3/7/2026
Ο καφές αποτελεί καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια ανθρώπους, όμως η επίδρασή του στον οργανισμό εξακολουθεί να βρίσκεται στο μικροσκόπιο των επιστημόνων.
Νέα έρευνα εξετάζει τώρα τη σχέση της κατανάλωσής του με τη σύσταση του σώματος, τον μεταβολισμό και τις ορμόνες του φύλου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Nutrition, επικεντρώθηκε στη σχέση του καφέ με τους μεταβολίτες, τους καρδιομεταβολικούς δείκτες και ορμόνες όπως η τεστοστερόνη.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες από το University of Oulu στη Φινλανδία, διαπίστωσε ότι τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερο καφέ έτειναν να έχουν λιγότερο αποθηκευμένο λίπος στο σώμα τους.
Παράλληλα, παρουσίαζαν μεγαλύτερη μάζα σκελετικών μυών, δηλαδή των μυών που συνδέονται με την κίνηση. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι διαφορές αυτές καταγράφηκαν παρότι οι τιμές του δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) ήταν σε γενικές γραμμές παρόμοιες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο καφές ενδέχεται να επηρεάζει θετικά τη μεταβολική υγεία μέσω ορμονικών μηχανισμών, με τη συγκεκριμένη σύνδεση να φαίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στους άνδρες.
Τι έδειξε η μελέτη για την τεστοστερόνη στους άνδρες
Από τα στοιχεία που ξεχώρισαν περισσότερο ήταν εκείνα που αφορούσαν τις ορμόνες του φύλου.
Στους άνδρες, η μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ συσχετίστηκε με καλύτερο προφίλ γλυκόζης-ινσουλίνης, αλλά και με υψηλότερες συγκεντρώσεις ολικής και διαθέσιμης τεστοστερόνης.
Επιπλέον, καταγράφηκαν υψηλότερα επίπεδα της σφαιρίνης που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου (SHBG), μιας πρωτεΐνης που μεταφέρει τις ορμόνες του φύλου μέσω του αίματος.
Στις γυναίκες, αντίθετα, οι συσχετίσεις ήταν πιο αδύναμες. Η μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ συνδέθηκε με υψηλότερη SHBG και χαμηλότερα επίπεδα ελεύθερα διαθέσιμων ανδρογόνων ορμονών, στις οποίες περιλαμβάνεται και η τεστοστερόνη.
«Ο καφές καταναλώνεται από εκατομμύρια ανθρώπους καθημερινά, ωστόσο εξακολουθούμε να γνωρίζουμε εκπληκτικά λίγα σχετικά με το πώς συνδέεται με τον μεταβολισμό και τις ορμόνες μας», αναφέρει ο διατροφολόγος Luca Verroest από το University of Oulu.
«Αυτό που ξεχώρισε στα ευρήματά μας ήταν ένα διακριτό ορμονικό αποτύπωμα, το οποίο δεν εξαφανίστηκε ακόμη και όταν λάβαμε υπόψη τον ΔΜΣ και παράγοντες του τρόπου ζωής, με αρκετές από αυτές τις συσχετίσεις να διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών».
Αυτή η εικόνα ενισχύεται από μία ακόμη μεγάλη μελέτη του 2026 σε 15.457 ενήλικες, στην οποία η σύσταση του σώματος μετρήθηκε με DXA (μέθοδος διπλής ενεργειακής απορρόφησης). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συχνότερη κατανάλωση καφέ συνδεόταν με ευνοϊκότερους δείκτες μυϊκής μάζας.
Στις γυναίκες που έπιναν καφέ τρεις φορές την ημέρα καταγράφηκε επίσης χαμηλότερος δείκτης λιπώδους μάζας και υψηλότεροι δείκτες άλιπης και σκελετικής μυϊκής μάζας σε σύγκριση με όσες κατανάλωναν καφέ λιγότερο από μία φορά την ημέρα.
Στους άνδρες, η ίδια συχνότητα κατανάλωσης συνδέθηκε με υψηλότερους δείκτες μυϊκής και άλιπης μάζας, χωρίς όμως να προκύψει αντίστοιχη σαφής σχέση με το λίπος. Πρόκειται για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη ότι ο καφές προκαλεί αυτές τις αλλαγές, ωστόσο τα ευρήματα κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση με τα νεότερα δεδομένα για τη σχέση του καφέ με τη σύσταση του σώματος.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες σε 2.264 άτομα
Στη μελέτη αναλύθηκαν δεδομένα από 2.264 συμμετέχοντες ηλικίας 46 ετών. Οι επιστήμονες εξέτασαν τόσο τις συνήθειες κατανάλωσης καφέ όσο και μια σειρά διαφορετικών δεικτών υγείας.
