Ο καφές είναι για πολλούς η απαραίτητη έναρξη της ημέρας. Όμως, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, το αγαπημένο ρόφημα δεν προσφέρει μόνο ενέργεια: μπορεί να επηρεάζει άμεσα τη διάθεση, το στρες και τη συνολική ψυχική ισορροπία.

Έρευνα από την APC Microbiome Ireland αποκαλύπτει ότι τόσο ο καφές με καφεΐνη όσο και ο ντεκαφεϊνέ επιδρούν θετικά στον οργανισμό, ενεργοποιώντας τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.

Η μελέτη που αποκαλύπτει τη σύνδεση

Στην έρευνα συμμετείχαν 62 ενήλικες, εκ των οποίων οι μισοί ήταν τακτικοί καταναλωτές καφέ (3 έως 5 φλιτζάνια ημερησίως) και οι υπόλοιποι δεν κατανάλωναν καθόλου.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ψυχολογικές αξιολογήσεις, παρακολούθηση διατροφής, καθώς και αναλύσεις δειγμάτων κοπράνων και ούρων, προκειμένου να εξετάσουν τις αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα και τη διάθεση.

Οι καταναλωτές καφέ κλήθηκαν αρχικά να απέχουν για δύο εβδομάδες, κάτι που προκάλεσε σημαντικές μεταβολές στους μεταβολίτες του εντέρου. Στη συνέχεια, ο καφές επανήλθε στο πλαίσιο τυφλής δοκιμής: οι μισοί κατανάλωναν καφεΐνη και οι άλλοι μισοί ντεκαφεϊνέ.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: και οι δύο ομάδες ανέφεραν μειωμένο στρες, λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης και χαμηλότερη παρορμητικότητα.

Πώς ο καφές επηρεάζει τον εγκέφαλο μέσω του εντέρου

Η εξήγηση βρίσκεται στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, ένα σύστημα επικοινωνίας που συνδέει άμεσα τα δύο όργανα.

Η διατροφολόγος Coco Pierrel, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, εξηγεί ότι τα ευρήματα επιβεβαιώνουν όσα οι ειδικοί παρατηρούν εδώ και χρόνια στην πράξη: «Ο καφές τροφοδοτεί τα μικρόβια του εντέρου σας μέσω φυτικών ενώσεων που ονομάζονται πολυφαινόλες και μορίων που μοιάζουν με φυτικές ίνες που ονομάζονται μελανοϊδίνες».

«Τα βακτήρια του εντέρου σας τα ζυμώνουν σε λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας, τα οποία στέλνουν σήματα απευθείας στον εγκέφαλο μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου» ανέφερε.

Η ίδια παρομοιάζει το έντερο με έναν «δεύτερο εγκέφαλο», που βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με τον πρώτο και ο καφές είναι ένας από τους βασικούς «αγγελιοφόρους» αυτής της επικοινωνίας.

Καφεΐνη ή όχι; Και οι δύο εκδοχές έχουν οφέλη

Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι τα οφέλη του καφέ δεν περιορίζονται στην καφεΐνη.

Ο καφές χωρίς καφεΐνη συνδέθηκε με βελτιωμένη μνήμη και μάθηση, ενώ ο καφεϊνούχος καφές φάνηκε να μειώνει το άγχος, να ενισχύει την προσοχή και να περιορίζει τη φλεγμονή.

«Οι πολυφαινόλες στον καφέ, είτε με καφεΐνη είτε χωρίς, μειώνουν τη φλεγμονή και η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού είναι ένας από τους πιο υποτιμημένους παράγοντες χαμηλής διάθεσης και άγχους», εξήγησε η Pierrel.

«Αυτές οι ίδιες πολυφαινόλες ζυμώνονται από τα βακτήρια του εντέρου σε λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας όπως το βουτυρικό, το οποίο ενισχύει το φραγμό του εντέρου και ηρεμεί τη φλεγμονώδη σηματοδότηση προς τον εγκέφαλο».

