Συχνά σκεφτόμαστε τους παππούδες και τις γιαγιάδες ως εκείνους που μπορεί κάποιες φορές να «κακομαθαίνουν» τα εγγόνια, κάνοντας τους όλα τα χατίρια. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι ο ρόλος τους στην ανάπτυξη των παιδιών είναι πραγματικά καθοριστικός — και συχνά υποτιμημένος.

Προσφέρουν αγάπη και υποστήριξη, χωρίς το πρόσθετο άγχος ή την πίεση που συνοδεύει τις γονεϊκές αποφάσεις. Συνήθως βρίσκονται σε μια φάση της ζωής τους στην οποία μπορούν να απολαμβάνουν ουσιαστικά τον χρόνο με τα εγγόνια τους, χωρίς να διαχειρίζονται πολλές από τις υπόλοιπες ευθύνες της καθημερινότητας, εξηγούν παιδοψυχολόγοι στο Parade.

Μπορούν να γίνουν οι άνθρωποι στους οποίους τα παιδιά εκφράζουν τις σκέψεις και τους προβληματισμούς τους, αλλά και να τους μεταδώσουν σημαντικές αξίες. Παράλληλα, οι σχέσεις μεταξύ διαφορετικών γενεών λειτουργούν ως αντίβαρο σε μια ζωή με γρήγορους ρυθμούς και διαρκή συνδεσιμότητα.

Προφανώς δεν υπάρχει «επίσημο εγχειρίδιο» για το πώς να γίνετε καλοί παππούδες, ούτε ένας και μοναδικός ορισμός του τι σημαίνει αυτό. Το βασικό είναι η ουσιαστική σύνδεση. Όπως επισημαίνουν οι παιδοψυχολόγοι, αυτό που χρειάζονται περισσότερο τα παιδιά είναι απλούστερο απ’ όσο φαίνεται.

Ένας παππούς ή μια γιαγιά που συμμετέχει ενεργά στη ζωή του παιδιού και είναι συναισθηματικά διαθέσιμος έχει μεγάλη σημασία για την ανάπτυξή του. Τα οφέλη, όμως, είναι αμφίδρομα: η επαφή με τα παιδιά βοηθά και τους μεγαλύτερους ανθρώπους να παραμένουν κοινωνικά δραστήριοι, να αυξάνουν τη σωματική τους δραστηριότητα και να υποστηρίζουν την υγιή γήρανση.

Αμέριστη προσοχή, χωρίς την πίεση του γονεϊκού ρόλου

Σύμφωνα με παιδοψυχολόγους, αυτό που έχουν περισσότερο ανάγκη τα εγγόνια είναι ο ποιοτικός χρόνος με τους παππούδες και τις γιαγιάδες. Η σημασία του συνδέεται με αυτό που στην ψυχολογία ονομάζεται «άνευ όρων θετική αποδοχή»: Το παιδί νιώθει ότι ο παππούς ή η γιαγιά το αγαπά χωρίς προϋποθέσεις. Αυτή η εμπειρία συμβάλλει στην οικοδόμηση της συναισθηματικής του ανθεκτικότητας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα παιδί μπορεί να γίνει «άτρωτο». Κανένας άνθρωπος δεν είναι ακλόνητος συναισθηματικά — και αυτός δεν είναι ο στόχος.

Όπως εξηγούν οι ψυχολόγοι, συναισθηματική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα ενός παιδιού να αντιμετωπίζει το άγχος, την απογοήτευση, τα λάθη, τις συγκρούσεις ή τις αλλαγές και, τελικά, να ανακάμπτει. Δεν σημαίνει ότι δεν στενοχωριέται ή δεν εκνευρίζεται. Σημαίνει ότι μπορεί να βιώσει κάτι δύσκολο χωρίς αυτή η εμπειρία να το καθορίσει ολοκληρωτικά ή να το κατακλύσει.

Οι παππούδες που ακούν – ακόμη κι όταν το παιδί αφηγείται μια μεγάλη ιστορία – και μπαίνουν για λίγο στον κόσμο του, παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή του. Οι αμφίδρομες αλληλεπιδράσεις με ενήλικες που νοιάζονται και ανταποκρίνονται βοηθούν την κοινωνική, συναισθηματική και γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.

Αυτή η ανταπόκριση βοηθά το παιδί να αισθανθεί ότι το βλέπουν και του δίνουν σημασία. Ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από διορθώσεις, μαθήματα ή συγκρίσεις, αλλά από ουσιαστική ακρόαση και διάθεση να το γνωρίσουν καλύτερα.

Όταν ο παππούς ή η γιαγιά περνά χρόνο με το παιδί χωρίς διαρκώς να το διορθώνει, να του διδάσκει κάτι, να το πιέζει ή να κατευθύνει τη συμπεριφορά του, εκείνο εισπράττει το μήνυμα: «Σου αρέσει να είσαι μαζί μου απλώς επειδή είμαι εγώ». Αυτή είναι η άνευ όρων θετική αποδοχή και η αμέριστη προσοχή είναι ένας τρόπος να εκφράσετε αυτή την αποδοχή.

Ο χρυσός κανόνας: Στηρίξτε τους γονείς, μην τους υπονομεύετε

Παρότι η σύνδεση μεταξύ των γενεών ωφελεί την ανάπτυξη των παιδιών, οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι τα όρια στη σχέση παππούδων/γιαγιάδων και γονιών είναι κρίσιμα για τη διατήρηση αυτών των δεσμών.

Ένα από τα πιο ωφέλιμα δώρα που μπορούν να προσφέρουν στα εγγόνια τους είναι να στηρίζουν τους γονείς τους. Τα παιδιά νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια όταν οι σημαντικοί ενήλικες της ζωής τους δεν ανταγωνίζονται για το ποιος έχει την εξουσία ή ποιος αξίζει περισσότερο σεβασμό.

Οι παππούδες μπορούν να διαφωνούν ιδιωτικά με τα ενήλικα παιδιά τους, διατηρώντας όμως μια κοινή στάση μπροστά στο εγγόνι. Μια φράση που προτείνουν οι ειδικοί είναι: «Ό,τι έχουν πει η μαμά και ο μπαμπάς».

Τα παιδιά δεν πρέπει να αναγκάζονται να διαλέγουν ανάμεσα στους ενήλικες. Όταν αυτοί υπονομεύουν ο ένας τον άλλον μπροστά τους, μπορεί να δημιουργείται σύγχυση και το παιδί να βρίσκεται στη μέση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κακό οι παππούδες να έχουν δικές τους παραδόσεις ή κάποιους διαφορετικούς κανόνες. Τα παιδιά μπορούν πολύ καλά να καταλάβουν ότι «η γιαγιά και ο παππούς κάνουν κάποια πράγματα λίγο διαφορετικά». Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτές οι διαφορές μετατρέπονται σε ανταγωνισμό με τους γονείς.

Πώς να προσφέρετε αμέριστη προσοχή σε κάθε ηλικία

Το τι θεωρείται ποιοτικός χρόνος αλλάζει καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν. Οι παιδοψυχολόγοι προτείνουν απλούς τρόπους για να παραμένετε ουσιαστικά παρόντες σε κάθε στάδιο.

Νήπια και μικρά παιδιά

Σε αυτή την ηλικία δεν χρειάζονται συνήθως περίπλοκες δραστηριότητες. Χρειάζονται κάποιον πρόθυμο να μπει στον κόσμο τους, να ακολουθήσει τον δικό τους ρυθμό και να δείξει περιέργεια για όσα κάνουν.

Μπορείτε:

  • Να καθίσετε στο πάτωμα και να αφήσετε το παιδί να καθοδηγήσει το παιχνίδι.
  • Να διαβάσετε ξανά και ξανά το αγαπημένο του βιβλίο.
  • Να πάτε μια βόλτα, αφήνοντάς το να σταματά για να παρατηρεί κάθε πετρούλα και έντομο.
  • Να φτιάξετε μαζί κάτι απλό στον φούρνο.
  • Να κάνετε παζλ.
  • Να ζωγραφίσετε.
  • Να παίξετε παιχνίδια φαντασίας και ρόλων.
  • Να χτίσετε με τουβλάκια.
  • Να κάνετε σαπουνόφουσκες.
  • Να οργανώσετε ένα μικρό πάρτι χορού.

Παιδιά σχολικής ηλικίας

Από τα 6 έως τα 12 χρόνια, τα παιδιά αισθάνονται ότι τους δίνουν πραγματική σημασία όταν ένας αγαπημένος ενήλικας ενδιαφέρεται για όσα έχουν αξία για εκείνα.

