«Ώρα για απεξάρτηση από τα ορυκτά»: Στρατηγική «καθαρής ενέργειας» από την ΕΕ και «πακέτο» για μείωση των τιμών

Η Στρατηγική Επενδύσεων για την Καθαρή Ενέργεια της Επιτροπής έχει στόχο να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των ιδιωτικών κεφαλαίων που είναι σήμερα διαθέσιμα και των επενδύσεων που απαιτούνται. Η Στρατηγική θα βοηθήσει στη μείωση των επενδυτικών κινδύνων και στην κινητοποίηση ιδιωτικής χρηματοδότησης για δίκτυα ενέργειας, καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και ενεργειακή αποδοτικότητα.

Σε συνεργασία με την ΕΤΕπ

Η Επιτροπή θα υλοποιήσει αυτή τη Στρατηγική σε στενή συνεργασία με τον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), θα διαθέσει πάνω από 75 δισεκατομμύρια ευρώ χρηματοδότησης μέσα στα επόμενα τρία χρόνια για την υποστήριξη των στόχων της ενεργειακής μετάβασης.

Συγκεκριμένα, ο Όμιλος ΕΤΕπ θα δεσμεύσει ενδεικτικά έως 500 εκατομμύρια ευρώ στο Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων Υποδομών. Το ποσό αυτό θα αποτελέσει βασικό κεφάλαιο για επενδύσεις σε συγκεκριμένα έργα ενεργειακών υποδομών, παρέχοντας σημαντική οικονομική ώθηση στους στόχους του Ευρωπαϊκού Πακέτου Δικτύων Ενέργειας.

Με το Πακέτο Ενέργειας για τους Πολίτες, η Επιτροπή προτείνει συγκεκριμένες δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, την ενδυνάμωση των πολιτών ώστε να παράγουν και να μοιράζονται τη δική τους καθαρή ενέργεια και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Οι καταναλωτές θα μπορούν να επωφεληθούν από ταχύτερη αλλαγή προμηθευτή ενέργειας, χαμηλότερους φόρους και επιβαρύνσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς και πιο διαφανή πληροφόρηση σχετικά με τους λογαριασμούς και τις συμβάσεις ενέργειας.

Οι εγχώριες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας είναι καθοριστικής σημασίας για την εξασφάλιση αξιόπιστης και προσιτής ενέργειας και για την ενίσχυση της ηγετικής θέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής και η δημιουργία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού θα είναι καθοριστικές για τη μείωση των εξαρτήσεων από εισαγωγές και τη διασφάλιση στρατηγικής αυτονομίας.

 Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες

Η Στρατηγική για τους Μικρούς Αρθρωτούς Πυρηνικούς Αντιδραστήρες (SMRs) προτείνει δράσεις που θα επιτρέψουν στα κράτη-μέλη της ΕΕ που επιλέγουν αυτή την τεχνολογία να θέσουν σε λειτουργία τους πρώτους SMR στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η στρατηγική θα στηρίξει τη βιομηχανία στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εγκατάστασής τους, ιδιαίτερα μέσω του έργου της Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για τους SMR.

Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης μια επιπλέον ενίσχυση έως 200 εκατομμυρίων ευρώ στο πρόγραμμα InvestEU από το Ταμείο Καινοτομίας μέχρι το 2028, προκειμένου να υποστηριχθεί η ανάπτυξη των πρώτων εμπορικών μονάδων καινοτόμων πυρηνικών τεχνολογιών μέσω εγγυήσεων που μειώνουν τον επενδυτικό κίνδυνο.

Η σημερινή στρατηγική θέτει ένα όραμα για τη δημιουργία μιας πραγματικά επεκτάσιμης ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής ηγεσίας της ΕΕ, την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων και την ενίσχυση της ρυθμιστικής συνεργασίας, διασφαλίζοντας παράλληλα τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας.

Τα προτεινόμενα μέτρα υλοποιούν το Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, τη μείωση των ενεργειακών εξαρτήσεων και την αύξηση της οικονομικής προσιτότητας για τα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει επιπλέον μέτρα το επόμενο διάστημα.

