22/4/2026
«Ένα μακροχρόνιο ερώτημα ήταν: πού κατευθυνόταν ο ποταμός Κολοράντο πριν περάσει μέσα από το Γκραν Κάνιον;»
Το Γκραν Κάνιον είναι ένα τοπίο-θαύμα στη Βόρεια Αμερική, ένα εντυπωσιακό γεωλογικό φαινόμενο στη νοτιοδυτική πολιτεία της Αριζόνα στις ΗΠΑ, που παρουσιάζει σπάνια ανάγλυφα και τοπία με πλούσια χρώματα. Νέα έρευνα παρέχει πλέον στοιχεία για το πώς και πότε ο ποταμός Κολοράντο -του οποίου η αδιάκοπη δύναμη έχει σμιλέψει το φαράγγι επί εκατομμύρια χρόνια- άρχισε να ρέει μέσα από την περιοχή.
Μελετώντας μικροσκοπικούς κόκκους του ορυκτού ζιρκονίου μέσα σε ψαμμίτη που αποτελείται από ιζήματα που μετέφερε ο ποταμός, καθώς και σωματίδια στάχτης από ηφαιστειακές εκρήξεις του μακρινού παρελθόντος, οι ερευνητές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν τις διαδρομές που ακολουθούσε ο ποταμός στο παρελθόν.
Η μελέτη έδειξε ότι ο ποταμός, πριν από περίπου 6,6 εκατομμύρια χρόνια, άρχισε να ρέει σε μια μεγάλη κοιλότητα στην επιφάνεια της Γης, που ονομάζεται λεκάνη, στη βορειοανατολική Αριζόνα, σχηματίζοντας μια πλατιά και ρηχή λίμνη ανατολικά από το σημείο όπου αργότερα διαμορφώθηκε το Γκραν Κανιόν.
Τα νερά της λίμνης αυξάνονταν με τον χρόνο και τελικά υπερχείλισαν από ένα χαμηλό σημείο της όχθης, περίπου πριν από 5,6 εκατομμύρια χρόνια, διατρέχοντας την περιοχή που εξελίχθηκε στο Γκραν Κάνιον, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Στη συνέχεια, ο ποταμός γέμισε και υπερχείλισε έπειτα από μια σειρά άλλων λεκανών που προέρχονταν από το Γκραν Κάνιον, φτάνοντας τελικά στον Κόλπο της Καλιφόρνιας περίπου πριν από 4,8 εκατομμύρια χρόνια, εκβάλλοντας στη θάλασσα σε μια περιοχή στο βορειοδυτικό Μεξικό.
Η λίμνη, η οποία ενδέχεται να είχε φτάσει σε πλάτος άνω των 150 χιλιομέτρων, έχει από καιρό εξαφανιστεί. Οι ερευνητές την έχουν ανεπίσημα ονομάσει λίμνη Bidahochi, από το όνομα ενός τοπικού γεωλογικού σχηματισμού. Βρισκόταν κυρίως στην περιοχή που σήμερα αποτελεί το καταφύγιο των Ναβάχο.
«Οι επιστήμονες συζητούν εδώ και καιρό πότε σχηματίστηκε το Γκραν Κάνιον και η μελέτη μας συμβάλλει σε αυτή τη συζήτηση», δήλωσε ο γεωλόγος του UCLA, Τζον Χε, συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό Science, σύμφωνα με το Reuters.
«Φανταστείτε ότι πηγαίνετε σε μια όχθη ποταμού και παίρνετε μια χούφτα άμμο. Σε αυτή τη χούφτα υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες κόκκοι που μοιάζουν μεταξύ τους. Όμως μέσα σε αυτή θα υπάρχουν μερικές εκατοντάδες ή και χιλιάδες μικροσκοπικοί κρύσταλλοι ζιρκονίου, καθένας από τους οποίους αποτελεί μια “αποθήκη” πληροφοριών για την προέλευσή του», είπε.
Η χρονολόγηση της στάχτης βοήθησε στον προσδιορισμό του πότε εναποτέθηκαν τα στρώματα άμμου του ποταμού που περιείχαν τα ζιρκόνια. Ο ποταμός Κολοράντο πηγάζει από το La Poudre Pass στο Εθνικό Πάρκο Rocky Mountain στο Κολοράντο και έχει μήκος περίπου 2.330 χιλιόμετρα.
«Ένα μακροχρόνιο ερώτημα ήταν: πού κατευθυνόταν ο ποταμός Κολοράντο πριν περάσει μέσα από το Γκραν Κάνιον;» δήλωσε ο συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Ράιαν Κρόου, ερευνητής γεωλόγος στην Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία στο Φλάγκσταφ της Αριζόνα. «Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι ο ποταμός υπήρχε στο δυτικό Κολοράντο πριν από 11 εκατομμύρια χρόνια και ότι δεν διέσχιζε το Γκραν Κάνιον πριν από 5,6 εκατομμύρια χρόνια. Όμως μέχρι τώρα γνωρίζαμε ελάχιστα για το πού βρισκόταν στο ενδιάμεσο διάστημα», είπε.
«Άλλοι γεωλογικοί μηχανισμοί ενδέχεται επίσης να συνέβαλαν στη διαμόρφωση της πορείας του ποταμού», πρόσθεσε ο Κρόου.
