9/3/2026
Ορισμένα συμπληρώματα που προωθούνται για αντιγήρανση υποτίθεται πως προάγουν την κυτταρική ανανέωση με στόχο τη μακροζωία.
Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι υπό ορισμένες συνθήκες, οι ίδιες ουσίες μπορεί να βοηθήσουν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων.
Κοινό συμπλήρωμα διατροφής που υπόσχεται μακροζωία μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη καρκινικών όγκων
Οι πολυαμίνες είναι μικρά μόρια που βρίσκονται φυσικά σε κάθε ζωντανό κύτταρο, όπου υποστηρίζουν ζωτικές λειτουργίες όπως η κυτταρική ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια, η σπερμιδίνη συγκεκριμένα έχει τραβήξει την προσοχή στον τομέα της μακροζωίας.
Πωλείται πλέον και ως συμπλήρωμα διατροφής και παρότι βρίσκεται σε τρόφιμα όπως οι φύτρες σιταριού, η σόγια, τα μανιτάρια και τα παλαιωμένα τυριά. Παράλληλα, χαρακτηρίζεται σε ορισμένες μελέτες ως «γεροπροστατευτικό» (αγγ. geroprotector) που μπορεί να προάγει την υγιή γήρανση και ενδεχομένως να παρατείνει τη διάρκεια ζωής.
Έρευνες δείχνουν ότι οι πολυαμίνες μπορεί να ενεργοποιήσουν την αυτοφαγία, το εσωτερικό σύστημα ανακύκλωσης του κυττάρου που απομακρύνει τα κατεστραμμένα μέρη και υποστηρίζει τη συνολική κυτταρική υγεία — μια διαδικασία που εξαρτάται από την πρωτεΐνη eIF5A1, η οποία ρυθμίζει την παραγωγή πρωτεϊνών και τη μιτοχονδριακή λειτουργία.
Ωστόσο, υπάρχει το εξής παράδοξο. Υψηλά επίπεδα πολυαμινών παρατηρούνται και σε πολλούς τύπους καρκίνου, όπου συνδέονται με ταχεία κυτταρική ανάπτυξη και επιθετικούς όγκους, εγείροντας ερωτήματα για τον διπλό τους ρόλο.
Πώς λειτουργούν τα συμπληρώματα με πολυαμίνες και πότε χρησιμοποιούνται;
Τα συμπληρώματα με πολυαμίνες, ειδικά η σπερμιδίνη, μελετώνται για τον πιθανό ρόλο τους στην υγιή γήρανση και τον μεταβολισμό. Οι πολυαμίνες (πουτρεσκίνη, σπερμιδίνη, σπερμίνη) είναι φυσικές ενώσεις που εμπλέκονται στη σταθερότητα του DNA, την παραγωγή πρωτεϊνών και την κυτταρική ανανέωση, ενώ τα επίπεδά τους μειώνονται με την ηλικία.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Polyamine metabolism as a regulator of cellular and organismal», τα επίπεδα των βασικών πολυαμινών μειώνονται με την πάροδο του χρόνου, συμβάλλοντας στην κυτταρική δυσλειτουργία. Η μελέτη αναφέρει ότι η λήψη συμπληρωμάτων σπερμιδίνης παρατείνει τη διάρκεια ζωής και βελτιώνει τη λειτουργία των ιστών σε μοντέλα οργανισμών προάγοντας την αυτοφαγία, αν και τα δεδομένα σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα.
Έρευνες δείχνουν ότι η σπερμιδίνη μπορεί να πυροδοτήσει την αυτοφαγία επηρεάζοντας τη δραστηριότητα της πρωτεΐνης EP300. Μελέτες σε ζώα συνδέουν την υψηλότερη πρόσληψη με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, ενώ πληθυσμιακά δεδομένα συσχετίζουν τις διατροφικές πολυαμίνες με χαμηλότερη θνησιμότητα και καρδιαγγειακό κίνδυνο. Τυχαιοποιημένη δοκιμή του 2024 διαπίστωσε ότι τα 40 mg σπερμιδίνης/ημέρα ήταν ασφαλή, αλλά είχαν ελάχιστη επίδραση στα επίπεδα πολυαμινών στο αίμα.
