COP31: Σε έναν κόσμο πολέμων και κρίσεων οι ανησυχίες για το κλίμα παραγκωνίζονται – Με μικρές προσδοκίες ξεκινά η Σύνοδος

9/11/2026

Η σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα COP31 ξεκινά σήμερα στην Αττάλεια της Τουρκίας αλλά οι προσδοκίες για ανάληψη δράσης απέναντι στην κλιματική αλλαγή παραμένουν χαμηλές.

Σε μία χρονιά που σημαδεύτηκε από κλιματικές καταστροφές, όπως ο θανατηφόρος καύσωνας στην Ευρώπη, η κατάρρευση του παγετώνα στο Νεπάλ, οι πυρκαγιές στην Ινδονησία, οι ηγέτες του ανεπτυγμένου κόσμου φαίνονται απρόθυμοι να λάβουν ουσιαστικά μέτρα και να προτεραιοποιήσουν στην πολιτική τους ατζέντα τις πιεστικές ανάγκες για το κλίμα.

Ο πόλεμος στο Ιράν, η ενεργειακή κρίση και οι δημοσιονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες παραγκωνίζουν τις κλιματικές φιλοδοξίες, αν και οι επιστήμονες διαμηνύουν ότι κινδυνεύουμε να ξεπεράσουμε το σημείο που η ανάληψη δράσης θα μπορεί να φέρει αποτελέσματα.

«Έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή κλιματικών ακροτήτων», δήλωσε ο Αντόνιο Γκουτέρες, Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ. «

Ένα φαινόμενο Ελ Νίνιο τεραστίων διαστάσεων συγκρούεται με έναν πλανήτη που είναι ήδη υπερθερμασμένος λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Τα κλιματικά ρεκόρ καταρρίπτονται συνεχώς.

Το ανθρώπινο κόστος αυξάνεται διαρκώς. Και εκείνοι που φέρουν τη μικρότερη ευθύνη είναι οι πρώτοι που πλήττονται».

Διαφωνίες για τη χρηματοδότηση

Η τελετή έναρξης έχει καθυστερήσει, ενώ μέχρι αργά το βράδυ της Κυριακής οι αντιπροσωπείες δυσκολευόταν να καταλήξουν σε συμφωνία για την ατζέντα των συζητήσεων της COP31 με βασικό σημείο διαφωνίας τη χρηματοδότηση.

«Η COP31 ξεκινά με δυσκολίες», σχολίασε ο Τζάσπερ Ινβέντορ επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Greenpeace σε μήνυμά του προς το AFP.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρωπαϊκά κράτη αρνούνται να συμπεριλάβουν στην ημερήσια διάταξη ορισμένα ζητήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση: «οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών παραμένουν αμετακίνητες» σε αυτό το σημείο, ανέφερε.

 

Από την πλευρά τους οι αφρικανικές χώρες ζητούν να περιληφθεί στην ατζέντα ο τριπλασιασμός της χρηματοδότησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, απαραίτητος για την προστασία των πιο ευάλωτων χωρών από τις ξηρασίες, τις πλημμύρες ή την άνοδο της στάθμης των ωκεανών.

Τον Σεπτέμβριο ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι ο πλανήτης εξακολουθεί να βρίσκεται σε μια πορεία ασύμβατη με τον πιο φιλόδοξο στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, στο πλαίσιο της οποίας οι χώρες δεσμεύτηκαν να προσπαθήσουν να περιορίσουν την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5° Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Η Τουρκία προεδρεύει αυτής της COP με τη στήριξη της Αυστραλίας, η οποία έχει αναλάβει να ηγείται των διαπραγματεύσεων, μια διευθέτηση που προέκυψε από έναν πρωτοφανή συμβιβασμό σχετικά με τη διοργάνωση της συνόδου.

Η Άγκυρα προτίθεται να καταστήσει τον εξηλεκτρισμό κεντρικό θέμα της συνόδου. Στόχος της είναι να συμφωνήσουν οι χώρες στην αύξηση του μεριδίου του ηλεκτρισμού στην παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035, από περίπου 20% που είναι σήμερα.

 

Και αυτή η πρωτοβουλία ενδέχεται να αποτελέσει αφορμή για διαμάχες.

Η ΕΕ ζητεί τον «καθαρό» εξηλεκτρισμό, εννοώντας την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που δεν θα προέρχεται από τον άνθρακα, το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο. Είναι πιθανό αρκετές χώρες που παράγουν ορυκτά καύσιμα να προβάλουν αντίσταση.

