15/10/2026
Μια συνηθισμένη πρακτική στην προετοιμασία του φαγητού μπορεί να αυξάνει την έκθεσή μας σε μικροπλαστικά και χημικές ουσίες
Μπορεί να προσπαθείτε καθημερινά να ακολουθείτε μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, επιλέγοντας προσεκτικά τις τροφές που καταναλώνετε. Ωστόσο, η προετοιμασία του φαγητού είναι εξίσου σημαντική για την υγεία.
Και οι ανησυχίες προφανώς δεν περιορίζονται στο τηγάνισμα ή στην προσθήκη μιας σάλτσας πλούσιας σε κορεσμένα λιπαρά σε μια κατά τα άλλα υγιεινή σαλάτα. Οι προειδοποιήσεις των ειδικών της τοξικολογίας ξεπερνούν τη διατροφική αξία των τροφίμων και επεκτείνονται σε παράγοντες που συχνά περνούν απαρατήρητοι.
Όπως επισημαίνουν, ο περιορισμός της έκθεσης σε μολυσματικούς παράγοντες που μεταφέρονται μέσω των τροφίμων είναι εξίσου σημαντικός για την υγεία με τη θρεπτική αξία του ίδιου του φαγητού. Η σωστή προετοιμασία, όπως το σχολαστικό πλύσιμο και το μαγείρεμα στην κατάλληλη θερμοκρασία, μειώνει τον κίνδυνο μικροβιακής μόλυνσης.
Εξίσου σημαντικές είναι και οι ασφαλείς πρακτικές αποθήκευσης. Η φύλαξη κρύων τροφίμων ή τροφίμων σε θερμοκρασία δωματίου μέσα σε ανθεκτικά πλαστικά δοχεία, όπως εκείνα από πολυπροπυλένιο, θεωρείται ασφαλής. Τα πιο πυκνά πλαστικά μπορούν να αντέχουν τις συνηθισμένες μεταβολές της θερμοκρασίας χωρίς να αποδομούνται.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα και περισσότερη συζήτηση για τα μικροπλαστικά. Παρότι οι τοξικολόγοι διευκρινίζουν ότι η επιστημονική έρευνα γύρω από τις επιπτώσεις τους βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, τονίζουν πως είναι σημαντικό για την ασφάλειά μας να εστιάσουμε σε ορισμένες απλές αλλαγές στον τρόπο αποθήκευσης και προετοιμασίας των τροφίμων.
Για παράδειγμα, συνιστούν να αποφεύγονται τα δοχεία φαγητού σε πακέτο και οι συσκευασίες μιας χρήσης που διαθέτουν γυαλιστερή επίστρωση ανθεκτική στο λίπος και στο νερό, καθώς είναι πιθανό να περιέχουν PFAS.
Μια ακόμη πρακτική συμβουλή είναι η αντικατάσταση παλαιωμένων πλαστικών αντικειμένων που έρχονται σε επαφή με τα σκεύη ή το φαγητό, όπως καπάκια, κουζινικά εργαλεία, σφουγγάρια και προστατευτικά καλύμματα ντουλαπιών.
Το Νο1 λάθος στο ζέσταμα του φαγητού
Υπάρχει, όμως, και μία ακόμη κρίσιμη αλλαγή στην κουζίνα που περιορίζει σημαντικά τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία. Συγκεκριμένα, ειδικοί της τοξικολογίας, μιλώντας στο Parade, υπογραμμίζουν τη συνήθεια να ζεσταίνεται το φαγητό στον φούρνο μικροκυμάτων μέσα σε πλαστικά δοχεία.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η θέρμανση του πλαστικού μπορεί να διαταράξει τους χημικούς δεσμούς του, προκαλώντας την απελευθέρωση μικροπλαστικών, νανοπλαστικών και χημικών πρόσθετων απευθείας μέσα στο φαγητό.
Τα περισσότερα δοχεία αποθήκευσης τροφίμων κατασκευάζονται από πολυπροπυλένιο, γνωστό ως πλαστικό με αριθμό 5, ή από πολυαιθυλένιο χαμηλής πυκνότητας (LDPE), γνωστό ως πλαστικό με αριθμό 4.
Όταν εφαρμόζεται θερμότητα, τα μεμονωμένα μόρια του πλαστικού αρχίζουν να πάλλονται. Καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία, αυτή η δόνηση διαταράσσει το πολυμερικό δίκτυο του υλικού.
Όταν οι δεσμοί διασπώνται απελευθερώνονται θραύσματα πολυμερών, καθώς και πρόσθετες ουσίες που χρησιμοποιούνται κατά την κατασκευή των δοχείων. Σε αυτές περιλαμβάνονται σταθεροποιητές έναντι της υπεριώδους ακτινοβολίας, αντιοξειδωτικά, χρωστικές και άλλοι δυνητικά επιβλαβείς παράγοντες.
