24/6/2026
Η συνύπαρξη με έναν χειριστικό σύντροφο μπορεί να προκαλεί όχι μόνο ασφυξία, αλλά και να κάνει το άλλο άτομο να νιώθει ανίσχυρο και τελικά να χάνει την αυτονομία του.
Όπως αναφέρεται στο Psychology Today, η χειριστικότητα είναι ένα κοινό – και ταυτόχρονα σύνθετο – χαρακτηριστικό των διαπροσωπικών σχέσεων. Φαίνεται να συνδέεται με το χαρακτηριστικό προσωπικότητας της ψυχοπάθειας (έλλειψη ενσυναίσθησης, απουσία ενοχών ή τύψεων, και συχνά εγωιστική ή χειριστική συμπεριφορά), καθώς και με την τάση για ψέματα και συναισθηματική κακοποίηση των άλλων.
Η Meredith Turner από το Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ πραγματοποίησε έρευνα με στόχο να εξετάσει συστηματικά το πώς αυτά τα χαρακτηριστικά επηρεάζουν τις σχέσεις. Τι συμβαίνει όταν ο ένας από τους δύο συντρόφους είναι χειριστικός.
Ως πρώτη σημείωση, υπογραμμίζει την «πληθώρα διαφορετικών κλιμάκων» που αξιολογούν την ποιότητα μιας σχέσης. Υπάρχουν επίσης διακρίσεις που πρέπει να γίνουν ανάμεσα στα ίδια τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συμβάλλουν στη χειριστικότητα και στις συμπεριφορές που αντανακλούν παράγοντες όπως οι ανισορροπίες ισχύος και οι ανάγκες των μεμονωμένων συντρόφων.
Συχνά, όπως σημειώνεται, η «υποταγή» σε έναν χειριστικό άνθρωπο προκύπτει και από τον ίδιο τον φόβο του θύματος ότι σε περίπτωση που δεν ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του θα τον εγκαταλείψει. Δηλαδή το θύμα δεν αισθάνεται μόνο εξάρτηση – ενδεχομένως αντανακλώντας και τις δικές του ανάγκες – αλλά ο θύτης φαίνεται να ασκεί πάνω του κάποιο είδος εξουσίας που το εμποδίζει να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Το κόστος της χειριστικότητας στις σχέσεις
Ξεκινώντας από ένα σύνολο σχεδόν 6.500 επιστημονικών άρθρων, η Turner κατέληξε τελικά σε 16 που πληρούσαν όλα τα κριτήρια. Αν και ο αριθμός τους ήταν μικρός, αυτές οι μελέτες περιλάμβαναν 53 στατιστικούς εκτιμητές επίδρασης και σχεδόν 11.000 συμμετέχοντες.
Τα ευρήματα από την ανασκόπηση υποστήριξαν την αρχική εκτίμηση της Turner ότι οι σχέσεις πλήττονται όταν σε αυτές υπάρχει ένας χειριστικός σύντροφος. Το βασικό χαρακτηριστικό προσωπικότητας του μακιαβελισμού (χειραγώγηση και εργαλειοποίηση των άλλων για την εξυπηρέτηση προσωπικών συμφερόντων) αναδείχθηκε πράγματι ως ένας από τους σημαντικότερους προγνωστικός παράγοντες κακής ποιότητας σχέσης.
Τοποθετώντας αυτά τα ευρήματα σε ένα ευρύτερο θεωρητικό πλαίσιο, η ψυχολόγος του Πανεπιστημίου του Κονέκτικατ επικαλείται τη «θεωρία διατήρησης των σχέσεων», η οποία αντιπαραβάλλει τις συμπεριφορές αγάπης και φροντίδας που διατηρούν υγιείς τις σχέσεις με τις «αντικοινωνικές συμπεριφορές» που τείνουν να τις διαβρώνουν.
Βραχυπρόθεσμα, οι χειριστικοί σύντροφοι πετυχαίνουν αυτό που θέλουν. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, οι προσπάθειές τους να εξασφαλίσουν συμμόρφωση υπονομεύουν τα συναισθήματα εμπιστοσύνης και οικειότητας του άλλου συντρόφου.
