20/8/2026
Νέα μεγάλη μελέτη δείχνει ότι η κατανομή του σωματικού λίπους μπορεί να επηρεάζει περισσότερο την υγεία του εγκεφάλου από ό,τι το ίδιο το βάρος ή ο Δείκτης Μάζας Σώματος.
Δεν αρκεί να γνωρίζετε πόσα κιλά ζυγίζετε ή ποιος είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματός σας. Σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, καθοριστικό ρόλο για τη γήρανση του εγκεφάλου φαίνεται να παίζει το σημείο όπου αποθηκεύεται το λίπος, με το σπλαχνικό λίπος να ξεχωρίζει ως ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου.
Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν ακριβώς το ίδιο βάρος και τον ίδιο BMI, όμως να διατρέχουν εντελώς διαφορετικό κίνδυνο για την υγεία του εγκεφάλου τους. Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες συγκεντρώνουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία που δείχνουν ότι η κατανομή του λίπους στο σώμα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα.
Η παχυσαρκία έχει ήδη συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Ωστόσο, οι νεότερες μελέτες δείχνουν ότι δεν έχει σημασία μόνο η συνολική ποσότητα λίπους, αλλά και το σημείο στο οποίο αυτό συσσωρεύεται.
Το σπλαχνικό λίπος στο επίκεντρο της έρευνας
Τον Μάιο, επιστήμονες είχαν διαπιστώσει ότι το σπλαχνικό λίπος, εκείνο που περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα, σχετίζεται με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι η γλυκόζη και η ινσουλίνη αποτελούν πιθανούς μηχανισμούς που εξηγούν αυτή τη σχέση.
Η νέα εργασία, που δημοσιεύθηκε στο Nature Mental Health και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του The Hong Kong Polytechnic University (PolyU), προχώρησε ακόμη περισσότερο στη διερεύνηση του θέματος.
Ανάλυση σε περισσότερους από 18.000 ανθρώπους
Οι επιστήμονες αξιοποίησαν δεδομένα από περισσότερους από 18.000 συμμετέχοντες της βάσης UK Biobank, συγκρίνοντας την κατανομή του σωματικού λίπους με απεικονίσεις του εγκεφάλου και αποτελέσματα γνωστικών δοκιμασιών.
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, πρόκειται για την πρώτη μεγάλης κλίμακας μελέτη που εξετάζει συστηματικά τη σχέση ανάμεσα στην κατανομή του λίπους, τη δομή του εγκεφάλου, τη λειτουργική συνδεσιμότητα και τη γνωστική απόδοση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το σημείο αποθήκευσης του λίπους σχετίζεται έντονα με τον ρυθμό γήρανσης του εγκεφάλου.
«Το λίπος που βρίσκεται σε διαφορετικά μέρη του σώματος αντιστοιχεί σε εντελώς διαφορετικές πορείες μεταβολών στον εγκέφαλο, οι οποίες δεν μπορούν να ανιχνευθούν μόνο από το σωματικό βάρος ή τον BMI», δήλωσε η νευροπληροφορικός του PolyU, Anqi Qui.
«Το αναλυτικό μας μοντέλο δείχνει ξεκάθαρα πώς το λίπος σε διαφορετικές περιοχές προκαλεί διαφορετικού τύπου βλάβες στα εγκεφαλικά συστήματα».
Κάθε περιοχή λίπους επηρεάζει διαφορετικά τον εγκέφαλο
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το λίπος στα χέρια, στα πόδια, στον κορμό και στη σπλαχνική κοιλότητα συνδέεται με διαφορετικές αλλαγές σε επιμέρους περιοχές του εγκεφάλου.
Οι αλλαγές αυτές αφορούν εγκεφαλικά συστήματα που σχετίζονται με:
- την κίνηση,
- το συναίσθημα,
- τη μνήμη,
- το εγκεφαλικό στέλεχος.
Η λευκή ουσία φαίνεται να επηρεάζεται μόνο από το σπλαχνικό λίπος
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης ήταν ότι μόνο το σπλαχνικό λίπος συνδέθηκε άμεσα με βλάβες στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, δηλαδή στο δίκτυο που μεταφέρει τα νευρικά σήματα μεταξύ των νευρώνων.
Οι αλλοιώσεις στη λευκή ουσία θεωρούνται στενά συνδεδεμένες με την αγγειακή γνωστική έκπτωση και τη νόσο των μικρών αγγείων του εγκεφάλου, δύο καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το ακούμε αυτό. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Annals of Neurology το 2019 έδειξε ότι η αυξημένη ποσότητα σπλαχνικού λίπους σχετίζεται με περισσότερες αλλοιώσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, ενώ η χρόνια φλεγμονή φαίνεται να αποτελεί πιθανό βιολογικό μηχανισμό που συνδέει την κοιλιακή παχυσαρκία με τις εγκεφαλικές βλάβες. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής με στόχο τη μείωση του σπλαχνικού λίπους ήδη από τη μέση ηλικία.
Πιθανός ρόλος της χρόνιας φλεγμονής
Παρότι η έρευνα δεν απέδειξε άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος, οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό ότι η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού που προκαλείται από το σπλαχνικό λίπος επεκτείνεται και στον εγκέφαλο, ενισχύοντας τη νευροφλεγμονή.
Στη δημοσίευσή τους αναφέρουν:
«Ο σπλαχνικός λιπώδης ιστός εκκρίνει προφλεγμονώδεις παράγοντες… προκαλώντας συστηματική φλεγμονή που συμβάλλει στη νευροφλεγμονή και στις βλάβες της λευκής ουσίας».
Παράλληλα σημειώνουν:
«Αντίθετα, το λίπος στα χέρια, στον κορμό και στα πόδια εμφανίζει χαμηλότερα επίπεδα έκκρισης φλεγμονωδών παραγόντων».
Οι παρατηρήσεις αυτές συμφωνούν με προηγούμενα ευρήματα που είχαν συνδέσει τον μεταβολισμό της γλυκόζης και της ινσουλίνης με τη γήρανση του εγκεφάλου.
Τα ευρήματα δίνουν περιθώρια πρόληψης
Το αισιόδοξο στοιχείο της μελέτης είναι ότι το σωματικό λίπος αποτελεί παράγοντα που μπορεί να τροποποιηθεί μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής.
Παρόλα αυτά, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, η οποία δεν μπορεί ακόμη να αποδείξει ποιοι ακριβώς μηχανισμοί προκαλούν τις αλλαγές στον εγκέφαλο.
Η σχέση ανάμεσα στο σπλαχνικό λίπος και τη νευροεκφύλιση απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση, αν και τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν μια σταθερή και ολοένα ισχυρότερη τάση.
Όπως δήλωσε η Qiu:
«Η τοπική εναπόθεση λίπους αποτελεί έναν παράγοντα κινδύνου για την υγεία που μπορεί να τροποποιηθεί και να αντιμετωπιστεί».
Και κατέληξε:
«Η μείωση του σπλαχνικού λίπους μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων στον τρόπο ζωής μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για την προληπτική πρόληψη και θεραπεία των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων».
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
