Ένα φάρμακο που σχεδιάστηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και αναπτύχθηκε αρχικά για την αντιμετώπιση μιας σοβαρής χρόνιας πνευμονοπάθειας φαίνεται να κρύβει μια ακόμη πιο εντυπωσιακή δυνατότητα: Nα επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση.

Πέρυσι, κλινική δοκιμή που πραγματοποιήθηκε από την Insilico Medicine, μια εταιρεία που επιδιώκει να επιταχύνει την ανακάλυψη νέων φαρμάκων με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, έδειξε ότι ένα από τα υποψήφια φάρμακά της θα μπορούσε να βοηθήσει ασθενείς που πάσχουν από χρόνια πνευμονοπάθεια.

Τώρα, σύμφωνα με τους New York Times, η εταιρεία υποστηρίζει ότι δεδομένα από την ίδια κλινική δοκιμή αποκαλύπτουν μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα προοπτική: Tο φάρμακο ενδέχεται να μπορεί επίσης να επιβραδύνει τη διαδικασία της γήρανσης.

Η μοριακή δομή του φαρμάκου, που ονομάζεται rentosertib, δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.

Τα αποτελέσματα της νέας μελέτης, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Biotechnology, δείχνουν ότι το φάρμακο μείωσε βιολογικούς δείκτες της ηλικίας, όπως αυτοί υπολογίστηκαν από έξι διαφορετικά «ρολόγια γήρανσης», μια διαφορετική εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να προβλέπει τον κίνδυνο νοσηρότητας και θνησιμότητας ενός ανθρώπου.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει όλο και βαθύτερα στην ιατρική

Η συγκεκριμένη σύνθετη κλινική δοκιμή αποτελεί ορόσημο στη γενικότερη προσπάθεια αξιοποίησης στην Υγεία των τεχνικών τεχνητής νοημοσύνης πάνω στις οποίες βασίζονται δημοφιλή chatbots και άλλα εργαλεία ΑΙ.

Η Insilico είναι μόνο μία από τις πολλές νεοφυείς επιχειρήσεις, τεχνολογικούς κολοσσούς και ακαδημαϊκά εργαστήρια που εργάζονται για την επιτάχυνση της ανακάλυψης νέων φαρμάκων και τη βελτίωση άλλων ιατρικών διαδικασιών μέσω αυτών των μεθόδων.

Η πρόσφατη ανάπτυξη των λεγόμενων «ρολογιών γήρανσης» ωθεί πλέον αυτές τις προσπάθειες πέρα από τις βραχυπρόθεσμες θεραπείες και προς το πεδίο της έρευνας για τη μακροζωία.

Τα συστήματα αυτά επιχειρούν να υπολογίσουν πόσο γρήγορα γερνά το σώμα ενός ανθρώπου ή ακόμη και πόσο γρήγορα γερνούν μεμονωμένα όργανα σε σύγκριση με το υπόλοιπο σώμα.

Ωστόσο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να συζητούν κατά πόσο τα συγκεκριμένα «ρολόγια» μπορούν πράγματι να προσφέρουν χρήσιμες και αξιόπιστες πληροφορίες.

Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά χρειάζεται προσοχή

Παρότι η κλινική δοκιμή της Insilico αναδεικνύει τις δυνατότητες αρκετών τεχνικών τεχνητής νοημοσύνης, το υποψήφιο φάρμακο θα μπορούσε να απέχει ακόμη αρκετά χρόνια από την έγκριση των ρυθμιστικών αρχών, ακόμη και για τη χρήση του σε ασθενείς.

Παράλληλα, η εταιρεία δεν έχει δοκιμάσει ακόμη την πιθανή αντιγηραντική δράση του σε υγιή άτομα.

Ο καρδιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου Super Agers, Eric Topol, μιλώντας στους New York Times, χαρακτήρισε το φάρμακο ενθαρρυντικό, υπογραμμίζοντας όμως ότι δεν υπάρχει ακόμη μια οριστική κλινική δοκιμή που να επιτρέπει ασφαλή τελικά συμπεράσματα.

Το rentosertib και η σοβαρή πνευμονοπάθεια

Η Insilico άρχισε να εξερευνά το νέο κύμα τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης πριν από περισσότερο από μία δεκαετία. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2014 από τον Λετονοκαναδό μαθηματικό, φυσικό και βιοτεχνολόγο Alex Zhavoronkov και ήταν μία από τις πρώτες επιχειρήσεις που προσπάθησαν να κάνουν ταχύτερη και αποτελεσματικότερη τη διαδικασία ανακάλυψης νέων φαρμάκων χρησιμοποιώντας τα λεγόμενα νευρωνικά δίκτυα.

Το πρώτο δημιούργημά της ήταν το rentosertib, το οποίο προορίζεται για τη θεραπεία της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης (IPF), μιας χρόνιας νόσου που προκαλεί πάχυνση και ουλοποίηση του πνευμονικού ιστού, μειώνοντας την ικανότητα των πνευμόνων να μεταφέρουν οξυγόνο στην κυκλοφορία του αίματος. Η νόσος μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στον θάνατο μέσα σε λίγα χρόνια.

Πέρυσι, μέσω της κλινικής δοκιμής της, η Insilico έδειξε την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου με γενικότερο στόχο την παράταση της διάρκειας της ζωής των ασθενών.

Τι έδειξαν τα έξι «ρολόγια γήρανσης»

Ξεχωριστά από τις εξετάσεις που αφορούσαν την πνευμονική ίνωση, στη δοκιμή χρησιμοποιήθηκαν έξι διαφορετικά «ρολόγια γήρανσης» προκειμένου να μετρηθούν οι δείκτες ηλικίας των ασθενών πριν και μετά τη θεραπεία με το φάρμακο.

Στους 43 ασθενείς που συμμετείχαν στην κλινική δοκιμή, τα συγκεκριμένα συστήματα -τα οποία ουσιαστικά προσπαθούν να προβλέψουν την ηλικία ενός ανθρώπου με βάση μετρήσεις σχετικά με το πόσο καλά λειτουργούν τα κύτταρα, οι ιστοί και τα όργανά του –  κατέγραψαν σημαντική μείωση της προβλεπόμενης βιολογικής ηλικίας.

Κάθε «ρολόι» βασίζεται σε διαφορετική ανάλυση των συγκεκριμένων βιολογικών δεικτών και, επομένως, καταλήγει σε διαφορετική πρόβλεψη. Κατά τη διάρκεια της δοκιμής, όμως, και τα έξι συστήματα έδειξαν μείωση της προβλεπόμενης ηλικίας αφού οι ασθενείς λάμβαναν το φάρμακο επί 12 εβδομάδες.

Εντυπωσιακά αποτελέσματα, αλλά χρειάζονται επιπλέον έρευνες

Ο Vadim Gladyshev, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και ένας από τους επιστήμονες που συμμετείχαν στην ανάπτυξη ενός από αυτά τα «ρολόγια γήρανσης», ανέφερε ότι πρόκειται για την πρώτη μελέτη που δείχνει τόσο καθαρά ότι η προβλεπόμενη βιολογική ηλικία μπορεί να μειωθεί.

Ο ίδιος αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η μελέτη απέχει πολύ από το να θεωρηθεί καταληκτική. Ένας σημαντικός περιορισμός είναι ότι το δείγμα ήταν μικρό, καθώς συμμετείχαν μόλις 43 ασθενείς. Παράλληλα, τα «ρολόγια γήρανσης» δεν θεωρούνται πάντοτε απολύτως αξιόπιστα. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι το φάρμακο της Insilico δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε υγιείς ανθρώπους.

Επειδή η κλινική δοκιμή πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά σε ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση, είναι πιθανό τα αποτελέσματα να αφορούν ειδικά ανθρώπους με αυτή τη συγκεκριμένη πάθηση.

Παρά τις αβεβαιότητες, ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι η σύνθετη μελέτη της Insilico θα μπορούσε να αποτελέσει ένα είδος προτύπου για τις μελλοντικές έρευνες γύρω από τη μακροζωία. Η Evelyne Bischof, καθηγήτρια Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και ειδικός στη μακροζωία, μιλώντας στους New York Times, εκτίμησε ότι τέτοιου είδους μέθοδοι είναι πιθανό να χρησιμοποιηθούν στις μελλοντικές κλινικές δοκιμές.