12/7/2026…
Η νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας δεν τελειώνει πάντα με το εξιτήριο. Έως και οκτώ στους δέκα ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν το σύνδρομο μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ (Post-Intensive Care Syndrome – PICS), με σωματικές, γνωσιακές και ψυχικές επιπτώσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής τους για μήνες ή και χρόνια. Ωστόσο, η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου παρεμβάσεων -με πρώιμη κινητοποίηση, περιορισμό της καταστολής, ένα πιο ανθρώπινο περιβάλλον στη ΜΕΘ και ενεργό συμμετοχή της οικογένειας- μπορεί να μειώσει την εμφάνιση του συνδρόμου κατά 30%-40%.
Αυτό επισημαίνει, σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας», ο παθολόγος εντατικολόγος, συντονιστής διευθυντής της ΜΕΘ του Ωνασείου, δρ Σταύρος Δημόπουλος. Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι «στο Ωνάσειο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη ο σχεδιασμός μιας ολοκληρωμένης δομής παρακολούθησης των ασθενών μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ, η οποία θα περιλαμβάνει εξειδικευμένο ιατρείο, καθώς και κέντρο αποκατάστασης που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε φάση ενεργοποίησης. Την ίδια ώρα, υλοποιείται ένα ερευνητικό πρόγραμμα που αξιοποιεί την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη, με σκοπό να παρακολουθεί συστηματικά ολόκληρη τη «διαδρομή» του ασθενούς: από την προετοιμασία πριν από τη νοσηλεία, με έμφαση στη διατροφή, την άσκηση και την ψυχολογική υποστήριξη, έως τη νοσηλεία στη ΜΕΘ και τη μακροχρόνια αποκατάσταση, μετά το εξιτήριο. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πρότυπου πιλοτικού μοντέλου, το οποίο θα μπορεί να εφαρμοστεί στο μέλλον και στις υπόλοιπες Μονάδες Εντατικής Θεραπείας της χώρας».
Ποια είναι τα συμπτώματα του συνδρόμου PICS
Σύμφωνα με τον Δρ Δημόπουλο, είναι ένα σύνδρομο που αναγνωρίστηκε ευρύτερα τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την πανδημία COVID-19 και αφορά σωματικές, γνωσιακές και ψυχικές διαταραχές, οι οποίες μπορεί να παρουσιαστούν είτε κατά τη διάρκεια της νοσηλείας στο νοσοκομείο, είτε στην περίοδο της εξόδου, είτε αμέσως μετά. «Οι σωματικές διαταραχές περιλαμβάνουν έντονη μυϊκή αδυναμία, δηλαδή μυοπάθεια ή νευροπάθεια, χρόνια κόπωση, δύσπνοια στην προσπάθεια, πόνο στις αρθρώσεις και δυσκολία στην κατάποση. Οι γνωσιακές διαταραχές αφορούν απώλεια πρόσφατης ή και μακροχρόνιας μνήμης, διάσπαση προσοχής, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, μειωμένη ταχύτητα επεξεργασίας των ερεθισμάτων, αποπροσανατολισμό και συχνά επηρεάζεται η επιστροφή στην εργασία. Όσον αφορά την ψυχιατρική σφαίρα, μπορεί να εμφανιστούν κρίσεις πανικού, έντονο άγχος, καταθλιπτική διάθεση, εφιάλτες και μετατραυματικό στρες». Τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο, καθώς οι ειδικοί διαθέτουν καλύτερα διαγνωστικά εργαλεία. «Η συχνότητα του συνδρόμου μπορεί να φτάσει έως και το 50% των ασθενών που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ, ενώ σε πιο βαριές περιπτώσεις, το ποσοστό μπορεί να φτάσει ακόμη και 70% έως 80%». Ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια που θα πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα τον ασθενή και την οικογένειά του; «Η έντονη καχεξία, η σοβαρή μυϊκή αδυναμία, η δυσκολία στη σίτιση και τα νευρολογικά και ψυχιατρικά συμπτώματα που αναφέραμε».