Παράλληλα, οι ενώσεις αυτές φαίνεται να ρυθμίζουν τον άξονα HPA, δηλαδή το βασικό σύστημα απόκρισης του οργανισμού στο στρες.

«Ένας υγιής εγκέφαλος είναι συχνά το υποπροϊόν ενός υγιούς εντέρου», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο ρόλος της καφεΐνης στην εγρήγορση και το άγχος

Η καφεΐνη, ωστόσο, διατηρεί έναν ξεχωριστό ρόλο. «Η καφεΐνη μπλοκάρει την αδενοσίνη, το μόριο που λέει στον εγκέφαλό σας ότι είναι κουρασμένος, γι’ αυτό και αισθάνεστε πιο οξυδερκείς μέσα σε 30 λεπτά από το πρώτο σας φλιτζάνι», εξήγησε η Pierrel.

Επιπλέον, η τακτική κατανάλωση φαίνεται να αλλάζει τον τρόπο που το σώμα αντιδρά στο στρες. «Αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι παραβλέπουν είναι ότι όσοι πίνουν τακτικά καφέ αναπτύσσουν μια αμβλυμένη απόκριση κορτιζόλης με την πάροδο του χρόνου, πράγμα που σημαίνει ότι ο καθημερινός καφές μπορεί στην πραγματικότητα να εκπαιδεύσει το νευρικό σας σύστημα να χειρίζεται την πίεση με λιγότερη αντιδραστικότητα».

Η μελέτη κατέγραψε επίσης μείωση της φλεγμονής στους καταναλωτές καφεΐνης. «Όταν μειώνετε τον θόρυβο της φλεγμονής στον εγκέφαλο, αυξάνετε φυσικά το σήμα της εστίασης και της επαγρύπνησης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η μέτρια καθημερινή κατανάλωση καφέ τείνει να αφήνει τους συνηθισμένους πότες ήρεμους και όχι απλώς νευρικούς», πρόσθεσε.

Πόσος καφές είναι αρκετός;

Παρά τα οφέλη, η ποσότητα έχει σημασία. «Δύο έως τρία φλιτζάνια την ημέρα είναι το ιδανικό σημείο για τα οφέλη του εντέρου και του εγκεφάλου, ενώ περισσότερα μπορούν να διαταράξουν τον ύπνο και να ακυρώσουν τα ίδια τα οφέλη για τα οποία τον πίνετε», προειδοποίησε η Pierrel.

Όπως εξηγεί, η ευαισθησία στην καφεΐνη διαφέρει από άτομο σε άτομο, ενώ η αποφυγή κατανάλωσης μετά τις 2 το μεσημέρι βοηθά στη διατήρηση καλής ποιότητας ύπνου.

Το λάθος που κάνουν οι περισσότεροι

Το πρόβλημα, τελικά, δεν είναι ο καφές, αλλά όσα προσθέτουμε σε αυτόν. «Αρωματισμένα σιρόπια, τεχνητά γλυκαντικά και συμβατικές κρέμες γεμάτες με έλαια σπόρων και πρόσθετα μπορούν να διαταράξουν το έντερο», τόνισε.

«Αυτά μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στο βλεννογόνο του εντέρου και να ακυρώσουν τα αντιφλεγμονώδη οφέλη που μόλις έδειξε η μελέτη».

Η ίδια προτείνει απλές επιλογές: μαύρο καφέ, με εναλλακτικά φυσικά γλυκαντικά όπως μέλι και σιρόπι σφενδάμου, καθώς και φυτικά γάλατα με καθαρή σύσταση.

Ένα καθημερινό «εργαλείο» ευεξίας

Η νέα επιστημονική εικόνα είναι ξεκάθαρη: ο καφές δεν είναι απλώς μια συνήθεια, αλλά ένα λειτουργικό ρόφημα που επηρεάζει το σώμα σε πολλά επίπεδα.

Και ίσως τελικά, αυτό το καθημερινό φλιτζάνι να είναι ένας από τους πιο απλούς τρόπους για να φροντίσουμε όχι μόνο την ενέργειά μας, αλλά και την ψυχική μας ισορροπία.