22/5/2026
Τη μεγαλύτερη αναδιάταξη που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια στον χάρτη των επενδύσεων για αιολικά και φωτοβολταϊκά φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Το σχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση, αλλάζει ουσιαστικά τις ισορροπίες στην αγορά, καθώς εισάγει νέες απαγορεύσεις, γεωγραφικούς περιορισμούς και ανώτατα όρια κάλυψης σε ολόκληρη τη χώρα.
Σχεδόν όλες οι Κυκλάδες εκτός
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκονται κυρίως τα νέα αιολικά πάρκα. Το υπό διαβούλευση πλαίσιο αποκλείει την εγκατάσταση νέων ανεμογεννητριών σε μικρά νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, βάζοντας ουσιαστικά «φρένο» σε μεγάλο μέρος των Κυκλάδων και σε πολλές νησιωτικές περιοχές του Αιγαίου. Νέα έργα θα μπορούν να εξετάζονται μόνο σε μεγαλύτερα νησιά, όπως η Κρήτη, η Εύβοια, η Λέσβος και η Χίος, υπό αυστηρότερους όρους φέρουσας ικανότητας και περιβαλλοντικών περιορισμών.
Oι Κυκλάδες μένουν εκτός επενδυτικού σχεδιασμού για νέες ανεμογεννήτριες, με μοναδικές ουσιαστικές εξαιρέσεις την Άνδρο και τη Νάξο, καθώς εισάγονται για πρώτη φορά σαφείς γεωγραφικοί περιορισμοί και αυστηρότεροι όροι χωροθέτησης για έργα ΑΠΕ.
Ανάλογη εικόνα διαμορφώνεται και στα Δωδεκάνησα, όπου οι δυνατότητες εγκατάστασης νέων αιολικών περιορίζονται σημαντικά. Στην πράξη, μόνο η Ρόδος και η Κάρπαθος διατηρούν ουσιαστικά περιθώρια ανάπτυξης νέων έργων, με το νέο πλαίσιο να επανακαθορίζει συνολικά τον ενεργειακό σχεδιασμό του νησιωτικού χώρου.
Το νέο χωροταξικό αυστηροποιεί σημαντικά τους περιορισμούς και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Για πρώτη φορά προβλέπεται πλήρης απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, ενώ εκτός δυνατότητας ανάπτυξης έργων μένουν και τα λεγόμενα «απάτητα βουνά», δηλαδή ορεινές περιοχές χωρίς οδική πρόσβαση ή εκτεταμένες παρεμβάσεις. Στη ζώνη αυτή περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα Λευκά Όρη, ο Σμόλικας, η Τύμφη, ο Ταΰγετος, τα Άγραφα, ο Πάρνωνας και η Δίκτη, καθώς και άλλοι προστατευόμενοι ορεινοί σχηματισμοί.
Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, το πλαφόν των 1.200 μέτρων είναι ιδιαίτερα περιοριστικό, καθώς αφήνει εκτός περιοχές με υψηλό αιολικό δυναμικό, όπου είχαν ήδη δρομολογηθεί σημαντικά επενδυτικά σχέδια.
Οριζόντιο απαγορευτικό σε Αττική και Θεσσαλονίκη
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης πλήρες «πάγωμα» νέων αιολικών εγκαταστάσεων στην Αττική και στη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει συγκρούσεις με οικιστικές, τουριστικές και περιβαλλοντικές χρήσεις, αλλά ενεργειακές εταιρείες τονίζουν ότι η πλήρης απαγόρευση δημιουργεί ένα ακόμη σοβαρό επενδυτικό κενό.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις προστατευόμενες περιοχές. Το νέο χωροταξικό αυστηροποιεί σημαντικά το καθεστώς στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, όπου πλέον η χωροθέτηση νέων αιολικών έργων θα επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το υπουργείο εισάγει επίσης ποσοτικά όρια κάλυψης ανά κατηγορία περιοχής, επιχειρώντας να αποτρέψει τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού εγκαταστάσεων σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά ζώνες.
