30/1/2026
Η αυξημένη πείνα τον χειμώνα δεν είναι αδυναμία, είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης βιολογικής και ψυχολογικής
Όταν η θερμοκρασία πέφτει, πολλοί παρατηρούν ότι πεινάνε πιο συχνά ή ότι έχουν έντονες λιγούρες. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που εξηγούν γιατί το αίσθημα της πείνας εντείνεται κατά την περίοδο του χειμώνα.
Το κρύο επηρεάζει το σώμα και το μυαλό μας με τρόπους που αυξάνουν φυσικά την όρεξη. Από βαθιά ριζωμένα ένστικτα επιβίωσης μέχρι ορμονικές αλλαγές, ψυχολογικούς παράγοντες και κοινωνικές παραδόσεις, ακολουθούν έξι βασικόι λόγοι, σύμφωνα με το Very Well Health…
1. Βιολογικό ένστικτο επιβίωσης
Η έλλειψη τροφής σε μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας δημιούργησε ένα ισχυρό βιολογικό ένστικτο για κατανάλωση περισσότερου φαγητού, ειδικά την περίοδο του χειμώνα. Για να επιβιώσουν σε χαμηλές θερμοκρασίες, οι άνθρωποι χρειάζονται περισσότερη ενέργεια και άρα περισσότερη τροφή. Παρότι σήμερα υπάρχει ευκολότερη πρόσβαση στο φαγητό, το ένστικτο αυτό παραμένει, και ενεργοποιείται πιο έντονα όταν κάνει κρύο.
2. Αυξημένη ανάγκη για θερμίδες
Όταν κάνει κρύο, το σώμα καταναλώνει περισσότερη ενέργεια, δηλαδή περισσότερες θερμίδες, για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του και να λειτουργήσει σωστά. Οι επιπλέον θερμίδες που απαιτούνται εξαρτώνται από το πόσο κρύο κάνει. Μπορεί να κυμαίνονται από 5% και 15% (ψυχρά περιβάλλοντα) έως 25% και 50% (αρκτικές συνθήκες). Για να καλύψει αυτές τις ανάγκες, ο εγκέφαλος στέλνει σήματα αυξημένης πείνας, ωθώντας μας να φάμε περισσότερο.
3. Ορμονικές αλλαγές
Τον χειμώνα οι ημέρες είναι πιο μικρές και η έκθεση στο φως μειώνεται. Η σεροτονίνη, η αποκαλούμενη και «ορμόνη της χαράς», ρυθμίζεται από το φως. Το περισσότερο φως αυξάνει τη σεροτονίνη, ενώ το λιγότερο τη μειώνει. Τα χαμηλά επίπεδά της συνδέονται με αυξημένη πείνα, ειδικά για υδατάνθρακες και γλυκά, ενώ ενισχύεται και η συναισθηματική κατανάλωση φαγητού για προσωρινή ανακούφιση.
4. Αλλαγές στον τρόπο ζωής
Οι μικρότερες ημέρες σημαίνουν λιγότερο χρόνο έξω και λιγότερες δραστηριότητες. Η παραμονή στο σπίτι αυξάνεται, όπως και η αίσθηση πλήξης και ανησυχίας. Η πλήξη συνδέεται συχνά με την πείνα και την τάση να τρώμε για να ξεφύγουμε από αυτό το συναίσθημα.
5. Εποχιακή συναισθηματική διαταραχή
Η ψυχική υγεία επηρεάζει άμεσα την όρεξη. Η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από καταθλιπτική διάθεση την περίοδο του χειμώνα. Ένα από τα συμπτώματά της είναι η αυξημένη πείνα και οι έντονες λιγούρες. Θεραπείες όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση της υπερφαγίας και των λιγούρων.
6. Αλλαγή στη διατροφή λόγω γιορτών
Σε πολλές χώρες η περίοδος του χειμώνα, λόγω εθίμων και κοινωνικών περιστάσεων, συνδέεται με ορισμένες αλλαγές στη διατροφή. Οι γιορτές, οι επισκέψεις σε σπίτια και οι εκδηλώσεις συνδέονται με αρκετές ποσότητες γλυκών και βαριά τρόφιμα, που προκαλούν απότομες αυξομειώσεις στο σάκχαρο (υπεργλυκαιμία – υπογλυκαιμία). Αυτή η συνθήκη αυξάνει το αίσθημα της πείνας, προκαλώντας διαρκώς λιγούρες και έναν φαύλο κύκλο υπερκατανάλωσης τροφής.
Περισσότερη επίγνωση, καλύτερες επιλογές
Η αυξημένη πείνα τον χειμώνα δεν είναι λοιπόν αδυναμία χαρακτήρα ούτε απλώς μια κακή συνήθεια. Είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης ανάμεσα στη βιολογία, τις ορμόνες, την ψυχική διάθεση και τον τρόπο ζωής μας. Κατανοώντας γιατί πεινάμε περισσότερο όταν κάνει κρύο, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την όρεξή μας με περισσότερη επίγνωση και λιγότερες ενοχές, κάνοντας καλύτερες διατροφικές επιλογές που καλύπτουν πραγματικά τις ανάγκες του οργανισμού μας.