30/9/2026
Είκοσι χρόνια μετά το τροχαίο που άλλαξε τη ζωή του, ο Δημήτρης Αντωνίου μιλά χωρίς ωραιοποιήσεις για την αναπηρία στην Ελλάδα, την προσβασιμότητα, τα μη προσβάσιμα πλοία και ΚΤΕΛ, την οδική ασφάλεια και την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρία, καταθέτοντας τη δική του σκληρή αποτίμηση για την ελληνική Πολιτεία και την κοινωνία.
- Είκοσι χρόνια μετά
Το 2006, στα 16 σας, ένα τροχαίο άλλαξε τη ζωή σας. Το 2026 συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από τότε. Αν κάνετε σήμερα έναν απολογισμό, ποιο είναι το ένα πράγμα που η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει αλλάξει μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια και δεν το έχει αλλάξει ακόμη;
Η σχέση πολιτείας και πολίτη είναι κατακερματισμένη και ενίοτε παραμορφωμένη. Όσο δεν καταφέρνουμε να λύσουμε αυτό το πρόβλημα και το αφήνουμε να μεγαλώνει, δεν πιστεύω ότι σαν κοινωνία μπορούμε να δούμε άσπρη μέρα. Η πολιτεία μας πληγώνει επανειλημμένως και αδιαφορεί για τα δικαιώματα των πολιτών. Οι πολίτες αντιδρούν εκεί που τους παίρνει και παίρνουν την ‘’εκδίκηση τους’’ αδικώντας και πληγώνοντας άλλους πολίτες. Οπότε σε αυτή την κατάσταση βγαίνουμε όλοι χαμένοι.
- Η αναπηρία ως δικαίωμα
Έχετε μιλήσει δημόσια για την Ελλάδα ως χώρα όπου τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζονται συχνά ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αν έπρεπε σήμερα να τεκμηριώσετε αυτή τη θέση με τρία συγκεκριμένα παραδείγματα από την καθημερινότητα, ποια θα ήταν;
Αν ένας πολίτης θέλει να πάρει ένα φάρμακο, μπαίνει στο φαρμακείο και το παίρνει. Αν θέλει ρούχα, μπαίνει και αγοράζει. Αν θέλει φαγητό, το ίδιο. Αν ένας πολίτης κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο και χρειαστεί ένα φάρμακο από το φαρμακείο, ψάχνει φαρμακείο χωρίς σκαλί/σκαλιά, γιατί δεν εφαρμόζεται ο νόμος για τις προϋποθέσεις αδειών λειτουργίας. Το ίδιο στην εστίαση, το ίδιο στην αγορά. Αν ένας πολίτης θέλει να περάσει απέναντι σε έναν κεντρικό δρόμο, ψάχνει τη διάβαση και περνάει. Αν ένας πολίτης κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο, αναγκάζεται να κινείται μες τον δρόμο με κίνδυνο της ζωής του, μέχρι να βρει ράμπα να ανέβει. Γιατί δεν εφαρμόζεται ο νόμος από μέρους της πολιτείας, γιατί οι ράμπες κοστίζουν και οι ζωές των αναπήρων δεν αξίζουν αρκετά. Τρίτο παράδειγμα, τα ΚΤΕΛ. Κανένα προσβάσιμο λεωφορείο για χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων. Θέλεις να επισκεφτείς συγγενείς ή φίλους στην επαρχεία; Δεν μπορείς αν κινείσαι με αμαξίδιο. Δεν μπορείς γιατί δεν υπάρχει σεβασμός στο δικαίωμα του ανάπηρου για μετακίνηση, για σπουδές, για εργασία κτλπ…
- Η Θεσσαλονίκη
Το 2022 χαρακτηρίσατε την προσβασιμότητα της Θεσσαλονίκης «όνειρο απατηλό». Τέσσερα χρόνια αργότερα, θα χρησιμοποιούσατε ξανά την ίδια φράση ή θεωρείτε ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί; Και αν έχει βελτιωθεί, ποια συγκεκριμένη αλλαγή μπορείτε να κατονομάσετε;
Στη Θεσσαλονίκη σε κεντρικά σημεία έχουν δημιουργηθεί αρκετές ράμπες, αλλά ως εκεί. Τίποτα άλλο. Τα καταστήματα παραμένουν μη προσβάσιμα, οι συγκοινωνίες απέχουν σημαντικά από την ικανοποιητική προσβασιμόττα, στις γειτονιές εκτός κέντρου οι ράμπες λιγοστεύουν, όπως λιγοστεύει και ο σεβασμός των συμπολιτών που θέλουν παρκινγκ κοντά στο σπίτι τους και το βρίσκουν με ευκολία στο καβάλημα των πεζοδρομίων.