«Κόφτης» και για τα φωτοβολταϊκά
Ακόμη πιο περιοριστικό εμφανίζεται το νέο πλαίσιο για τα φωτοβολταϊκά. Οι νέοι κανόνες αποκλείουν πλήρως την ανάπτυξη έργων σε περιοχές Natura, υγροτόπους Ραμσάρ, δασικές εκτάσεις και άλλες προστατευόμενες περιοχές, ενώ προβλέπεται ανώτατο όριο κάλυψης γης 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Στο όριο αυτό θα υπολογίζονται ακόμη και έργα που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο αδειοδότησης.
ΥΠΕΝ: «Η ανάπτυξη των έργων ΑΠΕ χρειάζεται πλέον όρια»
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι στόχος του νέου πλαισίου είναι να μπει τάξη στην υπερσυγκέντρωση έργων που είχε δημιουργηθεί τα προηγούμενα χρόνια και να περιοριστούν οι κοινωνικές αντιδράσεις σε περιοχές με έντονη πίεση από επενδυτικά σχέδια. Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν ότι η χώρα διαθέτει ήδη πολύ μεγάλο χαρτοφυλάκιο αδειοδοτημένων έργων, αρκετό –όπως εκτιμούν– για να καλύψει τους ενεργειακούς στόχους των επόμενων δεκαετιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το ΥΠΕΝ, σημαντικό μέρος των υφιστάμενων επενδύσεων δεν επηρεάζεται από το νέο καθεστώς. Έργα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, διαθέτουν οριστική προσφορά σύνδεσης ή έχουν λάβει περιβαλλοντικούς όρους συνεχίζουν κανονικά, ενώ οι αλλαγές αφορούν κυρίως λιγότερο ώριμα έργα που παραμένουν σε αρχικά στάδια αδειοδότησης.
Πώς υποδέχεται η αγορά το νέο πλαίσιο
Ωστόσο, στην αγορά οι αντιδράσεις είναι ήδη έντονες. Ο νέος σχεδιασμός πυροδοτεί έντονο προβληματισμό σε ενεργειακές εταιρείες και επενδυτές, καθώς παράγοντες του κλάδου θεωρούν ότι οι νέοι περιορισμοί αφήνουν εκτός αξιοποίησης πάνω από το 50% της χώρας για μελλοντικά έργα ΑΠΕ.
Οι φορείς της αγοράς εκτιμούν ότι το νέο χωροταξικό περιορίζει σημαντικά τις διαθέσιμες εκτάσεις για νέες επενδύσεις και δημιουργεί ένα νέο, πιο απαιτητικό περιβάλλον για όσους σχεδιάζουν έργα ΑΠΕ από εδώ και στο εξής. Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για ένα σύστημα «δύο ταχυτήτων», όπου οι επενδύσεις που πρόλαβαν να ωριμάσουν πριν από τις αλλαγές διασώζονται, ενώ οι νέοι επενδυτές βρίσκονται αντιμέτωποι με σαφώς αυστηρότερους κανόνες.
Το νέο χωροταξικό έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά των ΑΠΕ αντιμετωπίζει ήδη σημαντικές προκλήσεις, από τις αυξημένες περικοπές πράσινης ενέργειας μέχρι την πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα και την ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις σε αποθήκευση. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί στον κλάδο θεωρούν ότι οι νέοι περιορισμοί ενδέχεται να αλλάξουν συνολικά το μοντέλο ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών στη χώρα για τα επόμενα χρόνια.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, το βασικό επιχείρημα είναι ότι απαιτείται πλέον αυστηρότερο πλαίσιο ώστε να μπει φρένο στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη έργων ΑΠΕ και να μειωθούν οι τοπικές αντιδράσεις.
Πηγή: https://www.liberal.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
