5/10/2026
Πρόσφατα το υπουργείο Παιδείας προσέλαβε 778 μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού και Βοηθητικού Προσωπικού, τα 356 σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής.
Δύο ημέρες αργότερα, ο ΣΕΕΠΕΑ Αττικής κατέγραφε ακόμη 1.173 κενά ΕΕΠ και ΕΒΠ στις ΣΜΕΑΕ. Ο αριθμός αποτελεί στοιχείο συνδικαλιστικού φορέα και όχι τελική απογραφή του υπουργείου, αλλά αποτυπώνει το μέγεθος των αναγκών που ο φορέας δηλώνει ότι παρέμεναν μετά τη Β΄ φάση προσλήψεων. (minedu.gov.gr)
Την ίδια στιγμή, γονείς έχουν καταγγείλει παιδιά που επιστρέφουν από ειδικά σχολεία με μελανιές, κατάγματα ή δαγκώματα, ενώ έχουν καταγραφεί κρίσεις που απαιτούν την παρέμβαση πολλών ενηλίκων. Οι καταγγελίες αυτές δεν επιτρέπουν γενίκευση για τον αυτισμό ούτε για το σύνολο των ειδικών σχολείων. Αναδεικνύουν όμως ένα συγκεκριμένο ζήτημα ασφάλειας: η στελέχωση, η εξατομικευμένη πρόληψη και η εκπαίδευση του προσωπικού πρέπει να υπάρχουν πριν μια κρίση εξελιχθεί σε τραυματισμό. (tovima.gr)
Η πίεση στις δομές δεν εξηγείται μόνο από τις φετινές προσλήψεις. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ο μαθητικός πληθυσμός που χρειάζεται ειδική ή εξειδικευμένη υποστήριξη έχει αυξηθεί σημαντικά.
Περισσότεροι μαθητές, μεγαλύτερες ανάγκες
Το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ εκτιμά ότι το σχολικό έτος 2024-2025 οι μαθητές με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες έφτασαν τους 144.861, περίπου το 10% του μαθητικού πληθυσμού. Από το 2020-2021 έως το 2024-2025 ο αριθμός τους αυξήθηκε κατά 39%, ενώ ειδικά ο μαθητικός πληθυσμός στις ΣΜΕΑΕ αυξήθηκε κατά 20%. (paratiritirioanapirias.gr)
Το υπουργείο απάντησε στην αρχή της φετινής χρονιάς με 6.786 προσλήψεις ΕΕΠ και ΕΒΠ, εκ των οποίων 1.647 στις ΣΜΕΑΕ. Στη Β΄ φάση ακολούθησαν άλλες 356 προσλήψεις στις ειδικές σχολικές μονάδες. Στην ίδια διαδικασία το υπουργείο ανακοίνωσε ότι δεν βρέθηκαν υποψήφιοι για 181 θέσεις ΕΕΠ και ΕΒΠ που είχαν δοθεί προς κάλυψη. (minedu.gov.gr)
Η αριθμητική ενίσχυση είναι πραγματική. Πραγματική είναι επίσης η απόσταση που, σύμφωνα με τον ΣΕΕΠΕΑ Αττικής, παρέμενε μετά τις προσλήψεις. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο πόσοι προσλαμβάνονται πανελλαδικά, αλλά αν κάθε σχολείο διαθέτει τις ειδικότητες που απαιτούν οι συγκεκριμένοι μαθητές του.
Οι αριθμοί αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όταν η έλλειψη προσωπικού συναντά παιδιά που χρειάζονται συνεχή επίβλεψη ή υποστήριξη σε έντονες στιγμές δυσφορίας.
