15/10/2026
15 Οκτωβρίου – Η Ελλάδα θέσπισε το 2026 νέο πλαίσιο εκπαίδευσης κινητικότητας για ανθρώπους με οπτική αναπηρία. Από την καταγραφή μόλις οκτώ εκπαιδευτριών το 2021 έως την ανακοίνωση προγράμματος για 40 νέους επαγγελματίες το 2025, έχουν υπάρξει σημαντικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, κατειλημμένα πεζοδρόμια, επικίνδυνες διαδρομές και ελλείψεις στην προσβασιμότητα εξακολουθούν να αποτελούν ζητήματα προς αντιμετώπιση.
Ένα μηχανάκι πάνω στον οδηγό όδευσης τυφλών, μια διαφημιστική πινακίδα στη μέση του πεζοδρομίου ή μια χαμηλή τέντα μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρούς κινδύνους για έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία.
Το λευκό μπαστούνι αποτελεί βασικό εργαλείο προσανατολισμού και ανεξάρτητης μετακίνησης. Η αποτελεσματικότητά του, όμως, συνδέεται τόσο με την εκπαίδευση του χρήστη όσο και με την καταλληλότητα του δημόσιου χώρου.
Η Παγκόσμια Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού, που τιμάται στις 15 Οκτωβρίου, αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη σχέση.
Από τις οκτώ εκπαιδεύτριες στο πρόγραμμα των 40
Η εκπαίδευση κινητικότητας επιτρέπει στους ανθρώπους με τύφλωση ή μειωμένη όραση να αναγνωρίζουν εμπόδια, να οργανώνουν διαδρομές και να κινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Σύμφωνα με κείμενο που δημοσίευσε η ΕΣΑμεΑ στις 10 Μαΐου 2021, η Ελλάδα διέθετε τότε μόλις οκτώ εκπαιδεύτριες κινητικότητας, προσανατολισμού και δεξιοτήτων καθημερινής διαβίωσης. Από αυτές, μία παρείχε υπηρεσίες στην Καβάλα και τη Δράμα.
Η καταγραφή αναδεικνύει το μέγεθος των αναγκών εκείνης της περιόδου, χωρίς να αποτελεί σημερινή απογραφή του διαθέσιμου προσωπικού.
Στις 3 Δεκεμβρίου 2025, το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών (ΚΕΑΤ) ανακοίνωσε πρόγραμμα εκπαίδευσης 40 νέων εκπαιδευτών κινητικότητας και προσανατολισμού.
Η ανακοίνωση αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη. Για να αξιολογηθεί, ωστόσο, το αποτέλεσμα, χρειάζεται να γνωρίζουμε πόσοι εκπαιδευτές ολοκλήρωσαν την κατάρτισή τους και πού προσφέρουν υπηρεσίες.
Τι προβλέπει ο νέος νόμος του 2026;
Στις 24 Ιουλίου 2026 δημοσιεύθηκε ο νόμος 5322/2026, ο οποίος καθορίζει νέο πλαίσιο επιμόρφωσης και πιστοποίησης εκπαιδευτών κινητικότητας.
Το ΚΕΑΤ αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στην οργάνωση της εκπαίδευσης και στην πιστοποίηση, ενώ προβλέπεται ειδικό μητρώο επαγγελματιών. Περιλαμβάνονται επίσης ρυθμίσεις για την παροχή εκπαίδευσης χωρίς οικονομική επιβάρυνση σε δικαιούχους με οπτική αναπηρία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η ΕΣΑμεΑ χαρακτήρισε θετική τη νομοθετική πρωτοβουλία, αλλά διατύπωσε ενστάσεις για τον τρόπο εφαρμογής της.
Στις 16 Ιουλίου 2026 επισήμανε ότι μια τόσο εξειδικευμένη ειδικότητα χρειάζεται ολοκληρωμένη επαγγελματική εκπαίδευση και κατοχύρωση, όχι απλώς ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης.
Το επόμενο ζητούμενο είναι η εφαρμογή του νόμου να οδηγήσει σε επαρκείς, ποιοτικές υπηρεσίες, διαθέσιμες και εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Καβάλα: Τα εμπόδια που κατέγραψε η Ένωση Τυφλών
Η κατάσταση στους δημόσιους χώρους αποτελεί εξίσου σημαντικό ζήτημα.
Στις 15 Οκτωβρίου 2024, η Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Ανατολικής Μακεδονίας πραγματοποίησε διαδρομές στο κέντρο της Καβάλας, στην πλατεία Καπνεργάτη και στους πεζόδρομους του Αγίου Νικολάου.
Η Ένωση κατήγγειλε εμπόδια από τραπεζοκαθίσματα, γλάστρες, διαφημιστικές πινακίδες, κατασκευές και παράνομα σταθμευμένα δίκυκλα. Εξέφρασε επίσης προβληματισμούς για την καταλληλότητα υλικών σε έργα ανάπλασης.
Έναν χρόνο αργότερα, τον Οκτώβριο του 2025, πραγματοποιήθηκε νέα ενημερωτική δράση στην πλατεία Καπνεργάτη.
Ο πρόεδρος της Ένωσης, Σμάραγδος Κρεμμύδας, αναφέρθηκε στην ανάγκη σεβασμού των κοινόχρηστων χώρων και απομάκρυνσης αντικειμένων που εμποδίζουν τη διέλευση.