Τ. Ριμπέρα: Η εγχώρια καθαρή ενέργεια αποτελεί τη μόνη μακροπρόθεσμη λύση για απεξάρτηση από τα ορυκτά

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για την Καθαρή, Δίκαιη και Ανταγωνιστική Μετάβαση, Tερέσα Ριμπέρα, δήλωσε κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων: «Η κατάσταση στο Ιράν μάς υπενθυμίζει μια απλή αλήθεια: η εγχώρια καθαρή ενέργεια αποτελεί τη μόνη μακροπρόθεσμη λύση για να σπάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τον κύκλο της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και της μεταβλητότητας των τιμών. Σήμερα υιοθετούμε ένα πακέτο μέτρων που προωθεί αυτή την προσπάθεια και στηρίζει τους πολίτες ώστε να έχουν χαμηλότερους λογαριασμούς ενέργειας. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε τις κατάλληλες επενδυτικές συνθήκες ώστε να διοχετευθεί ιδιωτικό κεφάλαιο στα καθαρά, οικονομικά προσιτά και εγχώρια ενεργειακά μας συστήματα. Η σημερινή πρωτοβουλία αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς τα εμπρός».

Ο Επίτροπος για την Ενέργεια και τη Στέγαση, Νταν Γιόργκενσεν, σημείωσε πως: «Οι υψηλές τιμές ενέργειας εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας, ενώ η αναζωπύρωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα. Όσο η Ευρώπη εξαρτάται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, θα παραμένει εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών. Για τον λόγο αυτό, η ενίσχυση της ενεργειακής μας ανεξαρτησίας είναι απαραίτητη ώστε να διασφαλιστεί ένα καθαρότερο, ασφαλέστερο και πιο προσιτό ενεργειακό σύστημα. Οι προτάσεις που παρουσιάζουμε σήμερα για τη μείωση των ενεργειακών λογαριασμών των πολιτών, την επιτάχυνση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές και την υποστήριξη καινοτόμων καθαρών τεχνολογιών, όπως οι SMRs και οι AMRs, αποτελούν ένα ακόμη σημαντικό ορόσημο προς αυτή την κατεύθυνση».

Δράσεις για τη μείωση των τιμών ενέργειας

Οι πρωτοβουλίες του πακέτου αυτού αποτελούν συνέχεια των μακροχρόνιων προσπαθειών για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της προσιτότητας της ενέργειας. Για την περαιτέρω ενίσχυση αυτών των προσπαθειών, η Επιτροπή παρουσίασε τον Οκτώβριο δράσεις για τη μείωση των τιμών ενέργειας με στόχο την ανακούφιση βιομηχανιών και καταναλωτών.

Το Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια, που υιοθετήθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, περιλάμβανε μέτρα για τη μείωση των ενεργειακών λογαριασμών βραχυπρόθεσμα, αλλά και διαρθρωτικές παρεμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης, την παροχή σταθερού και προβλέψιμου κόστους ενέργειας, την αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και την επέκταση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

Η ΕΕ έχει ήδη σημειώσει πρόοδο σε πολλές από αυτές τις δράσεις, με τα πρώτα αποτελέσματα να γίνονται ορατά στην πράξη. Τον Δεκέμβριο παρουσιάστηκε το Ευρωπαϊκό Πακέτο Δικτύων για την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών της ΕΕ και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας. Παράλληλα, η ΕΕ αυξάνει σημαντικά τη χρηματοδότηση για υποδομές.

Στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034, η Επιτροπή πρότεινε πενταπλασιασμό του προϋπολογισμού του προγράμματος CEF Energy, από 5,84 δισεκατομμύρια ευρώ σε 29,91 δισεκατομμύρια ευρώ.

Μαζί με το σημερινό πακέτο, αυτές οι πρωτοβουλίες σηματοδοτούν μια νέα φάση της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια, όπου η βιομηχανική ισχύς και η προσιτή ενέργεια λειτουργούν ως αλληλοενισχυόμενοι παράγοντες για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα της Ευρώπης.