Πώς μπορεί να σχετίζονται οι πολυαμίνες με τον καρκίνο
Οι πολυαμίνες συνδέονται συχνά με τον καρκίνο, αλλά ο ακριβής τρόπος με τον οποίο βοηθούν τους όγκους να αναπτυχθούν δεν ήταν πλήρως κατανοητός. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι τα καρκινικά κύτταρα αλλάζουν τον τρόπο παραγωγής ενέργειας. Αντί να βασίζονται κυρίως στα μιτοχόνδρια, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από μια ταχύτερη διαδικασία που ονομάζεται αερόβια γλυκόλυση. Αυτό που παρέμενε ασαφές είναι πώς οι πολυαμίνες ταιριάζουν σε αυτή τη μεταβολική μετατόπιση.
Υπάρχει επίσης μια άλλη σημαντική λεπτομέρεια. Η πρωτεΐνη eIF5A1 παίζει ωφέλιμο ρόλο στα φυσιολογικά κύτταρα. Ωστόσο, μια στενά συγγενική πρωτεΐνη, η eIF5A2, έχει συνδεθεί με τον καρκίνο. Οι δύο πρωτεΐνες μοιράζονται το 84% της αλληλουχίας των αμινοξέων τους, όμως φαίνεται να δρουν πολύ διαφορετικά στο σώμα.
Για να το διερευνήσει αυτό, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Kyohei Higashi και η ομάδα του στο Πανεπιστήμιο Επιστημών του Τόκιο διεξήγαγαν μια λεπτομερή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Biological Chemistry. Χρησιμοποιώντας ανθρώπινες καρκινικές κυτταρικές σειρές, μείωσαν τα επίπεδα πολυαμινών με ένα φάρμακο και στη συνέχεια τα αποκατέστησαν με σπερμιδίνη. Αυτό τους επέτρεψε να δουν καθαρά πώς οι αλλαγές στις πολυαμίνες επηρεάζουν τα καρκινικά κύτταρα.
Εξέτασαν περισσότερες από 6.700 πρωτεΐνες και διαπίστωσαν ότι οι πολυαμίνες ενισχύουν κυρίως τη γλυκόλυση, τον γρήγορο τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα μετατρέπουν τη γλυκόζη σε ενέργεια. Αυτό διαφέρει από τη μιτοχονδριακή αναπνοή, η οποία συνδέεται στενότερα με την υγιή γήρανση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι πολυαμίνες αύξησαν τα επίπεδα της eIF5A2 και πέντε ριβοσωμικών πρωτεϊνών (συμπεριλαμβανομένων των RPS27A, RPL36AL και RPL22L1), οι οποίες σχετίζονται με την εξέλιξη του καρκίνου.
Συγκρίνοντας τις eIF5A1 και eIF5A2, οι διαφορές έγιναν σαφείς. «Η βιολογική δραστηριότητα των πολυαμινών μέσω της eIF5A διαφέρει μεταξύ φυσιολογικών και καρκινικών ιστών», εξηγεί ο Δρ Higashi, σύμφωνα με το SciTech Daily. «Στους φυσιολογικούς ιστούς, η eIF5A1, ενεργοποιούμενη από τις πολυαμίνες, ενεργοποιεί τα μιτοχόνδρια μέσω της αυτοφαγίας, ενώ στους καρκινικούς ιστούς, η eIF5A2, της οποίας η σύνθεση προωθείται από τις πολυαμίνες, ελέγχει τη γονιδιακή έκφραση σε μεταφραστικό επίπεδο για να διευκολύνει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων».
Η ομάδα ανακάλυψε επίσης ότι η παραγωγή της eIF5A2 φυσιολογικά εμποδίζεται από ένα μικρό μόριο RNA που ονομάζεται miR-6514-5p. Οι πολυαμίνες παρεμβαίνουν σε αυτόν τον αποκλεισμό, επιτρέποντας στα επίπεδα της eIF5A2 να αυξηθούν.
Αυτά τα ευρήματα βοηθούν να εξηγηθεί γιατί οι πολυαμίνες φαίνονται ευεργετικές στους υγιείς ιστούς αλλά επικίνδυνες στον καρκίνο. «Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν έναν σημαντικό ρόλο για την eIF5A2… και δείχνουν ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ eIF5A2 και ριβοσωμάτων είναι ένας επιλεκτικός στόχος για τη θεραπεία του καρκίνου», λέει ο Δρ Higashi.
Στο μέλλον, αυτή η γνώση μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να αναπτύξουν ασφαλέστερες θεραπείες και να κατανοήσουν καλύτερα τη χρήση των συμπληρωμάτων.
