Αυτή είναι η #1 προληπτική εξέταση κατά του καρκίνου που δεν πρέπει να παραλείπετε

Παρά τις συνεχείς εκστρατείες ενημέρωσης και τα αδιάσειστα επιστημονικά δεδομένα, οι προληπτικοί έλεγχοι για καρκίνο στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε πτωτική πορεία.

Σύμφωνα με έρευνα του Ιδρύματος Πρόληψης Καρκίνου για το 2025, μόλις το 51% των ενηλίκων ηλικίας 21 ετών και άνω δηλώνει ότι υποβλήθηκε σε τακτικό έλεγχο για καρκίνο ή πραγματοποίησε προληπτικό ιατρικό ραντεβού τον τελευταίο χρόνο. Πρόκειται για μείωση 10% σε σύγκριση με το 2024.

Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου στις ΗΠΑ, με εκατομμύρια ανθρώπους να διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο.

Γιατί οι άνθρωποι αποφεύγουν τις εξετάσεις

Οι ειδικοί εντοπίζουν μια σειρά από λόγους που αποτρέπουν τους πολίτες από τον προληπτικό έλεγχο. Πολλοί αγνοούν τις επίσημες οδηγίες, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζουν ποιοι έλεγχοι συνιστώνται και σε ποια ηλικία. Άλλοι ανησυχούν για το αν καλύπτονται από την ασφάλισή τους ή φοβούνται το οικονομικό κόστος.

Δεν λείπουν, επίσης, τα πρακτικά εμπόδια: φόρτος εργασίας, αδυναμία λήψης άδειας, αλλά και ο ψυχολογικός παράγοντας. Για ορισμένους, ο φόβος ενός δυσάρεστου αποτελέσματος λειτουργεί ανασταλτικά, οδηγώντας στη συνειδητή αποφυγή της εξέτασης.

Οι αριθμοί που δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας

Κι όμως, τα επιστημονικά δεδομένα είναι ξεκάθαρα. Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), οι οργανωμένοι προληπτικοί έλεγχοι έχουν συμβάλει στην αποτροπή περισσότερων από 4,75 εκατομμυρίων θανάτων από καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου, του πνεύμονα και του προστάτη την περίοδο 1975–2020.

Ανάμεσα σε αυτούς τους καρκίνους, ένας ξεχωρίζει σήμερα για την ανησυχητική αύξησή του (ιδίως σε νεότερες ηλικίες) αλλά και για το γεγονός ότι μπορεί όχι μόνο να ανιχνευθεί έγκαιρα, αλλά και να προληφθεί.

Καρκίνος παχέος εντέρου: Μια νόσος σε άνοδο

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί σήμερα τον τρίτο συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στις ΗΠΑ και την τρίτη αιτία θανάτου από καρκίνο. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι τα περιστατικά αυξάνονται αισθητά σε άτομα κάτω των 55 ετών.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έρευνας για τον Καρκίνο των ΗΠΑ, η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου αγγίζει τον 1 στους 24 άνδρες και τη 1 στις 26 γυναίκες.

«Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι πλέον η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο σε άνδρες κάτω των 50 ετών», επισημαίνει ο Δρ. Bill Dahut, MD, επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας.

Τι κρύβεται πίσω από την αύξηση των κρουσμάτων

Παρότι τα ακριβή αίτια δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως, οι ειδικοί εντοπίζουν ορισμένους καθοριστικούς παράγοντες. Όπως εξηγεί ο Δρ. Dahut, σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν η κακή διατροφή και η καθιστική ζωή.

Επιστημονικές μελέτες συνδέουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου με δίαιτες πλούσιες σε:

• κόκκινο κρέας,
• υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα,
• ζάχαρη,
• επεξεργασμένα δημητριακά,
• αλκοόλ.

Τρόφιμα, δηλαδή, που καταναλώνονται όλο και περισσότερο στον σύγχρονο δυτικό τρόπο ζωής. Παράλληλα, η γενετική προδιάθεση παραμένει σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας.

Η σημασία του έγκαιρου ελέγχου

Ο Δρ. Sriram Rangarajan, MD, χειρουργός ογκολογίας στο Ινστιτούτο Υγείας Παχέος Εντέρου και Πρωκτού του Ορλάντο, τονίζει ότι η αύξηση των περιστατικών συνδέεται και με το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι δεν εξετάζονται εγκαίρως.

Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία συστήνει σε άτομα μέσου κινδύνου να ξεκινούν τακτικό έλεγχο από την ηλικία των 45 ετών, με βασική μέθοδο την κολονοσκόπηση.

Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου ο έλεγχος πρέπει να ξεκινήσει νωρίτερα. «Άτομα με συγγενή πρώτου ή δεύτερου βαθμού που διαγνώστηκε με καρκίνο παχέος εντέρου, ειδικά σε ηλικία μικρότερη των 10 ετών από τη συνιστώμενη ηλικία ελέγχου (που σήμερα είναι τα 55) θα πρέπει να εξετάζονται νωρίτερα», εξηγεί ο Δρ. Rangarajan. Το ίδιο ισχύει και για άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου

Μια εξέταση που προλαμβάνει τον καρκίνο

Η κολονοσκόπηση ξεχωρίζει από άλλους ελέγχους. «Είναι μοναδική, γιατί δεν εντοπίζει απλώς τον καρκίνο, αλλά μπορεί να τον αποτρέψει», τονίζει ο Δρ. Dahut.

Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, εντοπίζονται συχνά πολύποδες, προκαρκινικές αλλοιώσεις που αφαιρούνται άμεσα, εμποδίζοντας την εξέλιξή τους σε καρκίνο.

Όταν η νόσος διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, το ποσοστό επιβίωσης αγγίζει το 90%. Αντίθετα, όταν εμφανιστούν συμπτώματα (όπως αίμα στα κόπρανα, αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή ανεξήγητη απώλεια βάρους) οι πιθανότητες επιβίωσης μειώνονται δραστικά.

Τι να περιμένετε από μια κολονοσκόπηση

Παρά τον φόβο που τη συνοδεύει, η κολονοσκόπηση είναι μια σύντομη και ανώδυνη διαδικασία. Την προηγούμενη ημέρα απαιτείται δίαιτα με διαυγή υγρά και λήψη καθαρτικού για τον καθαρισμό του εντέρου.

Η ίδια η εξέταση διαρκεί περίπου 30 λεπτά και πραγματοποιείται με μέτρια καταστολή (προποφόλη). «Ο ασθενής δεν αισθάνεται ούτε θυμάται τίποτα και αναπνέει μόνος του καθ’ όλη τη διάρκεια», εξηγεί ο Δρ. Rangarajan.

Μετά την ολοκλήρωση, ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι και ενημερώνεται για τα αποτελέσματα.

Ένα ραντεβού που αξίζει να κλείσετε

Η κολονοσκόπηση δεν είναι απλώς μια ακόμη εξέταση. Είναι μια επένδυση ζωής.

Αν είστε 45 ετών ή μεγαλύτεροι και δεν έχετε υποβληθεί ποτέ σε έλεγχο, οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί: μην το αναβάλλετε άλλο. Ένα και μόνο ραντεβού μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην πρόληψη και στη διάγνωση και αυτό, όπως δείχνουν τα στοιχεία, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.