- Η υπόθεση των πλοίων
Το 2018 εγκλωβιστήκατε σε γκαράζ πλοίου στη γραμμή Καβάλα–Θάσος. Το 2024 είπατε ότι έχετε αντιμετωπίσει αντίστοιχη κατάσταση τρεις φορές και μάλιστα μιλήσατε για περίπου 80 πλοία στα οποία οι ανάπηροι δεν έχουν πρόσβαση στο κατάστρωμα. Γιατί, έξι χρόνια μετά το πρώτο περιστατικό, το ίδιο πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει; Ποιος ακριβώς αποτυγχάνει να εφαρμόσει τους κανόνες;
Η Ελληνική κυβέρνηση δεν θέλει να σπάσει αυγά, τίποτα άλλο. Αν αύριο έβγαινε το αρμόδιο υπουργείο και έλεγε ότι μέσα στους επόμενους 6 μήνες όλα τα πλοία, ακόμη και των σύντομων διαδρομών, πρέπει να γίνουν προσβάσιμα και να τηρούνται οι κανόνες ασφαλείας, μαντέψτε τι θα γινόταν. Θα έβαζαν οι πλοιοκτήτες λιγάκι το χέρι στη τσέπη και θα τελείωνε εκεί η ιστορία. Όλα τα υπόλοιπα είναι δικαιολογίες.
- «Να αλλάξουμε τους νόμους ή να εφαρμόσουμε αυτούς που υπάρχουν;»
Μετά από τόσα χρόνια παρεμβάσεων, πιστεύετε ότι το βασικό πρόβλημα είναι ότι η Ελλάδα δεν έχει αρκετά αυστηρό θεσμικό πλαίσιο ή ότι έχει νόμους που απλώς δεν εφαρμόζονται; Και ποιος είναι ο νόμος ή ο κανόνας που, κατά τη γνώμη σας, παραβιάζεται συστηματικά εις βάρος των ανθρώπων με αναπηρία;
Μπορείτε να πάρετε τη σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και να δείτε πόσα άρθρα δεν τηρούνται. Θα τρομάξετε με την αναλογία. Πως το καταφέρνουμε αυτό ενώ αποτελεί νομική υποχρέωση του κράτους; Ψηφίζουν στη βουλή την παράταση της εφαρμογής. Αυτό. Ξανά και ξανά. Ψηφίζουν αναβολές εφαρμογής. Δηλαδή αυτό που συμβαίνει δεν είναι ότι δεν κάνουν κόπο να λύσουν το πρόβλημα, αλλά αντιθέτως μπαίνουν σε κόπο για να διατηρήσουν το πρόβλημα.
- Από την καταγγελία στην αλλαγή
Έχετε επιλέξει να μην περιοριστείτε στην καταγγελία αλλά να κάνετε δράσεις. Μετά από 20 χρόνια, ποια παρέμβασή σας θεωρείτε ότι πέτυχε πραγματική αλλαγή και ποια θεωρείτε σήμερα ότι δεν είχε το αποτέλεσμα που περιμένατε;
Η ιστορία με τα μη προσβάσιμα πλοία είναι η μεγαλύτερη μου απογοήτευση, γιατί έκανα τα πάντα, τα πάντα όμως. Θεσμικά, παρασκηνιακά και ακτιβιστικά. Και ο κόσμος ακόμη ταλαιπωρείτε, γιατί δεν έχει σημασία αν έχεις δίκιο, ούτε αν μπορείς να το υποστηρίξεις σωστά για να το καταλάβουν. Σημασία έχουν οι προτεραιότητες που έχουμε σαν χώρα και σε αυτές δεν είναι ούτε η ασφάλεια, ούτε η αξιοπρέπεια. Όσο για το άλλο σκέλος της ερώτησης, είναι πιο πολύπλοκη η απάντηση. Δεν έχω πετύχει τίποτα, δεν σκέφτομαι έτσι. Βλέπω την κοινωνία σαν έναν οργανισμό, σαν ένα σύστημα που αποτελείται από χιλιάδες γρανάζια. Πολλά γρανάζια μαζί μπορούν να φέρουν μια αλλαγή. Ποιο γρανάζι στρόφαρε περισσότερο, αυτό είναι κάτι που δεν εκτιμάται αλλά δεν χρειάζεται και να εκτιμηθεί.
