Αν υπήρχε ένα χάπι που θα μπορούσε να μειώσει κατά 30% τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου, αναμφίβολα όλοι θα ενδιαφέρονταν να το πάρουν. Ωστόσο, σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, αυτό το ποσοστό προστασίας μπορεί να επιτευχθεί χωρίς φάρμακα: η υιοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής και ενός αντίστοιχου τρόπου ζωής έχει συσχετιστεί με μείωση του κινδύνου καρκίνου κατά 30% έως 40%.

Η διατροφή αποτελεί έναν από τους παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν και να ελεγχθούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να υπάρχει εμμονή με κάθε τρόφιμο ή ποτό που καταναλώνεται. Πολύ μεγαλύτερη σημασία έχει το τι τρώτε τις περισσότερες ημέρες και όχι αυτό που μπορεί να επιλέξετε περιστασιακά ή σε μια ειδική περίσταση.

Όπως επισημαίνουν ογκολόγοι στο Parade, η διατροφή μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, όμως ο καρκίνος δεν προκαλείται από ένα και μόνο τρόφιμο. Ο κίνδυνος διαμορφώνεται σταδιακά και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η γενετική προδιάθεση, η ηλικία, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, το σωματικό βάρος, η σωματική δραστηριότητα, οι περιβαλλοντικές εκθέσεις και συνολικά το διατροφικό πρότυπο.

Η πρόληψη του καρκίνου, επομένως, σπάνια εξαρτάται από ένα «τέλειο» γεύμα. Μεγαλύτερη σημασία έχουν οι συνήθειες που επαναλαμβάνονται επί χρόνια.

Οι βασικές αρχές μιας υγιεινής διατροφής είναι λίγο-πολύ γνωστές: προτεραιότητα σε ολόκληρα, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα και περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων, του αλκοόλ και των τροφίμων και των ροφημάτων με μεγάλες ποσότητες ζάχαρης ή νατρίου. Παράλληλα, η κατανάλωση κόκκινου κρέατος θα πρέπει να γίνεται με μέτρο.

Υπάρχει όμως και μια κατηγορία που συχνά περνά απαρατήρητη: οι σάλτσες, τα toppings και τα καρυκεύματα που προστίθενται στο φαγητό. Και ορισμένες από αυτές τις επιλογές είναι προτιμότερο να μην αποτελούν καθημερινή συνήθεια.

Τι συστήνουν οι ογκολόγοι για χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου

Σε αντίθεση με όλα τα παραπάνω που θα πρέπει να αποφεύγονται, οι ειδικοί συστήνουν μια διατροφή με περισσότερα λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ψάρια και άπαχες πηγές πρωτεΐνης.

Οι συστάσεις αυτές υποστηρίζονται και από πληθώρα επιστημονικών ερευνών. Μελέτες έχουν επανειλημμένα δείξει ότι ένα διατροφικό πρότυπο τύπου Μεσογειακής Διατροφής συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους. Το αυξημένο σωματικό βάρος έχει συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο για διάφορες μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού, του ενδομητρίου, των νεφρών, του ήπατος και του παγκρέατος.

Αυτό που δεν χρειάζεται, σύμφωνα με τους ογκολόγους, είναι κάποια ακραία δίαιτα, πρόγραμμα «αποτοξίνωσης», καθαρισμός του οργανισμού ή συμπλήρωμα που υπόσχεται ότι μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου. Η έμφαση δεν πρέπει να βρίσκεται στον φόβο ή στην τελειότητα, αλλά στο συνολικό διατροφικό μοτίβο.

Προσοχή στα toppings – Ποια πρέπει να περιορίζετε

Παρότι δεν υπάρχει λόγος να εξετάζετε με εμμονή κάθε διατροφική επιλογή, έχει σημασία να γνωρίζετε τους πιθανούς κινδύνους από τρόφιμα που καταναλώνονται συστηματικά, ακόμη και όταν πρόκειται για μια μικρή ποσότητα που προστίθεται απλώς ως συνοδευτικό στο φαγητό.

Οι μικρές επιλογές μπορεί να μη φαίνονται σημαντικές τη στιγμή που γίνονται, όμως με την πάροδο του χρόνου συσσωρεύονται.

Μία κατηγορία που οι ογκολόγοι προτείνουν να αποφεύγεται ως τακτική επιλογή είναι τα επεξεργασμένα κρέατα (αλλαντικά) και τα toppings και οι αλοιφές που βασίζονται σε αυτά, όπως στο μπέικον. Το ζήτημα δεν είναι ότι μία μερίδα θεωρείται επικίνδυνη. Η ανησυχία αφορά τη συστηματική, μακροχρόνια κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων.

Το επεξεργασμένο κρέας έχει ταξινομηθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο, με τα ισχυρότερα στοιχεία να αφορούν τη σύνδεσή του με τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού.

Τα επεξεργασμένα κρέατα, όταν καταναλώνονται τακτικά, μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο επειδή περιέχουν νιτρώδη και νιτρικά άλατα, τα οποία ενδέχεται να σχηματίσουν στον οργανισμό ενώσεις ικανές να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα. Μια μικρή ποσότητα περιστασιακά είναι διαφορετική περίπτωση από το να αποτελούν τα επεξεργασμένα κρέατα σταθερό μέρος της καθημερινής διατροφής.

Στο μικροσκόπιο και η barbecue sauce

Εκτός από toppings με βάση το επεξεργασμένο κρέας, μία ακόμη σάλτσα που είναι καλό να περιορίζεται είναι η barbecue sauc, λόγω υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη. Πολλές τέτοιες σάλτσες αποτελούνται ουσιαστικά από ένα πολύ γλυκό σιρόπι με καπνιστή γεύση. Σε αρκετά προϊόντα, η πρόσθετη ζάχαρη, το σιρόπι καλαμποκιού ή άλλα αντίστοιχα, βρίσκονται πολύ ψηλά στη λίστα των συστατικών.

Και εδώ, όπως επισημαίνουν ογκολόγοι στο Parade, το πρόβλημα δεν είναι μία κουταλιά σάλτσας. Το ζήτημα δημιουργείται όταν τα ζαχαρούχα καρυκεύματα και οι σάλτσες γίνονται μέρος ενός καθημερινού διατροφικού προτύπου με πολλή ζάχαρη και πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.

Η υπερβολική πρόσληψη πρόσθετης ζάχαρης για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αύξησης βάρους, παχυσαρκίας, αντίστασης στην ινσουλίνη και χρόνιας φλεγμονής. Η παχυσαρκία και η φλεγμονή, με τη σειρά τους, έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για αρκετές μορφές καρκίνου, όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, του ενδομητρίου, του παγκρέατος, του ήπατος και των νεφρών.

Οι πιο υγιεινές εναλλακτικές

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να προσθέσετε γεύση στο φαγητό σας χωρίς να καταφεύγετε σε τέτοιου είδους sauce με επεξεργασμένα αλλαντικά και μεγάλες ποσότητες ζάχαρης.

Για καπνιστή ή πιο έντονη, αλμυρή γεύση, οι ογκολόγοι προτείνουν επιλογές όπως καπνιστή πάπρικα, τα ψητά μανιτάρια, τα καραμελωμένα κρεμμύδια, οι ελιές, τα μυρωδικά, το σκόρδο ή μια σπιτική σάλτσα με βάση το γιαούρτι ή το ξίδι. Άλλες πιο υγιεινές επιλογές είναι η μουστάρδα, η φρέσκια salsa, το chimichurri, το χούμους, το τζατζίκι ή ένα απλό dressing με ελαιόλαδο και ξίδι.

Μια τέτοια αλλαγή μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως όταν εφαρμόζεται συστηματικά τα οφέλη συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου.

Το σημαντικότερο δεν είναι ένα τρόφιμο, αλλά οι καθημερινές συνήθειες

Ο στόχος μιας διατροφής που λαμβάνει υπόψη την πρόληψη του καρκίνου δεν είναι να δημιουργεί άγχος για κάθε τι που υπάρχει στο πιάτο.

Η πρόληψη αφορά τη συνολική εικόνα. Λιγότερο επεξεργασμένο κρέας, λιγότερη πρόσθετη ζάχαρη, περισσότερες φυτικές τροφές, περισσότερες φυτικές ίνες και λιγότερο αλκοόλ.

Όλες αυτές οι επιλογές μπορούν να λειτουργήσουν αθροιστικά και να προσφέρουν οφέλη σε βάθος χρόνου. Και αυτή είναι μια αρχή που αξίζει να θυμάστε όχι μόνο στις καλοκαιρινές συγκεντρώσεις και στα μπάρμπεκιου, αλλά και πολύ μετά το τέλος του καλοκαιριού.