Τι «σκοτώνει» έναν γάμο και γιατί η αγάπη δεν είναι τυφλή, αλλά έχει πρεσβυωπία

18/2/2026

Λέμε συχνά πως η αγάπη είναι τυφλή. Ότι δεν βλέπει ελαττώματα, δεν ακούει προειδοποιήσεις, δεν λογαριάζει τη λογική. Κι όμως, αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά τι κρατά έναν γάμο ζωντανό και τι τον διαλύει, θα δούμε κάτι διαφορετικό.

Η αγάπη σίγουρα δεν έχει «τύφλωση». Ίσως εάν θέλουμε μια πιο εύστοχη μεταφορά, θα μπορούσαμε να πούμε πως η αγάπη έχει «πρεσβυωπία». Δεν κολλάει στις μικρές ατέλειες που βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας. Κοιτάζει πιο μακριά. Βλέπει τη μεγάλη εικόνα. Και αυτή η ικανότητα, τελικά, είναι που μπορεί να σώσει έναν γάμο.

Η έρευνα των τελευταίων δεκαετιών δείχνει ξεκάθαρα τι δυναμώνει μια σχέση και τι τη διαβρώνει. Δείχνει επίσης κάτι παρηγορητικό: η αγάπη δεν είναι ένα τυχαίο συναίσθημα που έρχεται και φεύγει. Είναι στάση, επιλογή και τρόπος ερμηνείας του άλλου.Αρχή φόρμαςΤέλος φόρμας

Το πρόβλημα δεν είναι οι καβγάδες

Ο ειδικός στις σχέσεις John Gottman ερευνά τον γάμο εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια. Σύμφωνα με τα ευρήματά του, ένας ευτυχισμένος γάμος συνδέεται με καλύτερη υγεία, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, περισσότερη ευημερία και συνολική ικανοποίηση από τη ζωή.

Αντίθετα, ένας κακός γάμος δεν φέρνει μόνο δυστυχία. Μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική υγεία, να αποδυναμώσει το ανοσοποιητικό σύστημα και ακόμη και να μειώσει το προσδόκιμο ζωής.

Κάποτε, ο Gottman διαπίστωσε ότι μπορούσε να προβλέψει με ακρίβεια 90% αν ένα ζευγάρι θα χώριζε. Σύμφωνα με το Psychology Today, το εντυπωσιακό είναι βάσει της επιστημονικής παρατήρησής του, ένα από τα στοιχεία που δεν προμηνύουν διαζύγιο είναι οι καβγάδες.

Οι διαφωνίες δεν είναι από μόνες τους ένδειξη αποτυχίας. Αντίθετα, μπορούν να βοηθήσουν στην επίλυση προβλημάτων, να ενισχύσουν την κατανόηση και να φέρουν μεγαλύτερη οικειότητα.

Σε μια ομιλία TED το 2024, ο John Gottman και η σύζυγός του, Julie, εξήγησαν ότι ακόμη και στους καλούς γάμους μόνο περίπου το ένα τρίτο των προβλημάτων λύνεται. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα είναι μόνιμα. Δεν εξαφανίζονται. Μαθαίνεις να ζεις μαζί τους.

Για τι πραγματικά μαλώνει ένα ζευγάρι;

Συχνά, όταν ένα ζευγάρι τσακώνεται, το θέμα του καβγά δεν είναι το πραγματικό πρόβλημα. Κάτω από τις επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις κρύβονται βαθύτερα ερωτήματα για την ελευθερία, το νόημα, το ανήκειν και τη μοναξιά.

Ο ψυχίατρος Irvin Yalom τα αποκαλεί «ύστατες ανησυχίες». Είναι ερωτήματα όπως:
Με καταλαβαίνεις; Μπορώ να στηριχτώ πάνω σου; Θα με φροντίζεις και θα με προστατεύεις; Με εκτιμάς; Όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, θα είσαι δίπλα μου; Μετράω για σένα; Αν δεσμευτώ, παραμένω ελεύθερος;

Μέσα στη βασική μας σχέση ψάχνουμε συνεχώς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιούμε. Όταν όμως ένας γάμος τελειώνει, οι λόγοι που αναφέρονται είναι πιο καθημερινοί. Σπάνια κάποιος θα εστιάσει σε κάποια από τα παραπάνω. Θα πει «μαλώναμε για τα οικονομικά» ή «δεν επικοινωνούσαμε».

Όταν οι σύζυγοι δεν νιώθουν ότι τους καταλαβαίνουν, οι παρερμηνείες πολλαπλασιάζονται. Η συναισθηματική απόσταση μεγαλώνει. Οι ανάγκες μένουν ανεκπλήρωτες. Η δυσαρέσκεια συσσωρεύεται.

Είτε πρόκειται για βασική ασυμβατότητα είτε για χρόνια αμέλεια, χωρίς αμοιβαία κατανόηση οι σύντροφοι δεν μοιράζονται την ίδια «πραγματικότητα». Τα προβλήματα στον γάμο δεν αποφεύγονται. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ο τρόπος που οι σύζυγοι σκέφτονται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Η βιολογική ανθρωπολόγος Helen Fisher διαπίστωσε ότι τα ζευγάρια που παραμένουν ερωτευμένα διατηρούν ισχυρή σωματική σύνδεση. Όχι μόνο μέσω συχνής σεξουαλικής επαφής, αλλά και με απλές εκφράσεις τρυφερότητας, όπως το να κρατιούνται από το χέρι. Επιπλέον, μοιράζονται νέα πράγματα, ταξιδεύουν, ζουν νέες εμπειρίες μαζί.