- SafeRoadsProject: τι πραγματικά άλλαξε;
Το SafeRoads έχει φτάσει σε δεκάδες χιλιάδες παιδιά, ενώ το πρόγραμμα έχει βάψει διαβάσεις και έχει κάνει παρεμβάσεις σε δρόμους. Όμως πώς μετράτε αν μια δράση αλλάζει πραγματικά τη συμπεριφορά ενός παιδιού ή ενός γονέα; Έχετε στοιχεία που να δείχνουν αλλαγή συμπεριφοράς ή μέχρι σήμερα μετράμε κυρίως συμμετοχές, σχολεία και διαβάσεις;
Εδώ ταιριάζει και η προηγούμενη απάντηση. Εμείς κάνουμε αυτό που μπορούμε και συμμετέχουμε σε μια διαδικασία που χρειάζεται πολλά γρανάζια. Ένας ομιλητής για την οδική ασφάλεια, μία σχολική διάβαση από μία ασφαλιστική εταιρεία, ένας δήμος που στήριξε, ένας δάσκαλος που εξήγησε στα παιδιά, ένας γονιός που σεβάστηκε την προσπάθεια και δεν πάρκαρε εκεί πάνω και πάει λέγοντας. Είναι μια συλλογική προσπάθεια που μας αφορά όλους. Το SafeRoadsProject της Hellas Direct ονειρεύτηκε και προσπαθεί για την ασφάλεια στους δρόμους προληπτικά. Πάμε να προλάβουμε μια ζωή, πάμε να προστατεύσουμε ένα παιδί, πάμε να κτίσουμε μια καλύτερη παιδεία για όλους, μικρούς και μεγάλους. Αλλά πριν γίνει το κακό.
- 10.000 μαθητές — και μετά;
Έχετε μιλήσει σε περίπου 10.000 μαθητές και το κόμικ «Λέμε STOP στην οδική ανασφάλεια» έχει ξεπεράσει τα 40.000 αντίτυπα. Μετά από αυτούς τους αριθμούς, ποιο είναι το επόμενο βήμα; Αν συνεχίσουμε απλώς να ενημερώνουμε άλλα 10.000 παιδιά, δεν υπάρχει κίνδυνος να κάνουμε εκπαίδευση χωρίς να αλλάζουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτά τα παιδιά θα μεγαλώσουν;
Είναι ξεκάθαρο νομίζω ότι αυτά τα δύο πρέπει να πορευτούν παρέα. Γι’ αυτό και προσπαθούμε συγχρόνως και προς τις δύο αυτές κατευθύνσεις, πάντα στα όρια του εφικτού. Είμαστε όμως αρκετά πίσω και στα δύο. Μιλάμε για πολίτες που ακόμη δεν φοράνε ζώνη και κράνος. Μιλάμε για ένα περιβάλλον με παρκαρισμένα σε γωνίες, επικίνδυνα υψηλά όρια ταχύτητας και μηδενική προστασία στους ευάλωτους χρήστες. Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη.
- Τα παιδιά ή οι ενήλικες;
Έχετε πει χαρακτηριστικά «οι μεγάλοι κάνουμε λάθος, τα παιδιά είναι έτοιμα». Μετά από τόσα χρόνια στα σχολεία, ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που βλέπετε να κάνουν οι γονείς και ποια συμπεριφορά τους θα θέλατε να αλλάξει πρώτη;
Οι γονείς έχουν δύο πολύ σοβαρά ελαττώματα και εμένα προσωπικά είναι αυτά που με στεναχωρούν περισσότερο. Υποφέρω όταν βλέπω γονείς να εκθέτουν τα παιδιά τους σε σοβαρούς κινδύνους. Δεν μπορώ να το διαχειριστώ μέσα μου. Ο ίδιος γονιός που τρέχει το παιδί του σε εκατό γιατρούς, αγωνιά για τη σωστή του διατροφή, τρέχει το παιδί σε χίλιες δραστηριότητες και γενικά παλεύει να μη του λείψει τίποτα, αλλά στο αμάξι δε θα του φορέσει ζώνη. ‘’πάμε κάπου εδώ κοντά’’ μου λένε. Και όταν τους ρωτάω τι θα γίνει αν στο πρώτο φανάρι έρθει κάποιος μεθυσμένος και πέσει από πίσω σας, εκεί με κοιτάνε σαν εξωγήινο. Και για ποιο λόγο όλα αυτά; Για το τίποτα. Το πρόβλημα λοιπόν των γονιών είναι ότι α) δεν καταλαβαίνουν τι πραγματικά ρισκάρουν όταν δεν προστατεύουν το παιδί τους και β) δεν μπαίνουν στον κόπο να φανταστούν τι πόνο θα προκαλέσουν όταν πάρουν τηλέφωνο ένα βράδυ στο σπίτι για να ενημερώσουν ότι η μαμά ή ο μπαμπάς δεν θα γυρίσουν γιατί ήπιαν λίγο παραπάνω ή γιατί μπήκαν αντικανονικά στο αντίθετο ρεύμα για να προσπεράσουν. Εγώ όταν κλείνω τα μάτια και με φαντάζομαι παιδί να μου λένε κάτι τέτοιο, ε δεν μπορώ να το διαχειριστώ…
- Η οδική ασφάλεια δεν είναι θέμα «κακής τύχης»
Έχετε μιλήσει για ανθρώπους που παίρνουν ρίσκο στον δρόμο «χωρίς λόγο, χωρίς νόημα, χωρίς σκοπό». Πιστεύετε ότι στην Ελλάδα εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τα τροχαία ως ατυχίες αντί ως προβλέψιμες συνέπειες συγκεκριμένων συμπεριφορών; Και ποια συμπεριφορά θεωρείτε ότι η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να ανέχεται υπερβολικά;
Δυστυχώς ναι, ακόμη τα θεωρούμε ατυχία και όχι ένα λογικό και αναμενόμενο επακόλουθο ενός τρόπου ζωής και συγκεκριμένων συμπεριφορών και επιλογών. Γιατί το να βγεις για ποτό ή να πας σε μια ταβέρνα και να παραγγείλεις κανάτα κρασί είναι μια επιλογή που προηγείται της οδήγησης. Επιλέγεις το ρίσκο. Μόνο που δεν ξέρουν να υπολογίζουν το ρίσκο. Ποια η πιθανότητα να ξεκινήσω προσπέραση μπαίνοντας σε αντίθετο ρεύμα και εκείνη την ώρα να εμφανιστεί από τη στροφή ένας οδηγός μοτοσικλέτας; Ούτε ιδιοφυία μαθηματικός δεν μπορεί να το υπολογίσει αυτό. Γι’ αυτό τι κάνει ο μέσος οδηγός; Αν νιώθει τυχερός από το πρωί, λέει ‘’πάμε, όλα καλά θα πάνε’, ενώ αν νιώθει κάποια γκαντεμιά να τον γυροφέρνει από το πρωί, ίσως το ξανασκεφτεί. Με κάτι τέτοιους τρόπους δυστυχώς παίρνουμε αποφάσεις στην οδήγηση. Οι πιο προβληματικές συμπεριφορές εκτιμώ ότι είναι η οδήγηση με ταχύτητα και η οδήγηση υπό επήρειας αλκοόλ. Δυστυχώς η πολιτεία δείχνει τεράστιες ανοχές στις παραβάσεις αυτές
- Εκπαίδευση ή τιμωρία;
Αν σας έδιναν σήμερα την ευθύνη της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα και σας έλεγαν ότι μπορείτε να επιλέξετε μόνο ένα από τα δύο — πολύ μεγαλύτερη εκπαίδευση ή πολύ αυστηρότερη επιβολή των κανόνων — τι θα επιλέγατε και γιατί;
Η τιμωρία είναι μια αρνητικά φορτισμένη λέξη που νομίζω ότι αποπροσανατολίζει. Εγώ αυτό θα επέλεγα με κλειστά μάτια, την πρόληψη. Ο οδηγός που με χτύπησε, έτρεχε με 100 σε έναν δρόμο που το όριο είναι 50χλμ/ωρα. Αν τον σταματούσε ένα περιπολικό ή μια κάμερα και του έπαιρνε το δίπλωμα για 2 μήνες, στην ουσία θα τον εκπαίδευε σε έναν τρόπο φιλικής συνύπαρξης. ‘’Δεν μπορείς να κάνεις ότι γουστάρεις, εφόσον αυτό είναι επικίνδυνο για άλλους’’. Εκείνη την ώρα ο οδηγός θα θύμωνε με την ‘’τιμωρία’’, αλλά που να ήξερε ότι θα τον γλίτωνε από φυλακή και εμένα θα με γλίτωνε από γολγοθά. Ξαφνικά δεν μοιάζει με τιμωρία, σωστά; Πιο πολύ με δώρο μου μοιάζει. Αλλά πάμε και σε ένα ακόμη παράδειγμα. Μια μέρα συνάντησα αμάξι παρκαρισμένο πάνω σε ράμπα και δεν μπορούσα να κατέβω από πουθενά αλλού. Καλώ την τροχαία και περιμένω. Σαράντα λεπτά μετά έρχεται η οδηγός που είναι μια γερμανίδα. ‘’ΣΟΡΡΥ’’ μου λέει. Τι σορρυ της λέω.. στη γερμανία θα το έκανες αυτό;; Όχι μου λέει. Εκεί δεν μπορεί κανείς να το κάνει αυτό. Εδώ γιατί το έκανες, την ρωτάω… ΣΟΡΡΥ μου ξαναείπε.. απλά εδώ μπορώ και το κάνω χωρίς συνέπειες.
- Η αισιοδοξία έχει όρια
Έχετε κάνει την αισιοδοξία βασικό κομμάτι της δημόσιας δράσης σας και το 2026 γιορτάσατε 20 χρόνια C’estlaVie με ένα ολόκληρο Φεστιβάλ Αισιοδοξίας. Πού σταματά όμως η αισιοδοξία και αρχίζει η πολιτική ευθύνη; Γιατί ένας άνθρωπος μπορεί να είναι όσο αισιόδοξος θέλει, αλλά αν δεν μπορεί να επιβιβαστεί σε ένα πλοίο ή να κινηθεί στην πόλη του, το πρόβλημα δεν λύνεται με θετική σκέψη;
Αισιοδοξία δεν σημαίνει ότι όλα είναι ωραία και μια χαρά. Η αισιοδοξία εμφανίζεται όταν τα πράγματα δεν είναι μια χαρά. Αν σήμερα πάμε στη Θάσο με πλοίο, θα την βγάλουμε στο γκαράζ. Έχω κάνει τα πάντα με τις δεδομένες συνθήκες και δεν άλλαξε κάτι. Παραμένω όμως σε ετοιμότητα για τη στιγμή που θα αλλάξουν οι συνθήκες, για να πιέσουμε ξανά, να διεκδικήσουμε μέχρι τη μέρα ου θα τα καταφέρουμε. Δεν συμφωνώ με την ερμηνεία της αισιοδοξίας ως ‘’βλέπω τα πράγματα με θετικό μάτι’’ και άλλα τέτοια. Η αισιοδοξία για εμένα είναι επιλογή ενός τρόπου ζωής, με υπομονή, επιμονή και ρομαντισμό.
- Μήπως ζητάμε από τους ανάπηρους να είναι «ήρωες»;
Εδώ θέλω να σας προκαλέσω λίγο: η δημόσια εικόνα σας είναι αυτή του ανθρώπου που σπούδασε, εργάζεται, γράφει, κάνει θέατρο, ακτιβισμό, σχολικές δράσεις και δημιουργεί. Μήπως όμως αυτή η αφήγηση δημιουργεί άθελά της ένα νέο στερεότυπο — ότι ο άνθρωπος με αναπηρία πρέπει να είναι διαρκώς δυνατός, δημιουργικός και παραγωγικός για να θεωρηθεί επιτυχημένος; Τι γίνεται με εκείνον που απλώς δυσκολεύεται να ζήσει;
Είναι πολύ εύστοχη η ερώτηση και χαίρομαι που μου γίνεται. Αυτό που αναρωτηθήκατε και αυτό που περιγράψατε είναι μία από τις αρνητικές προεκτάσεις των σόσιαλ και θέλει μεγάλη προσοχή. Αλίμονο αν η ζωή που κάνω θεωρηθεί πετυχημένη ή οτιδήποτε άλλο σχετικό. Αυτή την περίοδο έτσι έχω επιλέξει ως τρόπο ζωής. Μπορεί σε ένα χρόνο να τα κλείσω όλα και να ψάξω τη φύση και την ηρεμία. Αν ψάξετε στο ιντερνετ τι εκανε ο Δημήτρης το 2006 με το 2016, δηλαδή τα πρώτα δέκα χρόνια μετά το ατύχημα, δεν θα βρείτε απολύτως τίποτα. Ούτε σόσιαλ είχα κιχ έβγαζα. Ήμουν σε ένα δωμάτιο με τα βιβλία μου και τις σκέψεις μου. Αυτό μπορούσα, αυτό έκανα. Αλλά αλίμονο αν έρθει κάποιος να μου πει ότι εκείνα τα χρόνια δεν ήμουν επιτυχημένος. Κανείς δεν ξέρει τι φορτίο κουβαλάει ο καθένας.