Όταν η κρίση μετατρέπεται σε ζήτημα ασφάλειας
Τον Σεπτέμβριο του 2025, μητέρα μαθητή στο Ειδικό Δημοτικό Καισαριανής «Ρόζα Ιμβριώτη» ανέφερε στο Βήμα ότι ο γιος της επέστρεφε με μελανιές, είχε φύγει στο παρελθόν από το σχολείο με σπασμένο αγκώνα και σε άλλη περίπτωση είχε γυρίσει δαγκωμένος. Περιέγραψε επίσης κρίση άλλου μαθητή κατά την οποία, σύμφωνα με τη μαρτυρία της, χρειάστηκε η επέμβαση τριών ενηλίκων. (tovima.gr)
Το δημοσίευμα δεν αναφέρει ποιος δάγκωσε το παιδί ούτε τη διάγνωσή του. Συνεπώς δεν τεκμηριώνει τον ισχυρισμό ότι «παιδιά με βαρύ αυτισμό δαγκώνουν άλλα παιδιά». Τεκμηριώνει μια συγκεκριμένη καταγγελία τραυματισμού και την αγωνία γονέα για την ασφάλεια και τη στελέχωση της μονάδας.
Υπάρχει και διαφορετικό περιστατικό που φωτίζει τη διαχείριση μιας σοβαρής κρίσης. Τον Μάιο του 2022, μητέρα 11χρονου αυτιστικού μαθητή στην Άρτα κατέθεσε μήνυση κατά διευθύντριας ειδικού σχολείου επειδή εκείνη δάγκωσε το παιδί στο πόδι. Η διευθύντρια υποστήριξε ότι το παιδί βρισκόταν επί μακρόν σε έντονη κρίση και είχε επιτεθεί σε συμμαθήτριά του. Η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ξεκίνησε πειθαρχική διαδικασία. (ertnews.gr)
Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν χαρακτηρίζει έναν κλάδο. Δείχνει το όριο στο οποίο μπορεί να φτάσει μια κατάσταση όταν η αντίδραση εξαρτάται από τον αυτοσχεδιασμό τη στιγμή της κορύφωσης.
Η επιστημονική καθοδήγηση μεταφέρει το βάρος από την αντίδραση στην πρόληψη.
Η κρίση έχει αιτίες και πρέπει να χαρτογραφείται
Οι οδηγίες του NICE για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού αναφέρουν ότι πριν αντιμετωπιστεί μια συμπεριφορά υψηλού κινδύνου πρέπει να εξετάζονται δυσκολίες επικοινωνίας, πόνος, άγχος, συνυπάρχουσες καταστάσεις, θόρυβος, φωτισμός, αλλαγές στη ρουτίνα, κοινωνικό περιβάλλον και έλλειψη προβλεψιμότητας. Όταν η συμπεριφορά επιμένει, συστήνεται λειτουργική αξιολόγηση για τον εντοπισμό των παραγόντων που την πυροδοτούν και της ανάγκης που επιχειρεί να καλύψει το παιδί. (nice.org.uk)
Για άτομα με νοητική αναπηρία και συμπεριφορές που δημιουργούν κίνδυνο, το NICE προβλέπει γραπτό behaviour support plan, προληπτικές παρεμβάσεις, προσαρμογή του περιβάλλοντος, σαφείς αντιδράσεις σε κλιμάκωση και προσδιορισμό των ανθρώπων που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή του σχεδίου. Προβλέπει επίσης εκπαίδευση του προσωπικού σε στρατηγικές πρόληψης και αποκλιμάκωσης. (nice.org.uk)
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ήδη προσαρμοσμένα εξατομικευμένα προγράμματα και συνεργασία εκπαιδευτικών με Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό. Το θεσμικό υπόβαθρο επομένως υπάρχει. Το κρίσιμο πεδίο είναι η πρακτική εφαρμογή του μέσα στη συγκεκριμένη σχολική μονάδα. (e-nomothesia.gr)
Η εφαρμογή δυσκολεύει ακόμη περισσότερο όταν το κτήριο και η σύνθεση του σχολείου δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών.