Πώς να βγείτε από μια χειριστική σχέση
Με τον καιρό, όλες οι σχέσεις που χαρακτηρίζονται από χειριστικότητα είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Το ζήτημα είναι πώς θα περιοριστεί η ζημιά για την πλευρά εκείνου που δέχεται τη χειριστική συμπεριφορά.
Ένα από τα απροσδόκητα ευρήματα της μελέτης της Turner ήταν η απουσία επίδρασης της ηλικίας, του φύλου ή ακόμη και της εγγύτητας της σχέσης. Μπορείτε να παγιδευτείτε σε μία από αυτές τις τοξικές σχέσεις σχεδόν με οποιονδήποτε. Μπορεί να είναι ένας φίλος, ένας γείτονας, ένας συνάδελφος… οποιοσδήποτε.
Το να γνωρίζετε ότι μπορείτε να φύγετε μπορεί να σας οδηγήσει στο πρώτο βήμα της πραγματικής απομάκρυνσης. Δεν χρειάζεται ένα πλήρες τεστ προσωπικότητας του άλλου για να προχωρήσετε στην επόμενη κίνηση. Αρκεί να παρατηρήσετε πόσο συχνά ο σύντροφός σας να σας κάνει να νιώθετε «ντροπή» και «ενοχή».
Η απλή θεωρία της ισότητας σε μια σχέση μπορεί να βοηθήσει σε αυτό το σημείο. Για παράδειγμα ένας σύντροφος κάνει τον άλλον να αισθάνεται ότι αν δεν πράξει όλα όσα επιθυμεί για εκείνον, σημαίνει ότι είναι εγωιστής.
Ωστόσο, ο καθένας με μια ήρεμη ματιά μπορεί να αντιληφθεί τι «δίνει» και τι «παίρνει» σε μια σχέση. Και προφανώς δεν χρειάζεται να κρατάει κάποιος έναν πλήρη κατάλογο σχετικά με το ποιος κάνει τι και για ποιον σε μια σχέση, αλλά συνολικά θα πρέπει το κάθε μέλος να έχει μια κατά προσέγγιση εικόνα της αναλογίας.
Από εκεί και πέρα, το επόμενο βήμα είναι να αναλύσετε το κόστος της απομάκρυνσης από αυτόν τον χειριστικό σύντροφο. Πόσο δύσκολο θα είναι να απεμπλακείτε από αυτή την σχέση; Αν είναι απλώς αδύνατο – για παράδειγμα λόγω πρακτικών περιορισμών ή κοινής ευθύνης για τα παιδιά – τότε είναι θα πρέπει να γίνει μια άμεση συζήτηση για τις ανισότητες στη σχέση σας.
Ένα μεγάλο ερώτημα σε αυτό το τελευταίο βήμα της διαδικασίας είναι αν εξακολουθείτε να τρέφετε συναισθήματα για αυτό το άτομο. Αν η φθορά έχει γίνει υπερβολικά μεγάλη, τότε πιθανότατα η απάντηση είναι αρνητική. Αν όμως εξακολουθούν να υπάρχουν συναισθηματικοί δεσμοί, φροντίστε να τους τονίσετε, ενώ παράλληλα διεκδικήστε την ανεξαρτησία σας.
Συνοψίζοντας, καταλήγει το Psychology Today, ένα χειριστικό άτομο μέσα σε μια σχέση δημιουργεί μια κατάσταση που τελικά μπορεί να οδηγήσει στο τέλος της.
Το να γνωρίζετε πότε και πώς να διεκδικήσετε τις δικές σας ανάγκες μπορεί να βοηθήσει αυτή τη σχέση να περάσει από την ανισορροπία στην ουσιαστική ικανοποίηση ή τελικά στην έξοδο από το επικίνδυνο τέλμα της χειριστικότητας.
Πηγή: https://www.newsbeast.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