Αλλά μη ξεχνάμε και ότι ο καθένας καλό είναι να βρει την ζωή που του ταιριάζει, Αν έρθεις στο σπίτι μου θα δεις τοίχους γεμάτους με πρότζεκτ που ετοιμάζω και ιδέες που έχω και σχέδια που φτιάχνω. Για πολλούς ανθρώπους αυτό είναι σκέτη τρέλα. Το ίδιο όμως θα έβλεπες αν με γνώριζες έκτη δημοτικού. Και τότε έκανα δέκα πράματα συγχρόνως. Αυτό δεν με κάνει πετυχημένο ή αποτυχημένο. Αυτό μου ταιριάζει να κάνω και αυτό καταφέρνω να κάνω. Τίποτα λιγότερα, τίποτα περισσότερο. Αν ήμουν άνθρωπος που έψαχνα την ηρεμία και τη γαλήνη, όλο αυτό το ‘’δημιουργικό’’ θα με βασάνιζε. Για να το κλείσω, όλοι οι άνθρωποι δυσκολευόμαστε να ζήσουμε, απλά δίνουμε τον αγώνα μας με όποιον τρόπο μπορούμε ή με όποια μέσα κατέχουμε και γνωρίζουμε. Άλλος με ησυχία, άλλος με φασαρία. Άλλος με νωχελικότητα, άλλος με υπερένταση. Όλοι όμως αγωνιζόμαστε να βρούμε τον δρόμο μας.
- Τι δεν θέλετε πλέον να ακούτε;
Μετά από τόσες συνεντεύξεις, ποια φράση ή ποια ερώτηση σχετικά με την αναπηρία έχετε βαρεθεί να ακούτε επειδή θεωρείτε ότι αναπαράγει τον ίδιο παλιό τρόπο σκέψης; Και ποια ερώτηση θα θέλατε να σας κάνουν περισσότερο οι δημοσιογράφοι;
‘’Που βρήκατε τη δύναμη;;’’. Έχω δώσει δεκάδες διαφορετικές απαντήσεις, αλλά καμία δεν την ένιωσα απόλυτα αληθινή. Μάλλον έφτασε ο καιρός που θα λέω ‘’Δεν ξέρω’’, γιατί απλά δεν βρίσκω απάντηση, ίσως γιατί κάποιο λάθος κρύβεται στην ερώτηση.
Οι δημοσιογράφοι δεν θέλουν να προκαλέσουν και να πειράξουν, οπότε κάνουν ερωτήσεις που εξυψώνουν και όχι που απομυθοποιούν. Έχω ένα ακριβό ηλεκτροκίνητο αμαξίδιο που μου δίνει σημαντικές δυνατότητες, ένα δικό μου αυτοκίνητο για μετακινήσεις και ταξίδια, έχω βοηθούς-συνοδούς όσες ώρες χρειάζομαι, έχω πρόσβαση σε ιδιωτικά νοσοκομεία και γιατρούς για ότι χρειαστώ. Είχα και έχω ότι χρειαζόμουν για να ανακαλύψω τις δυνατότητες μου και να εξελιχτώ. Όχι γιατί ήμουν πολύ έξυπνος ή πολύ εργατικός, αλλά γιατί μεσ’ την ατυχία μου ήμουν τυχερός. Το 2006, που πήγα στη Σουηδία, είδα ένα κράτος που όλα αυτά τα παρείχε στους ανάπηρους πολίτες, γιατί αυτό θεωρούσε ως ελάχιστες παροχές και ευκαιρίες. Τότε κατάλαβα ότι δεν είναι θέμα δύναμης. Είναι θέμα ίσως ευκαιριών, που εδώ δεν υπάρχουν γιατί κοστίζουν.
- Η εργασία πέρα από το «παράδειγμα»
Έχετε σπουδάσει Φυσική, συνεχίσατε με μεταπτυχιακές σπουδές στην Οικονομική Επιστήμη και εργάζεστε στο marketing της HellasDirect. Στην επαγγελματική σας ζωή, υπήρξε στιγμή που αισθανθήκατε ότι η αναπηρία σας έγινε εμπόδιο στην εξέλιξή σας; Και αν ναι, τι ακριβώς συνέβη;
Έψαχνα εργασία ανεπιτυχώς για πολλά χρόνια. Γιατί υπήρχε πάντα το εμπόδιο της μετακίνησης, της προσβασιμότητας σε κτήρια και γραφεία και της διαρκής μου ανάγκης να έχω κοντά μου κάποιον φροντιστή για σημαντικούς λόγους υγείας. Και το παράπονο μου ήταν πάντα το ίδιο. Γιατί πρέπει να έρθω ως την άλλη άκρη της πόλης για να κάτσω μπροστά σε έναν υπολογιστή, αφού μπορώ και από το σπίτι; Δεν αλλάζω βρύση ή φτιάχνω τα φώτα. Άρθρα γράφω, πίνακες αναλύω, ιδέες κατεβάζω. Και μια μέρα μου ήρθε ένα mail από την Hellas Direct. Είχαν διαβάσει τη διπλωματική μου στο μεταπτυχιακό όπου έκανα μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τα τροχαία ατυχήματα στη Θεσσαλονίκη και μου ζήτησαν ανάλογες μελέτες για Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ελλάδα. Και εδώ και αρκετά χρόνια μεταπήδησα στο τμήμα Μάρκετινγκ όπου συμμετέχω στη δημιουργία μπλογκς βασισμένα σε δεδομένα, τρέχουμε το Safe Roads Project αλλά και πολλές άλλες ιδέες γύρω από την ασφάλεια στους δρόμους. Όλα αυτά έγιναν γιατί η απόσταση δεν αποτέλεσε εμπόδιο για τη συνεργασία μας.
- Το χιούμορ ως όπλο
Στο «Στα Καλά του Καθισμένου» επιλέξατε το χιούμορ για να μιλήσετε για την αναπηρία και την καθημερινότητα. Υπάρχει κάποιο αστείο που σήμερα δεν θα τολμούσατε να πείτε; Και πού βάζετε τη γραμμή ανάμεσα στο αυτοσαρκαστικό χιούμορ που απελευθερώνει και στο χιούμορ που τελικά κανονικοποιεί τον μισαναπηρισμό;
Το έργο «Στα καλά του καθισμένου», με τις όποιες παραλλαγές του έγιναν μέσα στα χρόνια, δεν βασίζεται στον αυτοσαρκασμό αλλά στρέφει τον καθρέφτη προς την πολιτεία και τον πολίτη. Ήταν μία πρόκληση για εμένα που έγραψα το σενάριο, καθώς έβαλα τους θεατές στην δύσκολη θέση να γελάνε με τα χάλια της κοινωνίας που ζούμε. Μετά από δεκάδες παραστάσεις και περίπου 7 χρόνια που παίζουμε την παράσταση, μπορώ να πω με σιγουριά ότι το πείραμα πέτυχε καθώς ο θεατής νιώθει τις καλοπροαίρετες διαθέσεις μας, όχι τόσο να κουνήσουμε το δάχτυλο, αλλά περισσότερο να γεννηθεί η πολυπόθητη διάθεση για αλλαγή. Τα αστεία μας προφανώς συνεχίζουμε και τα λέμε όλα, καθώς ακόμη παίζουμε την παράσταση μας και δυστυχώς ακόμη είναι απολύτως επίκαιρη μιας και συμβαίνουν ακόμη εκεί έξω όλα όσα κωμικοτραγικά φαινόμενα πραγματεύεται το έργο.
- Το C’estlaVie μετά από 20 χρόνια
Το 2026 γιορτάσατε 20 χρόνια C’estlaVie. Αν το C’estlaVie ξεκίνησε ως προσωπικός τρόπος να διαχειριστείτε τη ζωή μετά το τροχαίο, τι είναι σήμερα; Προσωπική φιλοσοφία, κοινωνικό κίνημα, καλλιτεχνική δράση ή κάτι που θέλετε πλέον να λειτουργεί ανεξάρτητα από εσάς;
Θα απαντήσω όσο πιο τίμια μπορώ. Δεν έχω ιδέα τι είναι σήμερα το C’est la vie. Για εμένα και τους πολύ κοντινούς μου είναι μια καθημερινή υπενθύμιση μιας ιδέας, μιας προσπάθειας και μιας πορείας. Για τον υπόλοιπο κόσμο δεν μπορώ να ξέρω τι είναι. Μπορεί πολλά από τα παραπάνω, μπορεί και τίποτα. Μπορεί για κάποιους να σημαίνει κάτι σήμερα, αλλά αύριο να μην σημαίνει τίποτα, αλλά και το αντίθετο. Ας καταλήξουμε ότι είναι κάτι σαν ποτάμι που άλλοτε φουσκώνει, άλλοτε στερεύει, άλλος μπαίνει μέσα του και άλλος βγαίνει, άλλος το αξιοποιεί και άλλος του βάζει εμπόδια. Θέλω να πιστεύω ότι μια μέρα θα λειτουργεί ανεξάρτητα από εμένα, αλλά δεν είμαι πλέον σίγουρος για τίποτα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έδωσε φως και ελπίδα στη δική μου τη ζωή.
