Τι αποκαλύπτει το χρώμα και το σχήμα των ματιών για την υγεία σας – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

7/2/2026

Το χρώμα και το σχήμα των ματιών δεν είναι μόνο αισθητικά χαρακτηριστικά. Οι ειδικοί εξηγούν τι μπορούν να αποκαλύψουν για την υγεία σας, από την κυκλοφορία του αίματος μέχρι πιθανά προβλήματα με το ήπαρ ή τα μάτια.

Τι λένε τα μάτια για την υγεία μας;

Τα μάτια και ειδικά ο αμφιβληστροειδής, λειτουργούν σαν «παράθυρο» σε ό,τι συμβαίνει αλλού στο σώμα, γιατί είναι ο μόνος ιστός όπου οι γιατροί μπορούν να δουν άμεσα, μη επεμβατικά και «ζωντανά» τη μικροκυκλοφορία και νευρικό ιστό.

Σύμφωνα με ανασκόπηση στο Translational Vision Science & Technology, οι μετρήσιμες αλλοιώσεις στα μικρά αγγεία του αμφιβληστροειδούς (όπως αλλαγές στο εύρος/σχήμα των αγγείων) έχουν συσχετιστεί σε πληθυσμιακές μελέτες με αυξημένο κίνδυνο ή παρουσία συστηματικών νοσημάτων όπως υπέρταση, διαβήτης, στεφανιαία νόσος, νεφρική νόσος και αγγειακό εγκεφαλικό, ενώ δομικοί δείκτες από OCT (π.χ. λέπτυνση της στιβάδας νευρικών ινών) έχουν συνδεθεί με γνωστική έκπτωση και νευροεκφυλιστική νόσο. Με απλά λόγια, ένα «τσεκ» στο μάτι μπορεί να δώσει ενδείξεις όχι μόνο για την όραση, αλλά και για την αγγειακή και νευρολογική υγεία, όχι ως διάγνωση από μόνο του, αλλά ως σήμα που αξίζει περαιτέρω έλεγχο.

Τι δείχνει το σχήμα και το χρώμα των ματιών για την υγεία μας;

Ας δούμε πιο αναλυτικά τι δείχνουν τα μάτια για εμάς, από την υγεία μέχρι την εμφάνιση.

Καρκίνος των ματιών

Έχετε μπλε, πράσινα ή γκρι μάτια; Έχετε περισσότερες πιθανότητες από τους φίλους σας με καστανά μάτια να εμφανίσετε έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου του ματιού που ονομάζεται μελάνωμα του ραγοειδούς. Οι πιθανότητες παραμένουν χαμηλές, ωστόσο – μόνο 2.500 άτομα στις ΗΠΑ διαγιγνώσκονται με αυτό κάθε χρόνο.

Αξιοπιστία

Ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι τείνουν να αξιολογούν πρόσωπα με καστανά μάτια ως πιο αξιόπιστα σε σχέση με άλλα. Ωστόσο, η μελέτη συνέχισε λέγοντας ότι τα χαρακτηριστικά προσώπου που είναι κοινά σε άτομα με καστανά μάτια ήταν πιο πιθανό να προκαλέσουν συναισθήματα εμπιστοσύνης.

Προβλήματα σακχάρου στο αίμα

Αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα, μια ευρωπαϊκή μελέτη του 2011 υποδεικνύει ότι ο συνδυασμός μπλε ματιών και ανοιχτού δέρματος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1.

Θέλετε να μάθετε αν κάποιος σας ακούει πραγματικά; Μετρήστε πόσες φορές ανοιγοκλείνει τα μάτια του

Απώλεια ακοής

Μελέτες δείχνουν ότι σε θορυβώδες περιβάλλον, τα άτομα με καστανά μάτια εμφανίζουν λιγότερη απώλεια ακοής από εκείνα με μπλε απόχρωση στα μάτια. Πιθανολογείται ότι αυτό οφείλεται στην αυξημένη ποσότητα μελανίνης (της χρωστικής που δίνει χρώμα στο δέρμα, τα μαλλιά και τα μάτια) στα μάτια και τα αυτιά των ανθρώπων με καστανά μάτια, κάτι που τους παρέχει λίγη παραπάνω προστασία όταν τα επίπεδα θορύβου ανεβαίνουν.

Εξάρτηση από το αλκοόλ

Όχι μόνο είναι πιο πιθανό να καταναλώνετε αλκοόλ αν έχετε μπλε μάτια, αλλά έχετε και μεγαλύτερο κίνδυνο να εθιστείτε σε αυτό, σύμφωνα με μελέτη του 2015. Είναι πιθανό να εμπλέκονται και γενετικοί παράγοντες, καθώς και άλλες μεταβλητές.

Ενδομητρίωση

Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία ο ιστός που φυσιολογικά αναπτύσσεται εντός της μήτρας, αναπτύσσεται εκτός αυτής. Όταν επεκτείνεται σε όργανα όπως η ουροδόχος κύστη και το έντερο, ονομάζεται βαθιά διηθητική ενδομητρίωση (DIE). Γυναίκες με DIE έχουν συχνότερα μπλε μάτια από κάθε άλλο χρώμα. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι τα γονίδια που ελέγχουν το χρώμα των ματιών ενδέχεται να σχετίζονται με εκείνα που προκαλούν την ενδομητρίωση.

