πόσο χρόνο παραμένουν τα τρόφιμα στο παχύ έντερο.

Όσο μεγαλύτερη είναι αυτή η παραμονή, τόσο περισσότερος χρόνος δίνεται στα βακτήρια για να ζυμώσουν το περιεχόμενο, να επηρεάσουν την οξύτητα του εντέρου και να παράγουν μεταβολίτες που επιδρούν στην υγεία.

Τα ευρήματα ήταν σαφή: τα άτομα με ταχύτερη διέλευση έχουν εντελώς διαφορετικό μικροβίωμα σε σύγκριση με εκείνους με πιο αργή κινητικότητα.

Για την εκτίμηση του χρόνου διέλευσης χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, η Κλίμακα Σύστασης Κοπράνων Bristol, ένα οπτικό εργαλείο που κατηγοριοποιεί τα κόπρανα με βάση την υφή τους. Σκληρά, μικρά και συμπαγή κόπρανα υποδηλώνουν αργή διέλευση, ενώ τα μαλακά ή υδαρή δείχνουν ταχύτερη.

Ο χρόνος διέλευσης μπορεί επίσης να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται σε προβιοτικά, συμπληρώματα και φάρμακα που σχετίζονται με το έντερο.

“Το έντερο είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα πεπτικό όργανο. Αποτελεί ένα σύνθετο οικοσύστημα, του οποίου η ισορροπία επηρεάζει την ανοσολογική λειτουργία, τον μεταβολισμό, τη νευρολογική υγεία, ακόμη και τον κίνδυνο καρκίνου”, τονίζει ο Ketan Thanki, MD, εξειδικευμένος χειρουργός παχέος εντέρου στο MemorialCare Todd Cancer Institute στην Καλιφόρνια:

Πώς επηρεάζει ο χρόνος διέλευσης των κοπράνων την υγεία του εντέρου;

Ο Δρ. Thanki υποστήριξε ότι: “Ο χρόνος διέλευσης αποτελεί βασικό παράγοντα που καθορίζει τη σύνθεση, την ποικιλομορφία και τον μεταβολισμό του μικροβιώματος.

Όταν η διέλευση είναι αργή, παρατηρείται μετατόπιση από τη ζύμωση σακχάρων που παράγει ευεργετικά λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας (SCFAs), προς τη ζύμωση πρωτεϊνών, η οποία δημιουργεί δυνητικά επιβλαβή υποπροϊόντα όπως η αμμωνία και οι φαινόλες.

Η σχέση είναι αμφίδρομη: ο χρόνος διέλευσης επηρεάζει τα βακτήρια που επικρατούν, αλλά και τα ίδια τα βακτήρια επηρεάζουν την κινητικότητα του εντέρου”.

Γιατί ο χρόνος διέλευσης από τα κόπρανα οδηγεί σε φλεγμονώδεις και μεταβολικές διαταραχές;

Σύμφωνα με τον Δρ. Thanki: “Όταν η διέλευση επιβραδύνεται, εξαντλούνται οι ζυμώσιμοι υδατάνθρακες και τα βακτήρια στρέφονται στη διάσπαση πρωτεϊνών.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή μεταβολιτών όπως αμμωνία, υδρόθειο, φαινόλες, ινδόλες και λιπαρά οξέα διακλαδισμένης αλυσίδας, ουσίες που είναι τοξικές για τα κύτταρα του παχέος εντέρου, προκαλούν βλάβες στο DNA και ενισχύουν τη φλεγμονή.

Παράλληλα, αυξάνεται η παραγωγή μεθανίου, επιβραδύνοντας ακόμη περισσότερο το έντερο, ενώ τα αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων μπορούν να επηρεάσουν τον ορμονικό ισοζύγιο και να αυξήσουν τον κίνδυνο κακοηθειών, όπως ο καρκίνος του μαστού.

Η μείωση των SCFAs επηρεάζει συνολικά τον μεταβολισμό: μειώνεται η ρύθμιση της γλυκόζης, η ευαισθησία στην ινσουλίνη και η παραγωγή ορμονών που σχετίζονται με την όρεξη (GLP-1, PYY). Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για παθήσεις όπως ο διαβήτης και η παχυσαρκία.

Επιπλέον, τα βακτήρια μετατρέπουν ουσίες από τρόφιμα όπως το κρέας και τα αυγά σε TMA, το οποίο μετατρέπεται σε TMAO, έναν μεταβολίτη που συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα”.

Ποιοι είναι οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι για την υγεία από την αργή πέψη και τη δυσκοιλιότητα;

Ο Δρ. Thanki εξηγεί ότι: “Η παρατεταμένη εντερική διέλευση σχετίζεται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία:

• καρκίνος του παχέος εντέρου
• καρκίνος του μαστού
• νευρολογικές παθήσεις, όπως Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ
• καρδιαγγειακές και νεφρικές παθήσεις
• μεταβολικές διαταραχές που οδηγούν σε διαβήτη και παχυσαρκία

Ο χρόνος διέλευσης είναι ένας από τους πιο υποτιμημένους δείκτες μακροπρόθεσμης υγείας”.

Μπορεί η αργή πέψη ή η δυσκοιλιότητα να οδηγήσει σε καρκίνο του παχέος εντέρου;

Ο Δρ. Thanki επισημαίνει ότι: “Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις πιο ισχυρές και τεκμηριωμένες συσχετίσεις με τη χρόνια δυσκοιλιότητα. Η αργή διέλευση οδηγεί στη συσσώρευση δευτερογενών χολικών οξέων, τα οποία είναι τοξικά για τα κύτταρα του εντέρου.

Σε συνδυασμό με τα προϊόντα της πρωτεϊνικής ζύμωσης και τη μείωση των προστατευτικών SCFAs, δημιουργείται ένα περιβάλλον που ευνοεί την κυτταρική βλάβη και τις μεταλλάξεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότεροι όγκοι εμφανίζονται στο άνω κόλον, όπου η διέλευση είναι πιο αργή”.

Μερικοί τρόποι για να βελτιώσετε την πέψη

Ο Δρ. Thanki σημειώνει: “Καταναλώστε επαρκείς φυτικές ίνες (περίπου 35 γραμμάρια ημερησίως), πίνετε αρκετό νερό (180–240 ml ημερησίως) και περιορίστε το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας.