Ενέργεια: Φοροελαφρύνσεις δισεκατομμυρίων στην Ευρώπη για καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα

Η νέα ενεργειακή αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή οδηγεί ολοένα περισσότερες κυβερνήσεις σε έκτακτες παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών σε καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια. Μέσα σε λίγους μήνες, δεκάδες χώρες επέλεξαν να περιορίσουν φόρους και επιβαρύνσεις που επηρεάζουν άμεσα το τελικό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επιχειρώντας να απορροφήσουν μέρος των συνεπειών από το νέο κύμα ακρίβειας.

Η τάση αυτή εξαπλώνεται με ιδιαίτερη ένταση στην Ευρώπη, όπου σχεδόν οι μισές από τις χώρες που προχώρησαν σε φορολογικές παρεμβάσεις βρίσκονται εντός της ηπείρου. Συνολικά, 19 ευρωπαϊκά κράτη έχουν υιοθετήσει μειώσεις φόρων ή άλλα μέτρα παρέμβασης στην αγορά ενέργειας, σε μια προσπάθεια να ανακόψουν τις επιπτώσεις από την εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η επιλογή αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις συνεχείς παραινέσεις διεθνών οργανισμών και ευρωπαϊκών θεσμών, που ζητούν πιο περιορισμένες και στοχευμένες παρεμβάσεις ώστε να προστατευθούν τα δημόσια οικονομικά από νέα δημοσιονομική επιβάρυνση.

Πίεση στα δημόσια οικονομικά

Οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που δημιουργεί η εκτεταμένη χρήση οριζόντιων μέτρων ενίσχυσης γίνονται όλο και πιο έντονες. Η ανησυχία επικεντρώνεται κυρίως στο γεγονός ότι πολλές χώρες εισέρχονται σε αυτή τη νέα ενεργειακή κρίση με ήδη αυξημένα επίπεδα δημόσιου χρέους και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.

Η βασική κριτική απέναντι στις γενικευμένες φοροελαφρύνσεις είναι ότι συχνά δεν κατευθύνονται σε όσους έχουν πραγματικά μεγαλύτερη ανάγκη. Τα οριζόντια μέτρα, όπως οι μειώσεις ΦΠΑ ή οι μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, ευνοούν συνολικά όλους τους καταναλωτές ανεξαρτήτως εισοδήματος, αυξάνοντας το κόστος για τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Παράλληλα, αρκετοί οικονομικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι τέτοιες πολιτικές λειτουργούν τελικά αντιπαραγωγικά. Όταν μειώνεται τεχνητά το κόστος της ενέργειας, περιορίζεται το κίνητρο των καταναλωτών να μειώσουν την κατανάλωση ή να στραφούν σε καθαρότερες μορφές ενέργειας και τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών.

Δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις και φοροελαφρύνσεις

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν ήδη κινητοποιήσει δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων. Μεγάλο μέρος αυτών των πόρων κατευθύνεται σε μη στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως μειώσεις φόρων στην ενέργεια και επιδοτήσεις που εφαρμόζονται οριζόντια.