Καρκίνος μαστού: Σπουδαία ανακάλυψη για τον πυκνό ιστό μπορεί να «ξεκλειδώσει» την πρόληψη πριν από τον όγκο

16/9/2026

Ερευνητές ανακάλυψαν με ποιον τρόπο ο πυκνός μαστικός ιστός μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση καρκίνου, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρόληψη της δημιουργίας όγκων προτού αυτή ξεκινήσει.

Ο καρκίνος του μαστού αναπτύσσεται συχνά μέσα σε πυκνό ιστό, γι’ αυτό και οι γυναίκες στις οποίες εντοπίζεται αυτός ο τύπος μαστικού ιστού συνήθως παραπέμπονται για περαιτέρω εξετάσεις μετά τη μαστογραφία.

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, ο πυκνός μαστικός ιστός δυσκολεύει τον έλεγχο για καρκίνο, επειδή στη μαστογραφία εμφανίζεται ως συμπαγής λευκή περιοχή. Παράλληλα, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο πιστεύουν ότι εντόπισαν τον βιολογικό μηχανισμό που θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί τα άτομα με πυκνό μαστικό ιστό αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσα δεν έχουν αντίστοιχη πυκνότητα.

Πώς ο πυκνός ιστός μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA

Ο πυκνός ιστός είναι πιο άκαμπτος από τον φυσιολογικό και προσελκύει ανοσοκύτταρα στον μαστό. Αυτά τα κύτταρα απελευθερώνουν χημικές ουσίες που προκαλούν μεταλλάξεις στο DNA, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στο Medical Xpress.

Οι συγκεκριμένες χημικές ουσίες προκαλούν βλάβες στο DNA των γειτονικών κυττάρων, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρκίνου.

Εδώ και δεκαετίες, οι γιατροί αξιοποιούν τη γνώση της σχέσης ανάμεσα στον πυκνό ιστό και στον αυξημένο κίνδυνο, προκειμένου να εντοπίζεται έγκαιρα ο καρκίνος. Η νέα έρευνα, ωστόσο, ενδέχεται να επιτρέψει στους επιστήμονες να εμποδίσουν εξαρχής την εμφάνισή του.

Οι ερευνητές εξηγούν ότι, παρότι είναι εδώ και χρόνια γνωστό πως ο πυκνός μαστικός ιστός αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, δεν ήταν σαφές το γιατί. Η μελέτη δείχνει ότι η φυσική ακαμψία του πυκνού ιστού μεταβάλλει τη συμπεριφορά ανοσοκυττάρων που ονομάζονται μακροφάγα. Ως αποτέλεσμα, αυτά απελευθερώνουν δραστικές χημικές ουσίες που προκαλούν βλάβες στο DNA των κοντινών κυττάρων. Ο συγκεκριμένος μηχανισμός μπορεί να εξηγήσει πώς ο πυκνός ιστός συμβάλλει στην ανάπτυξη καρκίνου.

Τι αποκάλυψε η ανάλυση των όγκων

Οι ερευνητές ανέλυσαν δημόσια διαθέσιμα γονιδιωματικά δεδομένα από όγκους του μαστού και διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς με δυσμενέστερη εξέλιξη παρουσίαζαν περισσότερες ουλές στον μαστικό ιστό, περισσότερες μεταλλάξεις του DNA και μεγαλύτερο αριθμό μακροφάγων.

Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Cell, αναζητήθηκε η πιθανή σύνδεση μέσα από την εξέταση δειγμάτων όγκων από ασθενείς. Οι επιστήμονες μέτρησαν την ακαμψία των όγκων και έλαβαν μικροσκοπικές εικόνες του κολλαγόνου, της πρωτεΐνης που κάνει τους ιστούς πιο σκληρούς.

Η ανάλυσή τους έδειξε ότι τα πιο άκαμπτα τμήματα των όγκων περιείχαν περισσότερο κολλαγόνο, αλλά και περισσότερες ουλές, μακροφάγα και μεταλλάξεις του DNA.

Στις ίδιες σκληρότερες περιοχές καταγράφηκε επίσης αυξημένη δραστηριότητα της STAT3, μιας οδού κυτταρικής σηματοδότησης που ενισχύει την ανάπτυξη του καρκίνου. Οι ερευνητές επισήμαναν ότι η συγκεκριμένη οδός θα μπορούσε να αποτελεί τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην ακαμψία του ιστού και στην αύξηση των μακροφάγων.

Τα πειράματα που επιβεβαίωσαν τον μηχανισμό

Οι επιστήμονες καλλιέργησαν όγκους μέσα σε γέλες διαφορετικής σκληρότητας και στη συνέχεια πραγματοποίησαν πειράματα σε μοντέλα καρκίνου σε ποντίκια.

Διαπίστωσαν ότι το άκαμπτο περιβάλλον ωθούσε τα κύτταρα του μαστού να ενεργοποιήσουν τη STAT3. Εκείνη με τη σειρά της απελευθέρωνε άλλα σήματα, τα οποία προσέλκυαν μακροφάγα. Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι πρόκειται για τα ίδια μακροφάγα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του καρκίνου.

Τα μακροφάγα που αναπτύχθηκαν πάνω στις άκαμπτες γέλες παρήγαγαν χημικές ουσίες οι οποίες ονομάζονται ROS και αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα του καρκίνου. Ωστόσο, οι ROS έχουν μικρή διάρκεια ζωής και αρχικά δεν ήταν σαφές πώς μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβες στα γειτονικά κύτταρα.

Τελικά οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι ROS προκαλούσαν οξειδωτική βλάβη στα λίπη των μακροφάγων. Με αυτόν τον τρόπο, τα λίπη μετατρέπονταν σε χημικές ουσίες ικανές τόσο να βλάψουν το DNA όσο και να μετακινηθούν προς τα γειτονικά κύτταρα.

Ελπίδα για μια νέα θεραπευτική προσέγγιση

Περαιτέρω πειράματα επιβεβαίωσαν τη θεωρία: ο πυκνός και άκαμπτος μαστικός ιστός περιείχε περισσότερα μακροφάγα, περισσότερες αλδεΰδες και περισσότερες βλάβες στο DNA, ενώ συνδεόταν και με πιο προχωρημένη νόσο.

Οι ερευνητές ελπίζουν πλέον να εξετάσουν φάρμακα που θα μπορούσαν να εμποδίσουν τον σχηματισμό αλδεϋδών μέσα στα μακροφάγα.

Το πλέον ελπιδοφόρο στοιχείο είναι ότι η ανακάλυψη προσφέρει έναν συγκεκριμένο θεραπευτικό στόχο. Εάν καταστεί δυνατό να μπλοκαριστούν αυτές οι βλαβερές χημικές ουσίες, οι επιστήμονες ενδέχεται να μπορούν να παρέμβουν στον ιστό υψηλού κινδύνου προτού ένας όγκος προλάβει καν να σχηματιστεί.