Η μάχη ξεκινά από την πρώτη μέρα στη ΜΕΘ – Πώς η έγκαιρη κινητοποίηση μειώνει τις μακροχρόνιες επιπτώσεις
Πόσο σημαντική είναι άραγε η έγκαιρη κινητοποίηση και η φυσικοθεραπεία μέσα στη ΜΕΘ; «Τα τελευταία χρόνια καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια για την πρόληψη και αντιμετώπιση του συνδρόμου της ΜΕΘ, με έμφαση στην πρώιμη κινητοποίηση των ασθενών ήδη από την πρώτη ημέρα νοσηλείας. Ακόμη και ασθενείς που είναι διασωληνωμένοι, σε αιμοκάθαρση ή σε υψηλού βαθμού υποστήριξη οργάνων, όπως με ECMO, (μέθοδος εξωσωματικής υποστήριξης της καρδιάς και των πνευμόνων, η οποία εφαρμόζεται σε εξειδικευμένα κέντρα, όπως το Ωνάσειο, και αναμένεται να επεκταθεί και σε άλλα κέντρα στην Ελλάδα) επιχειρείται να κινητοποιούνται. Η κινητοποίηση περιλαμβάνει αλλαγές θέσης στο κρεβάτι, μεταφορά σε καθιστή θέση και όπου είναι εφικτό, βάδιση με τον αναπνευστήρα». Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει τη μείωση ή αποφυγή της καταστολής, την επαρκή διαχείριση του πόνου και τη διαμόρφωση ενός πιο «εξανθρωπισμένου» περιβάλλοντος στη ΜΕΘ, αναφέρει ο Συντονιστής Διευθυντής της ΜΕΘ Ωνασείου, για να τονίσει στη συνέχεια τη σημασία παραμέτρων όπως ο σωστός φωτισμός, ο έλεγχος του θορύβου, η παρουσία των φροντιστών και η διασφάλιση του ύπνου των ασθενών, καθώς και η αξιοποίηση συμπληρωματικών παρεμβάσεων, όπως η μουσική. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις, όπως σημειώνει, συνθέτουν ένα σύνολο μέτρων που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη του συνδρόμου της ΜΕΘ, το οποίο διαφορετικά μπορεί να εμφανιστεί σε μεγάλο ποσοστό ασθενών μετά τη νοσηλεία.
Η ψυχολογική και κοινωνική επιβάρυνση των φροντιστών
Ο κ. Δημόπουλος επισημαίνει ότι οι συνέπειες της νοσηλείας στη ΜΕΘ δεν περιορίζονται μόνο στους ασθενείς, καθώς εκτός από το σύνδρομο μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ (Post-Intensive Care Syndrome – PICS), έχει αναγνωριστεί διεθνώς και το Post-Intensive Care Syndrome-Family (PICS-F). Το σύνδρομο αφορά τις ψυχολογικές επιπτώσεις που βιώνουν συχνά οι συγγενείς και οι φροντιστές των ασθενών και περιλαμβάνει κατάθλιψη, έντονο άγχος ή ακόμη και μετατραυματικό στρες. «Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο ψυχολογικές αλλά κοινωνικές και οικονομικές, αφού πολλοί ασθενείς αδυνατούν να επιστρέψουν άμεσα στην εργασία τους, επιβαρύνοντας οικονομικά ολόκληρη την οικογένεια. Την ίδια στιγμή, αναδεικνύεται ένα σημαντικό κενό του ελληνικού συστήματος υγείας, που είναι η έλλειψη επαρκών δομών αποκατάστασης. Πολλοί ασθενείς δεν έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένα κέντρα αποκατάστασης, είτε λόγω του υψηλού κόστους είτε λόγω έλλειψης δημόσιων δομών, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος της αποκατάστασης να επωμίζονται οι οικογένειες».