- Αν σε 20 χρόνια ένας άνθρωπος με αναπηρία κάνει την ίδια συνέντευξη που κάνουμε σήμερα και σας πει «Δημήτρη, το 2026 τα λέγατε όλα αυτά και το 2046 αντιμετωπίζουμε ακόμη τα ίδια προβλήματα», τι θα θεωρούσατε προσωπικά ότι δεν κάναμε σωστά; Εσείς, η αναπηρική κοινότητα, οι δημοσιογράφοι, οι πολίτες ή η Πολιτεία;
Με μια πολύ μικρή επιφύλαξη, γιατί πάντα υπάρχει η πολύ μικρή πιθανότητα μιας έκπληξης, αλλά φαίνεται που πάει το πράγμα και ξέρουμε και το γιατί. Οι ρυθμοί βελτίωσης είναι εξαιρετικά αργοί και αρκετά σταθεροί. Οπότε το 2046 πολλά προβλήματα θα είναι ίδια. Κάποια θα έχουν βελτιωθεί, αλλά λόγω υποχρεωτικότητας, όχι γιατί εξελιχθήκαμε πολιτισμικά. Θα φανεί ότι το γενικεύω ξαφνικά πολύ, αλλά αυτή είναι η γνώμη μου. Δεν ζούμε σε ένα κράτος δικαίου. Αυτό από μόνο του λέει πολλά. Μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αδικούνται παράφορα και αυτό είναι πλέον κανονικότητα. Και η αδικία έχει ποτίσει τους πάντες και τα πάντα. Το κράτος αδικεί τους πολίτες, οι πολίτες αδικούν τους πολίτες και μέσα σε όλο αυτό υπάρχουν μερικοί ρομαντικοί που πρέπει να επιβιώσουν, πρέπει να προστατεύσουν τις ιδέες τους και όλα αυτά για τη μέρα που θα επιστρέψει το δίκαιο και κοινωνικό στοιχείο ως βάση της κοινωνίας. Δεν νιώθω απαισιόδοξος. Απλά δεν νιώθω ότι είναι η ώρα για μεγάλες αλλαγές. Τις περίμενα καρτερικά τα περασμένα είκοσι χρόνια και τις επιδίωξα με πάθος, αλλά πλέον πορεύομαι κυρίως με υπομονή και επιμονή. Έστω και οι μικρές αλλαγές είναι πολύτιμες. Ας συγκεντρωθούμε σε αυτές.
Και θέλω να μου πείτε ένα πράγμα που πρέπει να έχει αλλάξει μέχρι τότε — όχι ευχή, αλλά συγκεκριμένη αλλαγή.
Νομίζω ότι δεν έχει νόημα να ευχηθώ το οτιδήποτε, εάν πρώτα δεν αποκατασταθεί η δικαιοσύνη. Γιατί όταν υπάρξει ξανά δικαιοσύνη, τότε θα μπορεί ο χρήστης αναπηρικού αμαξιδίου να μηνύσει τον πλοιοκτήτη που τον υποχρεώνει να μείνει στο γκαράζ του πλοίου εάν θέλει να ταξιδέψει, θα μπορεί να μηνύσει τη διοίκηση των κτελ που του απαγορεύει τις μετακινήσεις, θα μπορεί να μηνύσει έναν δήμαρχο που δεν κατασκευάζει ράμπες σε διαβάσεις πεζών και δεν κάνει τα σχολεία πλήρως προσβάσιμα. Μέχρι τότε, θα αρκεστούμε σε όμορφα άρθρα και ελκυστικές αναρτήσεις.
Συνέντευξη στον Θανάση Μπόμη
