16/7/2026
Νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο τους κινδύνους που συνδέονται με ορισμένα ισχυρά παυσίπονα οπιοειδούς τύπου, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η φαιντανύλη αποτελεί το φάρμακο που σχετίζεται περισσότερο με θανατηφόρες επιπλοκές από υπερβολική δόση.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Medicine.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η φαιντανύλη εμφανίζει τη στενότερη συσχέτιση με την αναπνευστική καταστολή, μια σοβαρή κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή γίνεται εξαιρετικά αργή ή επιφανειακή, οδηγώντας σε επικίνδυνη μείωση των επιπέδων οξυγόνου και συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα στον οργανισμό. Η συγκεκριμένη επιπλοκή αποτελεί τη βασική αιτία θανάτου από υπερβολική χρήση οπιοειδών.
Τα οπιοειδή χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση έντονου πόνου, όπως μετά από χειρουργικές επεμβάσεις ή τραυματισμούς, αλλά και σε ασθενείς με καρκίνο. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, η μορφίνη, η κωδεΐνη, η τραμαδόλη, η οξυκωδόνη και η φαιντανύλη. Τα φάρμακα αυτά δρουν στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας τα κέντρα που ρυθμίζουν την αναπνοή.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία 32.909 ενηλίκων που νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία της βορειοδυτικής Αγγλίας και λάμβαναν θεραπεία με οπιοειδή. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τον ρυθμό της αναπνοής, τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα, καθώς και τη χορήγηση ναλοξόνης, του φαρμάκου που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση υπερδοσολογίας από οπιοειδή.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι λάμβαναν φαιντανύλη είχαν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν σοβαρή αναπνευστική καταστολή σε σύγκριση με ασθενείς που έπαιρναν κωδεΐνη, ενώ ο κίνδυνος ήταν κατά 85% υψηλότερος σε σχέση με όσους λάμβαναν μορφίνη.
Η μελέτη διαπίστωσε ακόμη ότι η ταυτόχρονη χορήγηση περισσότερων του ενός οπιοειδών σχεδόν τριπλασίαζε τον κίνδυνο εμφάνισης της επικίνδυνης επιπλοκής. Παράλληλα, αυξημένο κίνδυνο παρουσίαζαν και οι ασθενείς που λάμβαναν οξυκωδόνη ή μορφίνη, συγκριτικά με εκείνους που έπαιρναν κωδεΐνη.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι αποδείχθηκαν οι ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καθώς στους πάσχοντες από τη συγκεκριμένη νόσο η φαιντανύλη συνδέθηκε με περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο αναπνευστικής καταστολής σε σχέση με την κωδεΐνη.
Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι όσο αυξάνεται η δόση των οπιοειδών τόσο μεγαλώνει και ο κίνδυνος, ακόμη και σε μέτριες δόσεις. Παράλληλα, η συγχορήγησή τους με γκαμπαπεντινοειδή, όπως η γκαμπαπεντίνη και η πρεγκαμπαλίνη, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία νευροπαθητικού πόνου και επιληψίας, ενίσχυε περαιτέρω τον κίνδυνο.
Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Μέγκνα Τζάνι, ανώτερη κλινική λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, τόνισε ότι «Τα οπιοειδή εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά φάρμακα για την αντιμετώπιση του σοβαρού οξέος πόνου».
Παράλληλα, υπογράμμισε πως «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι κίνδυνοι δεν είναι ίδιοι για όλα τα οπιοειδή ή για όλες τις δόσεις».
Η μελέτη δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι ανησυχίες για την αυξανόμενη χρήση και εξάρτηση από τα οπιοειδή στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι σχετικές συνταγογραφήσεις έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία 25 χρόνια και σήμερα περίπου 3,3 εκατομμύρια ενήλικες λαμβάνουν τέτοιου είδους φάρμακα για την αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων ή έντονου πόνου.
Πηγή: https://www.newsbeast.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