Ωστόσο, τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές δεν παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε να εξετάσουν πώς ενδεχομένως μεταβάλλονταν οι συγκεκριμένοι δείκτες με την πάροδο του χρόνου.
Η ενδιαφέρουσα σύνδεση του καφέ με τα BCAAs
Ένα ακόμη εύρημα αφορούσε τα αμινοξέα διακλαδισμένης αλύσου (BCAAs). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υψηλότερη κατανάλωση καφέ συνδεόταν με χαμηλότερα επίπεδά τους.
Τα βασικά ευρήματα γύρω από τα BCAAs ήταν:
- Η μεγαλύτερη πρόσληψη καφέ συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα BCAAs τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.
- Τα BCAAs είναι απαραίτητα αμινοξέα και συμμετέχουν σε σημαντικές μεταβολικές οδούς σηματοδότησης.
- Χρόνια αυξημένα επίπεδά τους έχουν συνδεθεί με αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη τύπου 2.
- Έχουν επίσης συσχετιστεί με καρδιαγγειακές παθήσεις, λιπώδη νόσο του ήπατος και αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης.
«Οι αντίστροφες συσχετίσεις μεταξύ της πρόσληψης καφέ και των κυκλοφορούντων BCAAs τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτες», γράφουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους.
«Παρόλο που τα BCAAs είναι απαραίτητα αμινοξέα που συμμετέχουν σε βασικές μεταβολικές οδούς σηματοδότησης, τα χρόνια αυξημένα επίπεδά τους συνδέονται ισχυρά με την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον διαβήτη τύπου 2, τις καρδιαγγειακές παθήσεις, τη λιπώδη νόσο του ήπατος και τον αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης».
Πώς μπορεί να συνδέεται ο καφές με τη μεταβολική υγεία
Συνολικά, τα αποτελέσματα δείχνουν μια σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και σε δείκτες καλύτερης μεταβολικής υγείας. Οι ορμονικοί μηχανισμοί ενδέχεται να αποτελούν ένα κομμάτι της εξήγησης, μια σχέση που απασχολεί ολοένα περισσότερο τους ερευνητές τα τελευταία χρόνια.
«Οι ομάδες με υψηλότερη συνήθη κατανάλωση καφέ παρουσίασαν πιο άλιπη σύσταση σώματος, εμφάνισαν αντίστροφη συσχέτιση με τα κυκλοφορούντα BCAAs και στα δύο φύλα και συνδέθηκαν ανεξάρτητα με ένα ορμονικό προφίλ ειδικό για κάθε φύλο, το οποίο ενδέχεται να έχει μεταβολική σημασία, ιδιαίτερα στους άνδρες», γράφουν οι ερευνητές.
Πάνω από 1.000 βιοδραστικές ενώσεις στον καφέ
Οι πιθανές επιδράσεις του καφέ στην υγεία αποτελούν αντικείμενο εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας, από τη σχέση του με τη διάθεση μέχρι την επίδρασή του στη χοληστερόλη.
Ένας από τους λόγους είναι η ιδιαίτερα σύνθετη σύστασή του. Το δημοφιλές ρόφημα περιλαμβάνει περισσότερες από 1.000 βιοδραστικές ενώσεις, αφήνοντας πολλά ακόμη ερωτήματα προς διερεύνηση.
Παράλληλα, η σχέση μεταξύ καφέ και υγείας δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα. Ο τρόπος καβουρδίσματος και παρασκευής, η ποσότητα που καταναλώνεται καθημερινά, τα γενετικά χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου και παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Γιατί χρειάζονται μελέτες μεγαλύτερης διάρκειας
Τα νέα δεδομένα μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τι πραγματικά συμβαίνει στον οργανισμό σε σχέση με την κατανάλωση καφέ.
Το επόμενο σημαντικό βήμα θα είναι να εξεταστούν τα συγκεκριμένα ευρήματα σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, ώστε να φανεί ποια επίδραση μπορεί να έχουν οι συνήθειες κατανάλωσης καφέ με την πάροδο του χρόνου.
«Απαιτούνται μελλοντικές διαχρονικές και παρεμβατικές μελέτες για να τεκμηριωθεί η αιτιώδης σχέση και να εντοπιστούν οι βιοδραστικές ενώσεις που προέρχονται από τον καφέ και εμπλέκονται σε αυτή», γράφουν οι ερευνητές.
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.grav