Ποιες χημικές ουσίες προκαλούν ανησυχία
Οι τοξικολόγοι επισημαίνουν ότι τα παλαιότερα σκληρά πλαστικά συχνά περιείχαν δισφαινόλη Α (BPA), μια ουσία γνωστή για την ικανότητά της να διαταράσσει τη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος. Άλλα δοχεία κατασκευάζονταν από πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (HDPE), το οποίο είχε υποστεί επεξεργασία με φθόριο, ώστε να αποκτήσει αντικολλητική επιφάνεια.
Δύο ενώσεις που μπορούν να απελευθερωθούν κατά τη θέρμανση τέτοιων υλικών είναι το υπερφθοροοκτανοϊκό οξύ (PFOA) και το υπερφθοροοκτανοσουλφονικό οξύ (PFOS). Οι ουσίες αυτές ανήκουν στη μεγαλύτερη οικογένεια των PFAS, οι οποίες είναι γνωστές και ως «παντοτινά χημικά», λόγω της μεγάλης ανθεκτικότητάς τους στη διάσπαση.
Μάλιστα, το PFOA έχει πλέον ταξινομηθεί ως καρκινογόνο της Ομάδας 1 από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC). Πρόκειται για την κατηγορία ουσιών που έχουν αναγνωριστεί ως καρκινογόνες για τον άνθρωπο.
Τα σύγχρονα πλαστικά δοχεία από πολυπροπυλένιο και πολυαιθυλένιο χαμηλής πυκνότητας δεν περιέχουν BPA, φθαλικές ενώσεις, PFOA ή PFOS, και οι ρυθμιστικές αρχές τα ταξινομούν ως ασφαλή για την αποθήκευση και το ζέσταμα τροφίμων σε φούρνο μικροκυμάτων.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι – όπως συνέβη και στο παρελθόν με τα τάπερ παλαιότερου τύπου που στη συνέχεια κρίθηκαν επιβλαβή – οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κατάποσης μικροπλαστικών στην υγεία εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο ενεργής τοξικολογικής έρευνας.
Τα επιστημονικά στοιχεία που εξετάζουν πιθανή σύνδεση μεταξύ μικροπλαστικών και καρκίνου βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση. Ορισμένα δεδομένα υποδεικνύουν συσχέτιση μεταξύ μικροπλαστικών και φλεγμονής, η οποία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών. Ωστόσο, η συσχέτιση δεν αποδεικνύει απαραίτητα σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ούτε σημαίνει ότι έχει επιβεβαιωθεί κάποια άμεση σύνδεση.
Είναι πραγματικά ασφαλή τα πλαστικά με την ένδειξη «microwave safe»;
Συμπερασματικά, οι τοξικολόγοι προειδοποιούν ότι η επισήμανση «κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων» μπορεί να είναι παραπλανητική. Τα προϊόντα υψηλότερης ποιότητας που έχουν σχεδιαστεί για επαναλαμβανόμενη χρήση είναι γενικά πιο ανθεκτικά και παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντίσταση στην αποδόμηση.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη ένδειξη δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ο κίνδυνος απελευθέρωσης μικροπλαστικών. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις των ειδικών, η συγκεκριμένη ένδειξη σημαίνει απλώς ότι το πλαστικό δεν θα λιώσει μέσα στον φούρνο μικροκυμάτων και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί εγγύηση ότι δεν θα απελευθερωθούν μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια στο φαγητό.
Επιπλέον, δεν υπάρχουν βιομηχανικοί ή κυβερνητικοί κανονισμοί και πρότυπα που να καθορίζουν ποια ποσότητα μικροπλαστικών που απελευθερώνονται κατά τη θέρμανση θεωρείται ασφαλής – ή ακόμη και αν υπάρχει πραγματικά κάποιο ασφαλές όριο.
Για αυτό η γενική σύσταση είναι απλή: Σταματήστε να ζεσταίνετε το φαγητό σας μέσα σε πλαστικό δοχείο στον φούρνο μικροκυμάτων – Αντικαταστήστε τα με γυάλινα ή κεραμικά σκεύη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει λόγος πανικού για όσους χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα πλαστικά δοχεία για τη θέρμανση των γευμάτων τους. Το σημαντικό είναι να επικεντρωθούν στις αλλαγές που μπορούν να εφαρμόσουν από εδώ και στο εξής.
Πηγή: https://www.newsbeast.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
