Από το 2024 οι συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας μπορούν να εργάζονται χωρίς να χάνουν τη σύνταξή τους, ασφαλίζονται κανονικά και δημιουργούν νέο ασφαλιστικό χρόνο. Ο χρόνος αυτός δεν χάνεται, αλλά αξιοποιείται για προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης. Η ΕΣΑμεΑ ζητά τώρα να μπορεί, όταν συμπληρώνονται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να αξιοποιείται και για πλήρη σύνταξη λόγω γήρατος.
Μπορεί ένας άνθρωπος να είναι ήδη συνταξιούχος λόγω αναπηρίας και ταυτόχρονα να συνεχίζει να εργάζεται, να πληρώνει τις ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στην εργασία του και να προσθέτει πραγματικό χρόνο ασφάλισης.
Το ερώτημα είναι τι μπορεί να κάνει αργότερα με αυτόν τον χρόνο. Εκεί βρίσκεται το ζήτημα που έφερε στις 1 Οκτωβρίου 2026 στο υπουργείο Εργασίας η ΕΣΑμεΑ: το ισχύον πλαίσιο προβλέπει την αξιοποίησή του για προσαύξηση της υπάρχουσας σύνταξης, ενώ η Συνομοσπονδία ζητά να μπορεί να συνυπολογίζεται και για τη θεμελίωση πλήρους σύνταξης γήρατος, όταν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Τι άλλαξε για τους συνταξιούχους με αναπηρία από το 2024
Η αλλαγή που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2024 ήταν σημαντική: η εργασία έπαψε να συνεπάγεται περικοπή της αναπηρικής σύνταξης.
Το άρθρο 114 του ν. 5078/2023 προβλέπει ότι οι συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας που αναλαμβάνουν ασφαλιστέα εργασία συνεχίζουν να λαμβάνουν ολόκληρη την κύρια και επικουρική σύνταξή τους. Το υπουργείο Εργασίας επιβεβαιώνει ότι αυτό αφορά συντάξεις αναπηρίας από κοινή νόσο, εργατικό ατύχημα, επαγγελματική νόσο ή ατύχημα εκτός εργασίας.
Παράλληλα, οι συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας εξαιρούνται από τον πρόσθετο μη ανταποδοτικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ που επιβαρύνει άλλες κατηγορίες εργαζόμενων συνταξιούχων. Εξακολουθούν, όμως, να καταβάλλονται οι προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές της εργασίας τους.
“Ν. 5078/2023 – ΦΕΚ Α΄ 211/20.12.2023” (https://ypergasias.gov.gr/wp-content/uploads/2024/07/FEK_2023-12-23_A-211_%CE%9D-5078-%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%BC%CF%8C%CF%81%CF%86%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%91%CF%83%CF%86%CE%AC%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%BB%CF%80.pdf)
“Υπουργείο Εργασίας – Ασφαλιστικές εισφορές” (https://ypergasias.gov.gr/koinoniki-asfalisi/asfalismenoi-eisfores-kai-paroches/asfalistikes-eisfores/)
Ο νέος ασφαλιστικός χρόνος μετρά – αλλά μέχρι ένα σημείο
Η δυνατότητα εργασίας λύθηκε νομοθετικά. Το νέο ερώτημα είναι ποια αξία αποκτούν τα χρόνια εργασίας που ακολουθούν τη συνταξιοδότηση.
Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι, όταν σταματήσει η απασχόληση, ο χρόνος ασφάλισης που δημιουργήθηκε μπορεί, κατόπιν αίτησης, να αξιοποιηθεί για προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης. Η προσαύξηση υπολογίζεται με βάση τις συντάξιμες αποδοχές, τα ποσοστά αναπλήρωσης και αποκλειστικά τον χρόνο της συγκεκριμένης απασχόλησης.
Η εφαρμοστική οδηγία του e-ΕΦΚΑ του Μαρτίου 2024 είναι ακόμη σαφέστερη: οι εργαζόμενοι ή αυτοαπασχολούμενοι συνταξιούχοι μπορούν να ζητήσουν την αξιοποίηση αυτού του χρόνου μόνο για την προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης, με τον χρόνο να υπολογίζεται αυτοτελώς.
Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι ακριβές να λέγεται πως οι εισφορές «χάνονται». Υπάρχει ασφαλιστική ανταπόδοση. Το κρίσιμο ζήτημα είναι μέχρι πού φτάνει η αξιοποίηση του νέου χρόνου.