Οι εξειδικευμένες κλινικές παρακολούθησης μετά τη ΜΕΘ (ICU Clinics)
Τι είναι οι εξειδικευμένες κλινικές παρακολούθησης μετά τη ΜΕΘ («Post-ICU Clinics») και πώς λειτουργούν στο εξωτερικό, είναι το επόμενο ερώτημα που ετέθη στον Δρ Δημόπουλο. «Μετά το COVID, επιτάθηκε η ανάγκη για να αναπτυχθούν αυτές οι μετα-MΕΘ κλινικές και σε οργανωμένα κράτη όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Αμερική, τη Σκανδιναβία, όπου έχουν αναπτυχθεί οργανωμένα δίκτυα τέτοιων κλινικών. Δηλαδή, ασθενείς παραπέμπονται εκεί και παρακολουθούνται συστηματικά από διεπιστημονικές ομάδες που αποτελούνται από εντατικολόγους, φυσιοθεραπευτές, ψυχολόγους και διατροφολόγους. Η παρακολούθηση ξεκινά συνήθως δύο έως τέσσερις εβδομάδες μετά την έξοδο από τη ΜΕΘ και συνεχίζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, στους έξι μήνες, στον έναν χρόνο ή ακόμη και στα δύο χρόνια, με σκοπό την πλήρη επανένταξη του ασθενούς στην εργασία, την οικογένεια και την κοινωνική ζωή».
Τα ημερολόγια της ΜΕΘ
Ο κ. Δημόπουλος αναφέρεται επίσης στη σημασία των «ημερολογίων της ΜΕΘ», μιας πρακτικής που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες του εξωτερικού. «Πρόκειται για ημερολόγια που συμπληρώνονται κατά τη διάρκεια της νοσηλείας από το προσωπικό της Μονάδας και καταγράφουν την πορεία του ασθενούς, τα οποία αποτελούν πολύτιμο εργαλείο τόσο για τον ίδιο τον ασθενή όσο και για τους συγγενείς, ενώ παράλληλα, διευκολύνουν στη συνέχεια το έργο ψυχολόγων και ψυχιάτρων».
Αναγκαίο ένα εθνικό δίκτυο αποκατάστασης μετά τη ΜΕΘ
Η αντιμετώπιση του συνδρόμου μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ απαιτεί οργανωμένη κρατική παρέμβαση, τονίζει, μεταξύ άλλων, ο Συντονιστής Διευθυντής της ΜΕΘ του Ωνασείου και συμπληρώνει: «Είναι αναγκαία η δημιουργία ενός εθνικού δικτύου παρακολούθησης των ασθενών μετά την έξοδό τους από τη ΜΕΘ, με δημόσιες εξειδικευμένες κλινικές παρακολούθησης (Post-ICU Clinics), στις οποίες οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας θα μπορούν να παραπέμπουν συστηματικά τους ασθενείς για έγκαιρη αξιολόγηση και αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Επίσης, υπάρχει ανάγκη στενότερης διασύνδεσης των ΜΕΘ με τα δημόσια κέντρα αποκατάστασης, μέσα από σαφή κριτήρια παραπομπής και ενίσχυση των διαθέσιμων δομών, οι οποίες σήμερα δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες». Κλείνοντας, ο κ. Δημόπουλος αναφέρει ότι οι οικογένειες σηκώνουν ένα τεράστιο βάρος, τόσο κατά τη διάρκεια της νοσηλείας όσο και μετά την έξοδο του ασθενούς από τη ΜΕΘ. «Ως επαγγελματίες υγείας στεκόμαστε δίπλα τους από την πρώτη στιγμή, γνωρίζουμε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και συμμεριζόμαστε την αγωνία τους. Μαζί με τους υπόλοιπους επαγγελματίες υγείας, τους επιστημονικούς φορείς και τις εταιρείες εντατικής θεραπείας εργαζόμαστε, εδώ και χρόνια, ώστε να αναπτυχθούν οι δομές που χρειάζονται οι ασθενείς και οι οικογένειές τους. Είμαστε όλοι μαζί σε αυτή την προσπάθεια, με στόχο να αλλάξουμε τα δεδομένα στη χώρα μας και να προσφέρουμε στους ανθρώπους που βγαίνουν από τη ΜΕΘ τη φροντίδα και την αποκατάσταση που δικαιούνται».
Πηγή: https://www.newsbeast.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