Περιφρόνηση: το πιο θανατηφόρο δηλητήριο μιας σχέσης

Ο Gottman εντόπισε τέσσερις συμπεριφορές που προμηνύουν διαζύγιο, τις οποίες αποκάλεσε «οι τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης»:

• κριτική (επίθεση στον χαρακτήρα και όχι εποικοδομητική ανατροφοδότηση),
• αμυντικότητα (άρνηση ανάληψης ευθύνης),
• αποστασιοποίηση ή σιωπηλή άρνηση επικοινωνίας,
• περιφρόνηση.

Και οι τέσσερις είναι επικίνδυνες. Η πιο καταστροφική όμως είναι η περιφρόνηση. Όταν κάποιος νιώθει περιφρόνηση για τον σύντροφό του, τα αρνητικά του χαρακτηριστικά φαίνονται μόνιμα και αμετάβλητα, ενώ τα θετικά μοιάζουν ασήμαντα και παροδικά. Ο άνθρωπος που δέχεται την περιφρόνηση μπορεί να αρχίσει να νιώθει κατώτερος, ανεπαρκής, ανάξιος. Η δυσαρέσκεια μεγαλώνει και συχνά μετατρέπεται σε αμοιβαία περιφρόνηση.

Η περιφρόνηση έχει τη δύναμη να ξαναγράφει όλη την ιστορία, σημειώνεται στο Psychology Today και αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Αν ρωτήσεις κάποιον που αγαπά τον σύντροφό του πώς ερωτεύτηκαν, θα χαμογελάσει. Αν ρωτήσεις κάποιον που νιώθει περιφρόνηση, μπορεί να δυσκολευτεί ακόμη και να θυμηθεί ότι υπήρξε ποτέ σπίθα».

Η περιφρόνηση τρέφεται από αίσθηση ανωτερότητας και εχθρότητας. Εξαφανίζει τον σεβασμό. Διαλύει την εμπιστοσύνη, τον θαυμασμό και την αγάπη. Είναι ένα οξύ που διαβρώνει τον δεσμό. Στο τέλος γίνεται το απόλυτο όπλο καταστροφής του γάμου.

Το αντίθετό της είναι η συμπόνια. Η επιθυμία να είναι ο άλλος καλά, να απαλλαγεί από τον πόνο, να γίνει κατανοητός ακόμη και μέσα στη διαφωνία. Χωρίς συμπόνια, δεν υπάρχει υγιής σχέση. Απαραίτητη είναι και η συγχώρεση. Κανείς δεν είναι απόλυτα αξιόπιστος πάντα. Όμως σε έναν γάμο που ανθίζει, η εμπιστοσύνη επισκευάζεται. Οι σύντροφοι συνεχίζουν ένα παιχνίδι αμοιβαιότητας και όχι εκδίκησης.

Η αγάπη βλέπει στο μέλλον

Τα ερωτευμένα ζευγάρια έχουν αυτό που η Fisher ονόμασε «θετικές αμοιβαίες ψευδαισθήσεις» και ο Gottman το αποκαλεί «κυριαρχία θετικού συναισθήματος». Στο μυαλό κάθε ερωτευμένου συντρόφου, οι αρετές του άλλου φαίνονται μεγάλες και τα ελαττώματα μικρότερα. Μερικές φορές τα βρίσκουν ακόμη και γοητευτικά.

Αυτό εξηγεί και γιατί ο χωρισμός σε αυτή τη φάση μπορεί να πονά τόσο βαθιά. Μάλιστα, όπως αναφέρεται στο Psychology Today, ορισμένοι θεραπευτές συμβουλεύουν όσους υποφέρουν από ερωτική απώλεια να θυμίζουν στον εαυτό τους τα χειρότερα στοιχεία του πρώην συντρόφου. Βραχυπρόθεσμα μπορεί να χειροτερεύει τη διάθεση, αλλά βοηθά να καταρρεύσουν οι θετικές ψευδαισθήσεις και να επέλθει η αποδέσμευση.

Ωστόσο, όταν αυτές οι θετικές ψευδαισθήσεις είναι αμοιβαίες, αποτελούν προγνωστικό δείκτη μακροχρόνιας σχέσης. Τα ζευγάρια που παραμένουν «μαγεμένα» ο ένας από τον άλλον αντέχουν στον χρόνο. Σε αυτούς τους γάμους, κάθε σύντροφος βλέπει τον άλλον στην καλύτερη εκδοχή του εαυτού του. Και με τον καιρό, αυτός που αντιμετωπίζεται έτσι μπορεί πράγματι να εξελιχθεί προς αυτήν την καλύτερη εκδοχή.

Με άλλα λόγια, η αγάπη δεν είναι τυφλή. Δεν αγνοεί τα ελαττώματα. Απλώς εστιάζει πιο καθαρά στο βάθος και στο μέλλον. Η αγάπη δεν είναι τύφλωση. Είναι πρεσβυωπία.