 

Ανταπόκριση στη θεραπεία

Το χρώμα των ματιών σας μπορεί να επηρεάσει τον τύπο της θεραπείας συμπεριφοράς που είναι πιο αποτελεσματική για εσάς. Τα σκούρα μάτια σχετίζονται με καλύτερα αποτελέσματα σε θεραπεία που ακολουθεί αυστηρούς κανόνες. Αντίθετα, άτομα με ανοιχτόχρωμα μάτια ανταποκρίνονται καλύτερα σε προγράμματα που προσαρμόζονται στον ρυθμό τους.

Διαφορετικές διαστολές

Ένα στα πέντε άτομα έχει φυσιολογικά διαφορετικού μεγέθους κόρες, η μία μικρότερη από την άλλη. Ωστόσο, μερικές φορές οι άνισες κόρες μπορεί να είναι σημάδι κάποιου προβλήματος υγείας, όπως πρόβλημα στο νευρικό σύστημα, εγκεφαλικό επεισόδιο ή λοίμωξη.

Λεύκη

Αν έχετε μπλε μάτια, έχετε μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσετε αυτή την πάθηση που προκαλεί απώλεια του χρώματος του δέρματος σε μορφή κηλίδων. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι ορισμένα από τα γονίδια που ευθύνονται για το μπλε χρώμα των ματιών μειώνουν επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης της λεύκης.

Καταρράκτης

Αυτή η κατάσταση που προκαλεί θόλωση της όρασης είναι πιθανότερο να εμφανιστεί νωρίτερα σε άτομα με σκούρα καστανά μάτια, σύμφωνα με αυστραλιανή μελέτη. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η συγκεκριμένη απόχρωση κάνει τον καταρράκτη διπλά πιο πιθανό. Ωστόσο, όλοι οι άνθρωποι θα εμφανίσουν καταρράκτη κάποια στιγμή, ανεξαρτήτως χρώματος ματιών.

 

Κόρες ως δείκτης ευφυΐας

Οι μελέτες συνεχίζονται, αλλά οι ειδικοί πιστεύουν ότι το μέγεθος της κόρης σε κατάσταση ηρεμίας ίσως αποτελεί ένδειξη ευφυΐας. Οι μεγαλύτερες κόρες συνδέονται με εγκέφαλο που λειτουργεί πιο αποτελεσματικά.

Μάτια με πολλαπλά χρώματα

Έχετε μπλε σημάδι μέσα σε κατά βάση καστανά μάτια; Μπορεί να πρόκειται για σύμπτωμα του συνδρόμου Waardenburg. Αυτή η γενετική διαταραχή μπορεί να προκαλέσει απώλεια χρωστικής στα μαλλιά, το δέρμα και τα μάτια. Μπορεί επίσης να προκαλέσει κώφωση και μοναδικά χαρακτηριστικά προσώπου, όπως μάτια με μεγάλη απόσταση μεταξύ τους και φαρδιά γέφυρα μύτης.

Μπορεί επίσης να είναι φυσιολογικό σημάδι γήρανσης του κερατοειδούς.

Αθλητικές ικανότητες

Σε κινήσεις που γίνονται ως αντίδραση, όπως στο μποξ, το χτύπημα μιας μπάλας ή την άμυνα στο ποδόσφαιρο, άτομα με καστανά μάτια έχουν την τάση να διαπρέπουν. Όταν όμως η κίνηση είναι υπό απόλυτο έλεγχο, όπως στο μπόουλινγκ, το γκολφ ή το ρίξιμο μπάλας του μπέιζμπολ, τότε το πλεονέκτημα φαίνεται να το έχουν όσοι έχουν μπλε μάτια.

 

Ανοχή στον πόνο

Μελέτες σε γυναίκες κατά τη διάρκεια του τοκετού βοήθησαν τους επιστήμονες να κατανοήσουν τι μπορεί να δείχνει το χρώμα των ματιών για την αντοχή στον πόνο. Η θεωρία τους λέει ότι οι γυναίκες με σκούρα μάτια παρουσίασαν περισσότερη δυσφορία. Ξυπνούσαν πιο συχνά από τον πόνο, αισθάνονταν μεγαλύτερο πόνο σε ηρεμία και κίνηση και ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν κατάθλιψη λόγω του πόνου.

Εκφύλιση ωχράς κηλίδας

Μια αυστραλιανή μελέτη αναφέρει ότι τα άτομα με ανοιχτόχρωμα μάτια έχουν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν εκφύλιση της ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία. Αυτό συμβαίνει επειδή λιγότερη υπεριώδης ακτινοβολία απορροφάται από την ίριδα, επιτρέποντας σε περισσότερη να φτάσει στον αμφιβληστροειδή και να προκαλέσει βλάβη. Αυτή η νόσος μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης.