9/8/2026
Η επίμονη έλλειψη ενέργειας μπορεί να είναι ένα από τα πρώτα σημάδια ότι ο οργανισμός δεν λαμβάνει ή δεν απορροφά όσα χρειάζεται
Yπάρχουν, βέβαια, περίοδοι στη ζωή κατά τις οποίες η κούραση είναι αναμενόμενη. Όμως η καθημερινή μάχη με την εξάντληση δεν μπορεί και δεν θα πρέπει να αποτελεί μια μακροχρόνια κατάσταση.
Το να αισθάνεται κάποιος συνεχώς κουρασμένος μπορεί να αποτελεί ένδειξη ενός υποκείμενου προβλήματος υγείας που δεν πρέπει να αγνοείται. Ειδικότερα, άνθρωποι που παρουσιάζουν ακούσια απώλεια βάρους, πυρετό ή νυχτερινές εφιδρώσεις, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, μη φυσιολογική αιμορραγία – όπως πολύ έντονη έμμηνο ρύση ή αίμα στα κόπρανα – ή νέα διόγκωση λεμφαδένων, χρειάζονται άμεση και διεξοδική ιατρική διερεύνηση.
Ευτυχώς, στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία της κόπωσης δεν είναι τόσο σοβαρή. Γιατροί στο Parade αναφέρουν ότι μία από τις συχνότερες αιτίες μπορεί να κρύβεται σε έλλειψη συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών.
Η έλλειψη στοιχείων που προκαλεί κόπωση
Η κόπωση μπορεί να σχετίζεται σχεδόν με οτιδήποτε. Μία από τις πρώτες ερωτήσεις που εξετάζονται αφορά τον ύπνο, καθώς η έλλειψή του αποτελεί μία από τις πιο προφανείς αιτίες της κούρασης.
Παράλληλα, εξετάζονται η διατροφή και τα επίπεδα στρες, δύο ακόμη βασικοί παράγοντες για τα επίπεδα ενέργειας. Ένας μεταβολικός έλεγχος και οι εξετάσεις για τα επίπεδα διαφόρων θρεπτικών συστατικών αποτελούν σημαντικά βήματα για τον εντοπισμό της πραγματικής αιτίας της κόπωσης.
Πολύ συχνά, σύμφωνα με τους ειδικούς, πίσω από την επίμονη εξάντληση βρίσκεται η έλλειψη είτε σιδήρου είτε βιταμίνης Β12. Παράλληλα, συχνές ελλείψεις είναι αυτές της βιταμίνης D, του φυλλικού οξέος (βιταμίνη Β9) και του μαγνησίου.
Οι ελλείψεις σιδήρου και βιταμίνης Β12 εμφανίζονται συχνότερα σε ανθρώπους των οποίων η διατροφή βασίζεται κυρίως σε φυτικές τροφές, ενώ οι γυναίκες που έχουν έμμηνο ρύση αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένο κίνδυνο έλλειψης σιδήρου.
Μάλιστα, δεν είναι ασυνήθιστο κάποιος να παρουσιάζει ταυτόχρονα χαμηλά επίπεδα σιδήρου, βιταμίνης Β12 και βιταμίνης D, ένας συνδυασμός που μπορεί ασφαλώς να οδηγήσει σε έντονη κόπωση.
Γιατί η βιταμίνη Β12 είναι τόσο σημαντική για την ενέργεια
Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο σε όλους τους ιστούς του σώματος. Όταν τα επίπεδα της Β12 είναι πολύ χαμηλά, μειώνεται η αποτελεσματική παροχή οξυγόνου, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει κόπωση, «θολούρα» στη σκέψη και μυϊκή αδυναμία.
Η Β12 είναι επίσης απαραίτητη για τη διατήρηση της υγείας του ελύτρου μυελίνης που περιβάλλει τα νεύρα. Εάν τα επίπεδά της παραμένουν χαμηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα συμπτώματα μπορεί να ξεπεράσουν την απλή κόπωση και να αρχίσουν να επηρεάζουν το νευρικό σύστημα.
Σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία ακόμη και επίπεδα βιταμίνης Β12 που βρίσκονται στο χαμηλότερο τμήμα του φυσιολογικού εύρους μπορούν να συνδέονται με κόπωση και εξάντληση. Επιστημονικές έρευνες έχουν επίσης δείξει ότι η έλλειψη σιδήρου μπορεί να προκαλέσει κόπωση αλλά και δυσκολία συγκέντρωσης.
Πώς μπορείτε να πάρετε περισσότερο σίδηρο και βιταμίνη Β12
Εάν οι εξετάσεις δείξουν χαμηλά επίπεδα σιδήρου ή βιταμίνης Β12, τότε έχει εντοπιστεί μία πιθανή εξήγηση για την επίμονη κόπωση. Το επόμενο ερώτημα είναι πώς μπορούν να αυξηθούν τα συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά.
Η βιταμίνη Β12 παράγεται μόνο από βακτήρια. Δεν παράγεται από φυτά, μύκητες ή ζώα και γι’ αυτό φτάνει στον άνθρωπο σχεδόν αποκλειστικά μέσω ζωικών τροφίμων. Για περισσότερη πρόσληψη σιδήρου και βιταμίνης Β12, οι ειδικοί συνιστούν μεταξύ άλλων:
- αυγά,
- οστρακοειδή, όπως κυδώνια, μύδια και στρείδια,
- λιπαρά ψάρια, όπως σολομό, σκουμπρί και σαρδέλες,
- βοδινό κρέας και συκώτι
Για όσους ακολουθούν χορτοφαγική ή vegan διατροφή, τα εμπλουτισμένα τρόφιμα θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά.
Σε αυτά περιλαμβάνονται:
- εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού,
- εμπλουτισμένο γάλα σόγιας ή αμυγδάλου,
- εμπλουτισμένα υποκατάστατα κρέατος,
- εμπλουτισμένη διατροφική μαγιά.
Σημείωση: Σύμφωνα με τους γιατρούς, τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως tempeh, miso, kimchi και ξινολάχανο, δεν παράγουν αρκετή βιταμίνη Β12 ώστε η ποσότητα να θεωρείται ουσιαστική. Το ίδιο ισχύει και για τη σπιρουλίνα, η οποία συχνά διαφημίζεται ως πλούσια σε βιταμίνη Β12, χωρίς όμως να περιέχει επαρκή ποσότητα ώστε να κάνει ουσιαστική διαφορά στα επίπεδά της.
Για μεγαλύτερη πρόσληψη σιδήρου στο πλαίσιο μιας φυτικής διατροφής μπορούν να αυξηθούν τα:
- σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά,
- φασόλια,
- φακές,
- ντομάτες.
Πότε πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο συμπληρώματος
Σε ορισμένους ανθρώπους των οποίων τα επίπεδα έχουν ήδη πέσει αρκετά χαμηλά, η διατροφή από μόνη της ενδέχεται να μην αρκεί για την αποκατάστασή τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα συμπληρώματα μπορούν να αποτελέσουν έναν πιο πρακτικό τρόπο πρόσληψης των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες κάποιος έχει έλλειψη βιταμίνης Β12 όχι επειδή δεν την καταναλώνει, αλλά επειδή ο οργανισμός του δεν μπορεί να την απορροφήσει σωστά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, καμία αλλαγή στη διατροφή δεν μπορεί από μόνη της να λύσει το πρόβλημα. Αυτό μπορεί να αφορά, μεταξύ άλλων, ανθρώπους που έχουν υποβληθεί σε γαστρική παράκαμψη (gastric bypass) ή πάσχουν από ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα.
Οι γιατροί επισημαίνουν επίσης ότι πολλοί άνθρωποι που ακολουθούν vegan ή χορτοφαγική διατροφή θα πρέπει να εξετάσουν, σε συνεννόηση με τον γιατρό τους, τη λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου ή βιταμίνης Β12 όταν οι αιματολογικές εξετάσεις δείχνουν έλλειψη, καθώς μπορεί να είναι δύσκολο να προσληφθούν επαρκείς ποσότητες χωρίς την κατανάλωση κρέατος.
Τα φάρμακα που μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα Β12 και σιδήρου
Άνθρωποι που λαμβάνουν μακροχρόνια μετφορμίνη, καθώς και όσοι χρησιμοποιούν για χρόνια αναστολείς αντλίας πρωτονίων – PPIs (φάρμακα για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση) ή αναστολείς Η2, θα πρέπει να ελέγχουν τα επίπεδα των συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών. Υπάρχουν επίσης αρκετά άλλα φάρμακα που έχουν συνδεθεί με χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης Β12 ή σιδήρου, μεταξύ των οποίων:
- κολχικίνη,
- χολεστυραμίνη,
- αντισυλληπτικά χάπια.
Οι ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 διατρέχουν επίσης κίνδυνο έλλειψης θρεπτικών συστατικών εξαιτίας της καταστολής της όρεξης που μπορεί να προκαλέσουν.
Γιατί οι άνω των 50 ετών χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες μπορεί επίσης να χρειάζεται να εξετάσουν το ενδεχόμενο συμπληρώματος. Μετά την ηλικία των 50 ετών μειώνονται τα επίπεδα του γαστρικού οξέος και ορισμένων παραγόντων που είναι απαραίτητοι για την απορρόφηση της βιταμίνης Β12 από τις τροφές.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και άνθρωποι που καταναλώνουν τακτικά ζωικά προϊόντα μπορούν να εμφανίσουν έλλειψη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα υπογλώσσια δισκία Β12 ή οι ενέσεις βιταμίνης Β12 μπορεί να είναι αποτελεσματικότερα, επειδή η πρόσληψή της δεν εξαρτάται στον ίδιο βαθμό από την απορρόφηση στο γαστρεντερικό σύστημα.
Η καθημερινή εξάντληση δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογική
Το σημαντικότερο μήνυμα των γιατρών είναι ότι δεν είναι φυσιολογικό να αισθάνεται κάποιος εξαντλημένος κάθε ημέρα. Πολλοί ασθενείς συνηθίζουν την κόπωση για μήνες ή ακόμη και χρόνια πριν κάνουν εξετάσεις. Συχνά θεωρούν ότι οφείλεται απλώς στο στρες ή στην ηλικία και δεν σκέφτονται καν ότι μπορεί να σχετίζεται με τα επίπεδα συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών.
Όμως , τελικά, το «μυστικό» για περισσότερη ενέργεια μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να βρίσκεται απλώς σε μια αλλαγή της διατροφής ή σε κάποιο συμπλήρωμα εάν κριθεί απαραίτητο ύστερα από ιατρική αξιολόγηση.
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
