Τέσσερις δεκαετίες μετά, η Ιταλία επιστρέφει στην πυρηνική ενέργεια

To τελικό πράσινο φως της ιταλικής Γερουσίας έλαβε την Τετάρτη το νομοσχέδιο της κυβέρνησης Μελόνι που ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια, σχεδόν 40 χρόνια μετά την πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ που είχε οδηγήσει στο κλείσιμο των πυρηνικών αντιδραστήρων της Ιταλίας.

Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε από τη Γερουσία με 81 ψήφους υπέρ και 51 κατά, ενώ επτά γερουσιαστές απείχαν. Η εξέλιξη αποτελεί σημαντικό βήμα για την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, η οποία ποντάρει στην πυρηνική ενέργεια για να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και να πετύχει τους κλιματικούς στόχους της. Η κατασκευή νέων αντιδραστήρων, εφόσον τελικά προχωρήσει, απέχει πάντως αρκετά χρόνια.

Το νομοσχέδιο, που είχε προηγουμένως εγκριθεί από την Κάτω Βουλή, θέτει το νομικό πλαίσιο για την ανάπτυξη πυρηνικών τεχνολογιών νέας γενιάς.

Η Ιταλία υπήρξε κάποτε πρωτοπόρος της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη

Παράλληλα, δίνει στην κυβέρνηση προθεσμία 12 μηνών για τα εκτελεστικά διατάγματα που θα ρυθμίζουν την αδειοδότηση, τα πρότυπα ασφαλείας, τη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, καθώς και τα κριτήρια για την επιλογή των τοποθεσιών όπου θα μπορούσαν να κατασκευαστούν πυρηνικοί σταθμοί.

Η Ιταλία μπαίνει έτσι σε τροχιά επιστροφής στην πυρηνική ενέργεια παρά το «όχι» των ψηφοφόρων σε δύο δημοψηφίσματα -το πρώτο στον απόηχο της καταστροφής του Τσερνόμπιλ το 1986 και το δεύτερο μετά το πυρηνικό δυστύχημα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας το 2011.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενεργειακής Ασφάλειας, Τζιλμπέρτο Πικέτο Φρατίν, χαρακτήρισε την ψηφοφορία ιστορικό βήμα για την Ιταλία.

«Η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί επιστροφή στο παρελθόν», υποστήριξε. «Σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποτελεί μια τεχνολογία που μπορεί να αποφέρει εξαιρετικά αποτελέσματα για την ενεργειακή μας ασφάλεια».

Η κυβέρνηση της Μελόνι υποστηρίζει ότι η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, οι κλιματικοί στόχοι και οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, οι οποίοι εντάθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, καθιστούν αναγκαία την επαναφορά της πυρηνικής ενέργειας.

Αντί να επαναφέρει τους μεγάλους αντιδραστήρες του παρελθόντος, η κυβέρνηση στρέφεται σε μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMR) και άλλες προηγμένες τεχνολογίες, οι οποίες, σύμφωνα με τους υποστηρικτές τους, θα μπορούσαν να είναι ασφαλέστερες, πιο ευέλικτες και ταχύτερες στην κατασκευή.

Η νομοθεσία δεν δίνει το πράσινο φως για την κατασκευή αντιδραστήρων. Δημιουργεί όμως το ρυθμιστικό πλαίσιο για μελλοντικά έργα.

Όπως επισημαίνει το Associated Press, η Ιταλία υπήρξε κάποτε πρωτοπόρος της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, και διέθετε τέσσερις αντιδραστήρες προτού το δημοψήφισμα του 1987 οδηγήσει στον τερματισμό του πυρηνικού της προγράμματος.

Έκτοτε, η χώρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές ενέργειας και έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από πυρηνικούς σταθμούς σε γειτονικές χώρες.

Η στάση της κοινής γνώμης στην Ιταλία φαίνεται να έχει αλλάξει. Σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας Only Numbers τον Ιούνιο του 2026, περίπου το 55% των Ιταλών τάσσεται υπέρ των πυρηνικών μονάδων νέας γενιάς, με τη μεγαλύτερη υποστήριξη να καταγράφεται στις νεότερες ηλικίες, οι οποίες δεν έχουν άμεσες μνήμες από την καταστροφή του Τσερνόμπιλ.

Αναλυτές του ενεργειακού κλάδου έχουν εκφράσει αμφιβολίες για την οικονομική βιωσιμότητα της πυρηνικής ενέργειας, επισημαίνοντας το υψηλό κόστος κατασκευής, καθώς και την απουσία εμπορικά δοκιμασμένων έργων SMRs.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του κλάδου, το κόστος ενός SMR ισχύος 300 μεγαβάτ κυμαίνεται από 3 έως 6 δισ. ευρώ (3,5 έως 7 δισ. δολάρια), χωρίς να συνυπολογίζονται οι πρόσθετες δαπάνες για υποδομές και το δίκτυο ηλεκτροδότησης.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις Greenpeace Italy, WWF Italia, Kyodo Club και Legambiente χαρακτήρισαν τη νομοθεσία «άδειο κέλυφος γεμάτο ψεύτικες υποσχέσεις», υποστηρίζοντας ότι έρχεται σε αντίθεση με τη βούληση των Ιταλών, όπως αυτή εκφράστηκε στα προηγούμενα δημοψηφίσματα.

«Η πυρηνική ενέργεια δεν δίνει λύση σε κανένα από τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ιταλία, εν μέσω της δεύτερης ενεργειακής κρίσης που βιώνει τα τελευταία τέσσερα χρόνια», ανέφεραν οι οργανώσεις σε κοινή ανακοίνωσή τους.