Με απλά λόγια, προσαύξηση σημαίνει ότι παραμένει η σύνταξη που ήδη λαμβάνει ο άνθρωπος και προστίθεται σε αυτήν ένα επιπλέον ποσό. Θεμελίωση σύνταξης γήρατος σημαίνει ότι ο ασφαλιστικός χρόνος συνυπολογίζεται ώστε, μαζί με τις υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις, να δημιουργηθεί δικαίωμα συνταξιοδότησης λόγω γήρατος.
Εδώ παρεμβαίνει η ΕΣΑμεΑ. Υποστηρίζει ότι, ακόμη και όταν ένας συνταξιούχος λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, ο χρόνος που δημιούργησε εργαζόμενος ως συνταξιούχος δεν αξιοποιείται για τη μετάβαση σε πλήρη σύνταξη γήρατος, αλλά οδηγεί στην προσαύξηση της σύνταξης που ήδη λαμβάνει.
“e-ΕΦΚΑ – Εργασία συνταξιούχων λόγω αναπηρίας” (https://www.efka.gov.gr/el/syntaxe-logo-anaperiasposo/syntaxe-logo-anaperiasergasia-syntaxioychon)
“e-ΕΦΚΑ – Οδηγία για την απασχόληση συνταξιούχων” (https://www.efka.gov.gr/sites/default/files/2024-03/15.03.2024_%CE%93%CE%95%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%9F%20%CE%95%CE%93%CE%93%CE%A1%CE%91%CE%A6%CE%9F%20%CE%93%CE%99%CE%91%20%CE%A4%CE%97%CE%9D%20%CE%91%CE%A0%CE%91%CE%A3%CE%A7%CE%9F%CE%9B%CE%97%CE%A3%CE%97%20%CE%A3%CE%A5%CE%9D%CE%A4%CE%91%CE%9E%CE%99%CE%9F%CE%A5%CE%A7%CE%A9%CE%9D%20%28002%291.pdf)
“Η παρέμβαση της ΕΣΑμεΑ προς το υπουργείο Εργασίας” (https://www.esamea.gr/index.php/el/article/axiopoihsh-toy-xronoy-asfalishs-apasxoloymenwn-syntaxioyxwn-logw-anaphrias-gia-th-themeliwsh-dikaiwmatos-plhroys-syntaxhs-logw-ghratos)
Τι σημαίνει αυτό στην πραγματική ζωή
Πίσω από την ασφαλιστική ορολογία υπάρχει μια απλή περίπτωση: ένας άνθρωπος μπορεί να περάσει χρόνια στην αγορά εργασίας αφού έχει ήδη λάβει αναπηρική σύνταξη.
Ας πάρουμε ένα υποθετικό παράδειγμα. Ένας άνθρωπος λαμβάνει αναπηρική σύνταξη και συνεχίζει να εργάζεται για αρκετά ακόμη χρόνια. Η σύνταξή του δεν περικόπτεται, ενώ από την εργασία του δημιουργείται νέος ασφαλιστικός χρόνος.
Όταν σταματήσει να εργάζεται, μπορεί να ζητήσει να υπολογιστεί αυτός ο χρόνος για την προσαύξηση της σύνταξής του. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσό αύξησης για όλους: εξαρτάται από τις συντάξιμες αποδοχές, τα ποσοστά αναπλήρωσης και τη διάρκεια της απασχόλησης.
Εάν γινόταν δεκτό το αίτημα της ΕΣΑμεΑ, θα υπήρχε μία επιπλέον δυνατότητα: όταν ο ασφαλισμένος συγκεντρώνει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για πλήρη σύνταξη γήρατος, ο χρόνος που δημιούργησε συνεχίζοντας να εργάζεται να μπορεί να αξιοποιηθεί και για τη θεμελίωση αυτού του δικαιώματος.
“e-ΕΦΚΑ – Πώς αξιοποιείται ο χρόνος εργασίας συνταξιούχου λόγω αναπηρίας” (https://www.efka.gov.gr/el/syntaxe-logo-anaperiasposo/syntaxe-logo-anaperiasergasia-syntaxioychon)
Τι ζητά να αλλάξει η ΕΣΑμεΑ
Η παρέμβαση της ΕΣΑμεΑ δεν ζητά να σταματήσουν οι ασφαλιστικές εισφορές ούτε να καταργηθεί η σημερινή προσαύξηση. Ζητά να αποκτήσει ο νέος ασφαλιστικός χρόνος ευρύτερη χρησιμότητα.
Με την επιστολή της προς την υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως στις 1 Οκτωβρίου 2026, η Συνομοσπονδία ζητά ο χρόνος και οι εισφορές των εργαζόμενων συνταξιούχων λόγω αναπηρίας να μπορούν, όταν πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιηθούν για τη θεμελίωση πλήρους σύνταξης γήρατος.
