22/4/2026
Στη διάσκεψη υψηλή επιπέδου με τίτλο «Νήσος ανθεκτικότητας – Η οπτική της Κύπρου ως προς το κλίμα, τη βιωσιμότητα και την επισιτιστική ασφάλεια», που διοργάνωσε η Ομάδα των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), μίλησε ο πρόεδρος της Ε.Σ.Α.μεΑ. Ιωάννης Βαρδακαστάνης, ως μέλος της ΕΟΚΕ και εισηγητής της γνωμοδότησης ECO/689 «Η νησιωτική διάσταση στις ευρωπαϊκές πολιτικές συνοχής, ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης», την Τετάρτη 22 Απριλίου.
Ο κ. Βαρδακαστάνης μίλησε στην ομάδα εργασίας «Η νησιωτική διάσταση στις πολιτικές της ΕΕ», την οποία συντόνισε η πρόεδρος του τμήματος «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή» (ECO) της ΕΟΚΕ Elena Calistru, ενώ στη συνέχεια μίλησε και η κ. Πηνελόπη Παπαβασιλείου από το υπ. Οικονομικών της Κύπρου.
Στη διάσκεψη παρουσιάστηκαν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κύπρος ως νησιωτικό έθνος, οι δράσεις που θα μπορούσε να αναλάβει η ΕΕ για τη διευθέτησή τους και τα διδάγματα που δύναται να αντλήσει η ΕΕ από την Κύπρο.
Μεταξύ άλλων ο κ. Βαρδακαστάνης επεσήμανε (ολόκληρη η ομιλία επισυνάπτεται):
“(…) Τα νησιά δεν είναι περιφερειακά υπολείμματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Είναι χώροι πρώτης γραμμής. Είναι εκεί όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ορατές νωρίτερα και εντονότερα: άνοδος της στάθμης της θάλασσας, λειψυδρία, απερήμωση, ακραία καιρικά φαινόμενα. Ταυτόχρονα, είναι και τόποι υψηλής ευπάθειας ως προς την επισιτιστική επάρκεια, λόγω της εξάρτησης από εξωτερικές αλυσίδες εφοδιασμού και του αυξημένου κόστους παραγωγής.
Ωστόσο, η νησιωτικότητα δεν πρέπει να προσεγγίζεται μόνο ως μειονέκτημα. Αντιθέτως, αποτελεί ένα σύνθετο και δυναμικό πλαίσιο που συνδυάζει περιορισμούς και δυνατότητες. Τα νησιά μπορούν να λειτουργήσουν ως ζωντανά εργαστήρια βιωσιμότητας, καινοτομίας και ανθεκτικότητας.
Στο πεδίο του κλίματος, τα νησιά έχουν τη δυνατότητα να πρωτοστατήσουν στην ενεργειακή μετάβαση. Η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας —ηλιακής, αιολικής και θαλάσσιας— μπορεί να οδηγήσει σε ενεργειακή αυτονομία, μειώνοντας την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και ενισχύοντας την τοπική ανθεκτικότητα. Όμως, αυτή η μετάβαση απαιτεί στοχευμένες επενδύσεις, προσαρμοσμένες ρυθμιστικές πολιτικές και ενίσχυση των τοπικών ικανοτήτων. (…)
Έχω την χαρά να είμαι εισηγητής στην ΕΟΚΕ σε όλες τις τελευταίες γνωμοδοτήσεις για τα νησιά. Η τελευταία γνωμοδότηση μας η οποία ήταν και αίτημα της Κυπριακής Προεδρίας (την οποία και θέλω να ευχαριστήσω θερμά) έχει τίτλο: Η νησιωτική διάσταση στις ευρωπαϊκές πολιτικές συνοχής, ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης
Σε αυτήν την γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση ειδικής στρατηγικής της Ένωσης για τα νησιά (σύμφωνο για τα νησιά), η οποία θα υποστηρίζεται από ειδικό νομοθετικό πλαίσιο (πράξη για τα νησιά).
Το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να συνοδεύεται από επίσημη στρατηγική και να προβλέπει την αποτελεσματική εφαρμογή μιας «ρήτρας νησιωτικού χαρακτήρα», με σκοπό τη συστηματική ενσωμάτωση των ειδικών αναγκών και περιορισμών των νησιών στις πολιτικές της Ένωσης για τη συνοχή, τις μεταφορές, την ενέργεια, τις κρατικές ενισχύσεις, το περιβάλλον και τη θάλασσα
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, απαιτείται μια αλλαγή παραδείγματος. Να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση των νησιών σε μια ολιστική, τοποκεντρική προσέγγιση. Να αναγνωρίσουμε ότι η ανθεκτικότητα των νησιών δεν είναι περιφερειακό ζήτημα, αλλά κεντρικό ζήτημα για το μέλλον της Ευρώπης.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την πρώτη στρατηγική για τα νησιά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία θα παρουσιαστεί στα μέσα Ιουνίου και η ΕΟΚΕ συνέβαλε πολύ ώστε να πείσει την Επιτροπή για την αναγκαιότητα μιας τέτοιας στρατηγικής (…)».
Πηγή: https://www.esamea.gr