Στην ίδια εκδήλωση, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Καβάλας, Απόστολος Μουμτσάκης, αναφέρθηκε στην επέκταση των οδηγών όδευσης και στις προσπάθειες τοποθέτησης ηχητικών συστημάτων σε διασταυρώσεις.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτυπώνουν δημόσιες τοποθετήσεις και καταγραφές του 2024 και του 2025, όχι νέα αυτοψία για το 2026.
Από τα πεζοδρόμια στις δημόσιες συγκοινωνίες
Οι δυσκολίες μετακίνησης δεν αφορούν μόνο τα εμπόδια στο έδαφος.
Σε δημοσίευμα της εφημερίδας Πρωινή στις 14 Οκτωβρίου 2026 επισημαίνεται ότι τέντες, ομπρέλες και κλαδιά δέντρων μπορούν να αποτελέσουν κινδύνους, επειδή δεν ανιχνεύονται απαραίτητα με το λευκό μπαστούνι.
Στο ίδιο δημοσίευμα προτείνονται ηχητικές αναγγελίες στα μέσα μεταφοράς, κατάλληλη σήμανση στους φωτεινούς σηματοδότες και σύνδεση δημόσιων υπηρεσιών, πάρκων και χώρων πολιτισμού με προσβάσιμες διαδρομές.
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει, μεταξύ άλλων, ελεύθερη ζώνη διέλευσης πεζών πλάτους τουλάχιστον 1,50 μέτρου, με ειδικότερες ρυθμίσεις ανά περίπτωση.
Σημασία έχει και η συμπεριφορά των πολιτών. Όταν κάποιος θεωρεί ότι ένας άνθρωπος με οπτική αναπηρία χρειάζεται βοήθεια, πρέπει πρώτα να ρωτά εάν την επιθυμεί. Η συνοδεία πραγματοποιείται με τη συναίνεσή του και σύμφωνα με τις οδηγίες και τις προτιμήσεις του.
Τι πρέπει να γίνει, πώς και γιατί;
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων απαιτεί συγκεκριμένες ενέργειες, με αρμόδιους φορείς, χρονοδιάγραμμα και δημόσιο έλεγχο των αποτελεσμάτων.
Το ΚΕΑΤ, σε συνεργασία με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, χρειάζεται να οργανώσει την ουσιαστική εφαρμογή του νέου πλαισίου, να ενισχύσει τη διαθεσιμότητα πιστοποιημένων εκπαιδευτών στην περιφέρεια και να δημοσιοποιεί στοιχεία για τους πολίτες που εξυπηρετούνται και τους χρόνους αναμονής.
Οι δήμοι πρέπει να καταγράψουν τις επικίνδυνες διαδρομές μαζί με τις οργανώσεις τυφλών, να αποκαταστήσουν τις προβληματικές υποδομές και να εξασφαλίσουν συστηματικούς ελέγχους για την παράνομη κατάληψη πεζοδρομίων. Οι συγκοινωνιακοί φορείς χρειάζεται να προχωρήσουν σε αξιόπιστη ηχητική ενημέρωση και προσβάσιμη πληροφόρηση των επιβατών.
Η εφαρμογή αυτών των μέτρων πρέπει να αξιολογείται με συγκεκριμένους δείκτες και δημοσιευμένα αποτελέσματα, ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες ποιες παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν και ποιες εκκρεμούν.
Γιατί η αδυναμία ασφαλούς μετακίνησης δεν περιορίζει μόνο μια καθημερινή διαδρομή. Μπορεί να στερήσει ευκαιρίες εργασίας, εκπαίδευσης, κοινωνικών σχέσεων και προσωπικής ανεξαρτησίας. Το ζητούμενο δεν είναι να μάθει ένας άνθρωπος με οπτική αναπηρία να αποφεύγει όλο και περισσότερα εμπόδια, αλλά να μειωθούν τα εμπόδια που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν.
Πηγές και τεκμηρίωση
- ΕΣΑμεΑ – Εκπαίδευση εκπαιδευτών κινητικότητας στην Ελλάδα, πρόταση ομάδας εργασίας, 10 Μαΐου 2021.
- ΚΕΑΤ – Ανακοίνωση προγράμματος εκπαίδευσης 40 εκπαιδευτών, 3 Δεκεμβρίου 2025.
- Νόμος 5322/2026 – Εκπαίδευση κινητικότητας, άρθρα 13–28, ΦΕΚ Α΄ 117/24.7.2026.
- ΕΣΑμεΑ – Παρατηρήσεις επί του νομοσχεδίου, 16 Ιουλίου 2026.
- KavalaNews – Καταγγελίες της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών στην Καβάλα, 15 Οκτωβρίου 2024.
- KavalaNews – Δηλώσεις Σμάραγδου Κρεμμύδα και δράση στην Καβάλα, 15 Οκτωβρίου 2025.
- Πρωινή Καβάλας – Τα εμπόδια στην καθημερινότητα των ανθρώπων με αναπηρία όρασης, 14 Οκτωβρίου 2026.
- Υπουργική απόφαση 124964/1561/2022 – Προδιαγραφές προσβασιμότητας, όπως τροποποιήθηκαν το 2025.
Ρεπορτάζ του Θανάση Μπόμη
