Ανακαλύφθηκε άγνωστο είδος πιθήκων με πορτοκαλί αποχρώσεις

Οι κυνηγοί της εθνοτικής ομάδας Μπαλάνγκα τον αποκαλούν «likweli» χωρίς όμως να είναι γνωστή η σημασία της λέξης. Σε άλλες κοινότητες είναι γνωστός ως «kasaba nkoni», που σημαίνει «εκείνος που κουνά τα κλαδιά», επειδή μετακινείται πηδώντας με μεγάλη ευκολία από δέντρο σε δέντρο.

Η ανακάλυψη

Μεταξύ 2018 και 2022 οι ερευνητές κατέγραψαν 114 παρατηρήσεις του είδους σε μια περιοχή περίπου 1,700 τετραγωνικών χιλιομέτρων η οποία απομονώνεται φυσικά ανάμεσα στους ποταμούς Λομάμι και Λουαλάμπα.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «PLOS One». Οι πίθηκοι του είδους ζουν σε ομάδες από ένα έως είκοσι άτομα. Το σώμα τους είναι κυρίως γυαλιστερό μαύρο, όμως διαθέτουν ένα έντονο πορτοκαλί τμήμα γύρω από το στόμα και τη μύτη. Το γυμνό γκρι δέρμα στα ζυγωματικά δημιουργεί την εντύπωση ότι φορούν μάσκα, ενώ έχουν επίσης μια χαρακτηριστική λευκή κηλίδα από τρίχωμα γύρω από την ουρά.

«Τα δύο πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα είναι το πρόσωπο και το πίσω μέρος του σώματος. Από μπροστά ξεχωρίζει το πορτοκαλοκρεμ γυμνό δέρμα του προσώπου και από πίσω η λευκή κηλίδα» δήλωσε η ανθρωπολόγος Κέιτ Ντέτγουιλερ. Οι πίθηκοι, που ζυγίζουν περίπου επτά κιλά, παράγουν επίσης βαθιές και δυνατές κραυγές, διακοπτόμενες από χαρακτηριστικά ρουθουνίσματα.

Οι μοναδικές αυτές φωνητικές εκφράσεις τους διαφοροποιούν από όλα τα άλλα είδη πιθήκων του γένους Colobus. Για να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται για νέο είδος, οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα ιστών από ζώα που είχαν σκοτωθεί από κυνηγούς για το παράνομο εμπόριο κρέατος άγριων ζώων.

Στη συνέχεια ανέλυσαν το DNA τους και το συνέκριναν με γενετικά δεδομένα, κρανία, δόντια και δέρματα άλλων ειδών Colobus που υπάρχουν σε μουσεία και επιστημονικές συλλογές. Η γενετική ανάλυση επιβεβαίωσε ότι το Colobus congoensis αποτελεί ένα εντελώς νέο είδος. «Όταν αναλύσαμε το DNA, εντυπωσιαστήκαμε από το πόσο διαφορετικό ήταν το μιτοχονδριακό γονιδίωμά του σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα είδη», δήλωσε η Ντέτγουιλερ.

Οι συγγενείς

Παρότι ζει στο ίδιο δάσος με τον αγκολέζικο κολόβο (Colobus angolensis), ο πιο κοντινός συγγενής του είναι ο μαύρος κολόβος (Colobus satanas), ο οποίος ζει περίπου 1.200 χιλιόμετρα δυτικότερα, στο Καμερούν, τη Γκαμπόν και το νησί Μπιόκο.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα δύο είδη χωρίστηκαν εξελικτικά πριν από περίπου 3,4 έως 5,8 εκατομμύρια χρόνια, γεγονός που αποτελεί τη μεγαλύτερη γνωστή εξελικτική απόσταση μεταξύ ειδών του γένους Colobus. «Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει την κατανόησή μας για την εξέλιξη των αφρικανικών πιθήκων» δήλωσε η Ντέτγουιλερ.

Εξαιτίας της μικρής γεωγραφικής εξάπλωσης, των περιορισμένων παρατηρήσεων και της συνεχούς απώλειας του φυσικού του οικοτόπου, οι επιστήμονες προτείνουν να καταταχθεί το Colobus congoensis ως απειλούμενο είδος στην Κόκκινη Λίστα της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).

Η ανακάλυψη αναδεικνύει επίσης τη μεγάλη βιολογική αξία του Εθνικού Πάρκου Λομάμι, όπου το 2012 είχε ανακαλυφθεί ακόμη ένα νέο είδος πιθήκου, ο Lesula (Cercopithecus lomamiensis). Το τροπικό δάσος του Κονγκό, που εκτείνεται σε μεγάλο μέρος της κεντρικής Αφρικής, είναι το δεύτερο μεγαλύτερο τροπικό δάσος στον κόσμο μετά τον Αμαζόνιο, ενώ περίπου το 60% της έκτασής του βρίσκεται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

«Πρόκειται για έναν πραγματικό παράδεισο βιοποικιλότητας. Αν καταφέραμε να ανακαλύψουμε δύο νέα μεγάλα είδη πρωτευόντων θηλαστικών, ποιος ξέρει πόσα ακόμη άγνωστα θηλαστικά, ψάρια, ερπετά ή φυτά περιμένουν να ανακαλυφθούν» λέει ο Αμπόκο.