Μέχρι τις 3 Οκτωβρίου 2026, από τον έλεγχο των δημόσια διαθέσιμων ανακοινώσεων του υπουργείου Εργασίας και του e-ΕΦΚΑ δεν εντοπίστηκε νεότερη δημοσιευμένη επίσημη απάντηση στη συγκεκριμένη παρέμβαση της ΕΣΑμεΑ. Το υφιστάμενο καθεστώς, πάντως, αποτυπώνεται στις ισχύουσες οδηγίες του e-ΕΦΚΑ.
“ΕΣΑμεΑ – Αξιοποίηση του χρόνου ασφάλισης για πλήρη σύνταξη γήρατος” (https://www.esamea.gr/index.php/el/article/axiopoihsh-toy-xronoy-asfalishs-apasxoloymenwn-syntaxioyxwn-logw-anaphrias-gia-th-themeliwsh-dikaiwmatos-plhroys-syntaxhs-logw-ghratos)
Το επόμενο βήμα είναι συγκεκριμένο
Το ζήτημα πλέον χρειάζεται καθαρή απάντηση από το υπουργείο Εργασίας: αν προτίθεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιείται ο ασφαλιστικός χρόνος που δημιουργείται από την πραγματική εργασία των συνταξιούχων λόγω αναπηρίας.
Εφόσον επιλεγεί η αλλαγή που ζητά η ΕΣΑμεΑ, χρειάζεται σαφής νομοθετική ρύθμιση που θα ορίζει πότε και με ποιες προϋποθέσεις ο μεταγενέστερος χρόνος ασφάλισης θα μπορεί να συνυπολογίζεται για τη θεμελίωση πλήρους σύνταξης γήρατος.
Η μεταρρύθμιση του 2024 αναγνώρισε ότι η αναπηρική σύνταξη δεν πρέπει από μόνη της να αποκλείει έναν άνθρωπο από την εργασία. Το επόμενο ερώτημα είναι αν το ασφαλιστικό σύστημα θα δίνει και την αντίστοιχη συνταξιοδοτική αξία στα χρόνια που αυτός ο άνθρωπος συνεχίζει πραγματικά να εργάζεται και να ασφαλίζεται.
Από τη στιγμή που η Πολιτεία επιτρέπει την εργασία, την ασφαλίζει και εισπράττει τις προβλεπόμενες εισφορές, ο κανόνας για το τι δικαιώματα μπορούν να δημιουργήσουν αυτά τα χρόνια πρέπει να είναι ξεκάθαρος.
Γιατί το ζήτημα πλέον δεν είναι αν ένας συνταξιούχος με αναπηρία έχει δικαίωμα να συνεχίσει να εργάζεται. Είναι αν τα χρόνια αυτής της εργασίας θα έχουν την ασφαλιστική αξία που αντιστοιχεί στην πραγματική συμμετοχή του στην εργασία και την κοινωνική ασφάλιση.
Πηγές – Τεκμηρίωση
“Ν. 5078/2023, άρθρο 114 – ΦΕΚ Α΄ 211/20.12.2023” (https://ypergasias.gov.gr/wp-content/uploads/2024/07/FEK_2023-12-23_A-211_%CE%9D-5078-%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%BC%CF%8C%CF%81%CF%86%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%91%CF%83%CF%86%CE%AC%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%BB%CF%80.pdf)
“e-ΕΦΚΑ – Σύνταξη λόγω αναπηρίας και εργασία συνταξιούχων” (https://www.efka.gov.gr/el/syntaxe-logo-anaperiasposo/syntaxe-logo-anaperiasergasia-syntaxioychon)
“e-ΕΦΚΑ – Γενικό έγγραφο για την απασχόληση συνταξιούχων, Μάρτιος 2024” (https://www.efka.gov.gr/sites/default/files/2024-03/15.03.2024_%CE%93%CE%95%CE%9D%CE%99%CE%9A%CE%9F%20%CE%95%CE%93%CE%93%CE%A1%CE%91%CE%A6%CE%9F%20%CE%93%CE%99%CE%91%20%CE%A4%CE%97%CE%9D%20%CE%91%CE%A0%CE%91%CE%A3%CE%A7%CE%9F%CE%9B%CE%97%CE%A3%CE%97%20%CE%A3%CE%A5%CE%9D%CE%A4%CE%91%CE%9E%CE%99%CE%9F%CE%A5%CE%A7%CE%A9%CE%9D%20%28002%291.pdf)
“Υπουργείο Εργασίας – Κύρια σύνταξη και απασχόληση συνταξιούχων αναπηρίας” (https://ypergasias.gov.gr/koinoniki-asfalisi/syntaxeis/kyria-syntaxi/)
του Θανάση Μπόμη
Πηγήhttps://www.esamea.gr