Για να συνδεθείτε μαζί τους, μπορείτε:

  • Να παίξετε ένα επιτραπέζιο.
  • Να ρίξετε μερικά σουτ στο μπάσκετ ή στο ποδόσφαιρο.
  • Να φτιάξετε μαζί κάτι στον φούρνο.
  • Να κάνετε χειροτεχνίες.
  • Να πάτε για ψάρεμα.
  • Να παίξετε με τουβλάκια ή τις φιγούρες τους
  • Να μάθετε περισσότερα για τους αγαπημένους τους ήρωες
  • Να παίξετε μαζί ένα βιντεοπαιχνίδι.
  • Να πάτε μια βόλτα για παγωτό.
  • Να δουλέψετε μαζί πάνω σε μια κατασκευή ή ένα άλλο κοινό εγχείρημα.

Αυτή είναι επίσης μια καλή ηλικία για να δημιουργήσετε οικογενειακές παραδόσεις: Το αγαπημένο φαγητό της Κυριακής, μια βραδιά ταινίας, ένα συγκεκριμένο επιτραπέζιο παιχνίδι, μια παράσταση στο θέατρο, μια προβολή στο σινεμά ή μια επίσκεψη σε μουσείο. Η δραστηριότητα έχει μικρότερη σημασία από το συναίσθημα: «Αυτό είναι κάτι που κάνουμε μαζί με τη γιαγιά και τον παππού».

Παράλληλα, οι ψυχολόγοι προτείνουν να ξεφεύγετε από τη συνηθισμένη ερώτηση «Πώς ήταν το σχολείο;» και να μην περιορίζετε όλες τις συζητήσεις σε αυτό. Ρωτήστε τα παιδιά:

  • Τι τα έκανε να γελάσουν αυτή την εβδομάδα.
  • Δίπλα σε ποιον τους αρέσει να κάθονται.
  • Με τι έχουν ενθουσιαστεί αυτόν τον καιρό.
  • Ποιο είναι το αγαπημένο τους παιχνίδι στο διάλειμμα.

Έφηβοι

Η σχέση με τους εφήβους μπορεί να είναι πιο απαιτητική. Συχνά θέλουν επαφή, χωρίς να αισθάνονται ότι τους πιέζουν να συμμετάσχουν σε μια συζήτηση. Μια διαδρομή με το αυτοκίνητο, ένας καφές, το μαγείρεμα μαζί ή η παρακολούθηση κάποιου προγράμματος που τους αρέσει μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα από το να τους βάλετε να καθίσουν απέναντί σας και να τους κάνετε πολλές ερωτήσεις.

Έτσι, εξακολουθείτε να τους δείχνετε ότι σας αρέσει η παρέα τους, χωρίς να τους πιέζετε να μιλήσουν. Αν συνεχίζουν να μη λένε πολλά, δεν χρειάζεται να πανικοβληθείτε. Ορισμένοι παππούδες κάνουν το λάθος να πιστεύουν ότι τα εγγόνια τους δεν θέλουν πλέον καμία σχέση μαζί τους. Συνήθως αυτό δεν ισχύει. Οι έφηβοι γίνονται φυσιολογικά πιο ανεξάρτητοι και η σχέση μπορεί απλώς να χρειάζεται να αλλάξει μορφή.

Τι μπορείτε να κάνετε όταν ζείτε μακριά

Ο ποιοτικός χρόνος με τα εγγόνια μπορεί να φαίνεται δυσκολότερος όταν υπάρχει απόσταση. Ωστόσο, παιδοψυχολόγοι επισημαίνουν ότι η φυσική απόσταση δεν χρειάζεται να μετατρέπεται και σε συναισθηματική απόσταση. Η συνέπεια έχει μεγαλύτερη σημασία από τη συχνότητα.

Ο προγραμματισμός και η δημιουργία μικρών σταθερών συνηθειών μπορούν να βοηθήσουν. Δοκιμάστε:

  • Μια εβδομαδιαία βιντεοκλήση.
  • Να γιορτάζετε διαδικτυακά γενέθλια και σημαντικές στιγμές.
  • Να μοιράζεστε οικογενειακές φωτογραφίες και ιστορίες.
  • Να ρωτάτε για τα ενδιαφέροντά τους και να θυμάστε τις λεπτομέρειες την επόμενη φορά που θα μιλήσετε.

Ο στόχος δεν είναι η αδιάκοπη επικοινωνία. Είναι να δημιουργήσετε στο παιδί την αίσθηση ότι, ακόμη και από μακριά, υπάρχει ένας άνθρωπος που το γνωρίζει, θυμάται όσα έχουν σημασία για εκείνο και ενδιαφέρεται για τη ζωή του.