Κτήρια και υποστήριξη που δεν ακολουθούν πάντα τις ανάγκες
Τον Απρίλιο του 2026, μητέρα μαθητή στο Ειδικό Δημοτικό Πεντέλης ανέφερε ότι στο σχολείο ήταν εγγεγραμμένα 44 παιδιά, οκτώ από τα οποία διδάσκονταν κατ’ οίκον, και κατήγγειλε ότι το κτήριο δεν πληρούσε τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Στο ίδιο ρεπορτάζ εκπαιδευτικός ειδικής επαγγελματικής δομής περιέγραψε τη συνύπαρξη μαθητών με πολύ διαφορετικές ανάγκες μέσα στην ίδια μονάδα. Πρόκειται για συγκεκριμένες μαρτυρίες και όχι για αποτύπωση όλων των ειδικών σχολείων της χώρας. (tovima.gr)
Το υπουργείο ανακοίνωσε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 δύο παρεμβάσεις συνολικού ύψους 2,4 εκατ. ευρώ: εξειδικευμένο διαδραστικό λογισμικό σε 420 ΣΜΕΑΕ και 40 νέους χώρους αισθητηριακής ρύθμισης και αποφόρτισης. Οι χώροι σχεδιάζονται για ελεγχόμενη διαχείριση φωτός, ήχου, αφής και άλλων ερεθισμάτων. (minedu.gov.gr)
Η παρέμβαση απαντά σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι του προβλήματος. Δεν καλύπτει από μόνη της ένα κενό σχολικού νοσηλευτή, εργοθεραπευτή, ψυχολόγου ή ΕΒΠ και δεν αντικαθιστά ένα εξατομικευμένο σχέδιο πρόληψης.
Τα διαθέσιμα στοιχεία οδηγούν σε τέσσερις παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς γενικόλογες διακηρύξεις.
Τι πρέπει να γίνει, πώς και γιατί
Πρώτο μέτρο είναι η δημόσια αποτύπωση των κενών ανά σχολική μονάδα και ειδικότητα. Το υπουργείο Παιδείας μπορεί μετά από κάθε φάση προσλήψεων να δημοσιεύει πόσες εγκεκριμένες ανάγκες παραμένουν σε κάθε ΣΜΕΑΕ για ΕΒΠ, σχολικούς νοσηλευτές, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, εργοθεραπευτές και τις υπόλοιπες ειδικότητες. Αυτό επιτρέπει να διαχωρίζονται οι πραγματικές ελλείψεις από τις γενικές καταγγελίες και να κατευθύνονται οι επόμενες προσλήψεις εκεί όπου η ανάγκη είναι καταγεγραμμένη.
Δεύτερο μέτρο είναι υποχρεωτικό γραπτό σχέδιο υποστήριξης για επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. Το σχέδιο πρέπει να εντάσσεται στην εξατομικευμένη εκπαιδευτική υποστήριξη του μαθητή, να συντάσσεται με διεπιστημονική συμμετοχή και να περιγράφει πυροδοτικούς παράγοντες, πρώιμα σημάδια δυσφορίας, τρόπους επικοινωνίας, προληπτικές προσαρμογές και συγκεκριμένους ρόλους του προσωπικού. Η πρακτική στηρίζεται τόσο στην αρχή της εξατομίκευσης του ελληνικού θεσμικού πλαισίου όσο και στις οδηγίες του NICE για λειτουργική αξιολόγηση και behaviour support plans. (e-nomothesia.gr)
Τρίτο μέτρο είναι κοινή πρακτική εκπαίδευση της ομάδας του σχολείου στην πρόληψη και αποκλιμάκωση. Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής έχει ήδη συγκροτήσει από τον Μάρτιο του 2026 ομάδες εργασίας για τον ανασχεδιασμό της Ειδικής και Συμπεριληπτικής Εκπαίδευσης και των καθηκόντων εκπαιδευτικών, ΕΕΠ και ΕΒΠ. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να διαμορφωθεί ενιαίο πρόγραμμα πρακτικής κατάρτισης, με περιοδική επανάληψη και εποπτεία μέσα στις μονάδες. Η εκπαίδευση αυτή μειώνει την εξάρτηση από προσωπικές, διαφορετικές αντιδράσεις την ώρα της κρίσης. (iep.edu.gr)
Τέταρτο μέτρο είναι ανωνυμοποιημένη διοικητική καταγραφή των σοβαρών περιστατικών ασφάλειας. Στην παρούσα έρευνα δεν εντοπίστηκε δημόσια πανελλαδική βάση που να επιτρέπει να γνωρίζουμε τη συχνότητα τραυματισμών, αυτοτραυματισμών, δαγκωμάτων, απόπειρας φυγής ή άλλων σοβαρών συμβάντων στις ΣΜΕΑΕ. Μια τυποποιημένη καταγραφή από το υπουργείο θα μπορούσε να συνδέει το περιστατικό με τη στελέχωση, το περιβάλλον και τις παρεμβάσεις που ακολούθησαν, χωρίς δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων. Έτσι η διοίκηση θα εντοπίζει επαναλαμβανόμενα μοτίβα αντί να πληροφορείται το πρόβλημα μόνο όταν ένα περιστατικό φτάσει στη δημοσιότητα.
Η εφαρμογή αυτών των μέτρων χρειάζεται συγκεκριμένη διοικητική ευθύνη, όχι νέα γενική διακήρυξη για τη σημασία της Ειδικής Αγωγής.
Η πρόληψη πρέπει να προηγείται του τραυματισμού
Το υπουργείο Παιδείας πρέπει να κλείσει πρώτα τα καταγεγραμμένα λειτουργικά κενά που επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια και την υποστήριξη των μαθητών. Παράλληλα, το ΙΕΠ και οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες πρέπει να μετατρέψουν την εξατομικευμένη υποστήριξη σε συγκεκριμένο σχέδιο πρόληψης για κάθε μαθητή που εμφανίζει επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.
Η ίδια διαδικασία πρέπει να συνοδεύεται από πρακτική εκπαίδευση της σχολικής ομάδας και συστηματική καταγραφή των σοβαρών περιστατικών. Έτσι η διοίκηση θα γνωρίζει πού υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, ποια ειδικότητα λείπει και ποια παρέμβαση δεν λειτουργεί.
Η προστασία του παιδιού που τραυματίζεται, του παιδιού που βρίσκεται σε κρίση και του εργαζομένου που καλείται να τη διαχειριστεί απαιτεί το ίδιο πράγμα: αρκετό προσωπικό, συγκεκριμένο σχέδιο και εκπαιδευμένη ομάδα πριν αρχίσει η κρίση. Εκεί κρίνεται η ασφάλεια ενός ειδικού σχολείου.
Πηγές και ενεργοί σύνδεσμοι
Υπουργείο Παιδείας — 6.683 προσλήψεις αναπληρωτών, 29/9/2026
Υπουργείο Παιδείας — 6.786 προσλήψεις ΕΕΠ/ΕΒΠ, 1/9/2026
ΣΕΕΠΕΑ Αττικής — Β΄ φάση και 2.533 εναπομείναντα κενά ΕΕΠ/ΕΒΠ, 1/10/2026
Το Βήμα — καταγγελίες γονέων στο Ειδικό Δημοτικό Καισαριανής, 27/9/2025
ΕΡΤ — περιστατικό στο Ειδικό Σχολείο Άρτας, 13/5/2022
Το Βήμα — κτηριακά προβλήματα και ελλείψεις στην Ειδική Αγωγή, 28/4/2026
NICE — Autism spectrum disorder in under 19s: support and management
NICE — Challenging behaviour and learning disabilities
ΙΕΠ — Ομάδες εργασίας για την Ειδική και Συμπεριληπτική Εκπαίδευση, 17/3/2026
Υπουργείο Παιδείας — 2,4 εκατ. ευρώ για 420 ΣΜΕΑΕ και 40 πολυαισθητηριακούς χώρους, 18/9/2026
Ρεπορτάζ του Θανάση Μπόμη
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
