Τα συμπληρώματα κολλαγόνου έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δημοφιλή προϊόντα στον χώρο της ευεξίας, με υποσχέσεις από πιο λεία επιδερμίδα έως πιο δυνατές αρθρώσεις. Το βασικό ερώτημα όμως παραμένει ένα: Λειτουργούν πραγματικά;

Σύμφωνα με το Conversation, μια μεγάλη νέα ανασκόπηση των διαθέσιμων στοιχείων, η οποία συγκέντρωσε δεδομένα από 113 κλινικές δοκιμές, δείχνει ότι για ορισμένες περιπτώσεις, η απάντηση είναι θετική. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά με την επιστήμη της διατροφής, η συνολική εικόνα είναι πιο σύνθετη.

Το κολλαγόνο είναι μια πρωτεΐνη που παράγει φυσικά ο οργανισμός. Συμβάλλει στη δομή και την ελαστικότητα του δέρματος, υποστηρίζει τα οστά και τους μυς, βοηθά στην επούλωση πληγών και παίζει ρόλο στην προστασία των οργάνων. Το πρόβλημα είναι ότι η παραγωγή του μειώνεται με την ηλικία, κάτι που οδηγεί πολλούς ανθρώπους στα συμπληρώματα για να αναπληρώσουν αυτή την απώλεια.

Το κολλαγόνο που βρίσκεται φυσικά στις τροφές μπορεί να απορροφάται λιγότερο αποτελεσματικά σε σχέση με τις μορφές που χρησιμοποιούνται στα περισσότερα συμπληρώματα.

Αυτές οι υδρολυμένες μορφές, όπου η πρωτεΐνη έχει διασπαστεί σε μικρότερες αλυσίδες που ονομάζονται πεπτίδια, θεωρείται ότι περνούν πιο εύκολα στην κυκλοφορία του αίματος. Έτσι, διευκολύνεται η μεταφορά τους στους ιστούς, όπου ενδέχεται να έχουν βιολογική δράση, υποστηρίζοντας πιθανώς την υγεία του δέρματος, των αρθρώσεων και των μυών.

Τι δείχνουν τα τελευταία ερευνητικά στοιχεία για το κολλαγόνο

Η νέα ανασκόπηση εξέτασε έρευνες που δημοσιεύθηκαν έως τον Μάρτιο του 2025 και βασίστηκε σε 16 συστηματικές ανασκοπήσεις με σχεδόν 8.000 συμμετέχοντες συνολικά. Τα αποτελέσματα ήταν θετικά.

Η συμπληρωματική λήψη κολλαγόνου συνδέθηκε με μέτριες βελτιώσεις στη μυϊκή υγεία και μείωση του πόνου σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα. Παρατηρήθηκαν επίσης βελτιώσεις στην ελαστικότητα και την ενυδάτωση του δέρματος, αν και τα οφέλη αυτά εμφανίζονταν σταδιακά, γεγονός που δείχνει ότι η συστηματική λήψη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα είναι πιο σημαντική από μια βραχυπρόθεσμη χρήση.

Ορισμένα ευρήματα, ωστόσο, δεν ήταν τόσο ξεκάθαρα. Τα αποτελέσματα για την ελαστικότητα και την ενυδάτωση του δέρματος διέφεραν ανάλογα με το πότε πραγματοποιήθηκαν οι μελέτες. Οι πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν μικρότερη βελτίωση στην ελαστικότητα, αλλά μεγαλύτερη στην ενυδάτωση. Αυτή η ασυνέπεια υποδηλώνει ότι η επιστημονική γνώση γύρω από το θέμα εξακολουθεί να εξελίσσεται.

Αξίζει επίσης να εξεταστεί η ποιότητα των ίδιων των ερευνών. Οι μελέτες χρησιμοποίησαν διαφορετικές μεθόδους, δόσεις και τρόπους μέτρησης των αποτελεσμάτων, γεγονός που δυσκολεύει τις άμεσες συγκρίσεις. Οι 15 από τις 16 ανασκοπήσεις αξιολογήθηκαν ως χαμηλής ή πολύ χαμηλής ποιότητας, όχι απαραίτητα επειδή τα συμπληρώματα δεν λειτουργούν, αλλά λόγω μεθοδολογικών προβλημάτων.

Πολλές δοκιμές ήταν επίσης μικρής διάρκειας και περιλάμβαναν λίγους συμμετέχοντες, κάτι που περιορίζει τα ασφαλή συμπεράσματα για τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις.

Δεν είναι όλα τα συμπληρώματα κολλαγόνου ίδια

Ένα μέρος του προβλήματος είναι ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Ορισμένα προέρχονται από ζώα, όπως αγελάδες, χοίρους και κοτόπουλα, ενώ άλλα από θαλασσινά, όπως ψάρια και οστρακοειδή.

Υπάρχουν ακόμη και λεγόμενες «vegan» εναλλακτικές. Σε κάποιες μελέτες χρησιμοποιήθηκαν συμπληρώματα από το στόμα, ενώ σε άλλες εφαρμόστηκαν προϊόντα κολλαγόνου απευθείας στο δέρμα.

Ο τρόπος επεξεργασίας του κολλαγόνου επηρεάζει επίσης το μέγεθος και τη σύσταση των πεπτιδίων στο τελικό προϊόν, κάτι που με τη σειρά του επηρεάζει τον τρόπο απορρόφησης και δράσης του στον οργανισμό. Η ομαδοποίηση όλων αυτών των διαφορετικών προϊόντων σε μία ενιαία ανάλυση μπορεί να κρύβει εξίσου πολλά με όσα αποκαλύπτει.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι ατομικές διαφορές. Παράγοντες όπως η έκθεση στον ήλιο, το κάπνισμα, η ποιότητα του ύπνου, το περιβάλλον και τα επίπεδα ορμονών επηρεάζουν τόσο τη γήρανση του δέρματος όσο και την ανταπόκρισή του στα συμπληρώματα. Αν δεν λαμβάνονται υπόψη αυτές οι μεταβλητές, γίνεται δύσκολο να διαπιστωθεί αν οι αλλαγές οφείλονται πραγματικά στο κολλαγόνο ή σε διαφορές στον τρόπο ζωής των συμμετεχόντων.

Τελικά τα συμπληρώματα κολλαγόνου λειτουργούν;

Η συγκεκριμένη ανασκόπηση ενισχύει τις ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου δεν είναι απλώς «ακριβά placebo». Φαίνεται να προσφέρουν πραγματικά, αν και μέτρια, οφέλη, ιδιαίτερα στην ενυδάτωση του δέρματος, τον πόνο στις αρθρώσεις και τη μυϊκή υγεία.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ειδικοί στο Conversation, «χωρίς πιο αυστηρές και τυποποιημένες μελέτες, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα τι ακριβώς προκαλεί αυτά τα οφέλη και ποιοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να τα δουν».

«Οι μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να καθορίζουν με σαφήνεια τον τύπο του κολλαγόνου που χρησιμοποιείται, τη δόση, τον τρόπο χορήγησης και τα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων, ώστε να δοθούν πιο αξιόπιστες απαντήσεις».