Ηχηρές απουσίες

Η COP31 πραγματοποιείται χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, του δεύτερου πιο ρυπογόνου κράτους του πλανήτη μετά την Κίνα, ενώ σύντομα, με την αποχώρηση της Ουάσιγκτον –βάσει της απόφασης του Τραμπ– από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, η συμμετοχή της χώρας θα καταστεί αδύνατη.

Από τη Σύνοδο θα απουσιάζουν ηχηρά ονόματα, όπως ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, που σπάνια συμμετέχει σε Συνόδους Κορυφής και ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι.

Φέτος, στη λίστα των απόντων προστίθενται και ορισμένοι ευρωπαίοι ηγέτες: ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας —ο οποίος είχε έντονη παρουσία σε προηγούμενες διασκέψεις COP— δεν θα παρευρεθεί, όπως και ο Φρίντριχ Μερτς από τη Γερμανία ή ο Μαρκ Κάρνεϊ από τον Καναδά, παρά το γεγονός ότι εμφανίζονται ως ηγετικές μορφές στον αγώνα για το κλίμα.

Ο πρόσφατα επανεκλεγείς πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, θα δώσει το «παρών» και αναμένεται να αναδείξει ζητήματα κλιματικών ανισοτήτων μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν και οι πλούσιες ελίτ, τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, των οποίων ο τρόπος ζωής —με το υψηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα— έρχεται σε πλήρη αντίθεση με αυτόν των λιγότερο εύπορων συμπολιτών τους. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα συμμετάσχει, όπως και ο Άντι Μπέρναμ από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η έκθεση για το 2026 – Καταρρίπτονται τα κλιματικά ρεκόρ

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO), στην έκθεσή του για την κατάσταση του παγκόσμιου κλίματος, επισημαίνει ότι η ανισορροπία μεταξύ της ενέργειας που εισέρχεται από τον ήλιο και της ενέργειας που εξέρχεται από τη Γη έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό της από τότε που ξεκίνησε η συστηματική παρακολούθηση.

Αυτή η ανισορροπία και η συσσώρευση θερμότητας θα εντείνουν ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καύσωνες, ξηρασίες και τροπικούς κυκλώνες.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026 ήταν περίπου 1,47°C υψηλότερη από τον μέσο όρο της προβιομηχανικής εποχής, ανέφερε ο οργανισμός.

Οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας σημείωσαν μηνιαία ρεκόρ, ενώ η στάθμη της θάλασσας έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη των καταγραφών. Οι ωκεανοί απορροφούν το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας που παγιδεύεται από τα αέρια του θερμοκηπίου, και το 2026 αναμένεται να αποτελέσει το δέκατο συνεχόμενο έτος κατά το οποίο καταγράφονται επίπεδα-ρεκόρ θερμότητας στους ωκεανούς.

Όπως επισήμανε ο WMO, το 2026 ήταν το τέταρτο συνεχόμενο έτος κατά το οποίο και οι 19 περιοχές με παγετώνες ανά τον κόσμο παρουσίασαν απώλεια μάζας.

Έως το 2030 θα ξεπεράσουμε το όριο της αύξησης 2°C

Ο Bill McGuire, ομότιμος καθηγητής Γεωφυσικών και Κλιματικών Κινδύνων στο University College του Λονδίνου, δήλωσε στον Guardian ότι η έκθεση «δεν επιφύλασσε εκπλήξεις», προσθέτοντας:

«Κάθε δείκτης που αναφέρεται —είτε πρόκειται για την παγκόσμια θερμοκρασία, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας ή την έκταση του θαλάσσιου πάγου— καταδεικνύει ότι βρισκόμαστε σε πολύ άσχημη κατάσταση.

Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι η αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ της ενέργειας που εισέρχεται από τον ήλιο και εκείνης που εξέρχεται από τον πλανήτη. Οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σημαίνουν ότι, ενώ η θερμότητα που εισέρχεται παραμένει σταθερή, εκείνη που εξέρχεται μειώνεται σταδιακά, καθώς ο πλανήτης μας συγκρατεί όλο και μεγαλύτερο μέρος της.

Αυτή ακριβώς η αυξανόμενη ανισορροπία –και όχι απλώς οι εκπομπές ρύπων– αποτελεί τον ακριβέστερο δείκτη για την παρακολούθηση της παγκόσμιας θέρμανσης και του ρυθμού με τον οποίο ο πλανήτης μας θα συνεχίσει να θερμαίνεται τις επόμενες δεκαετίες. Ο λόγος είναι ότι έχουν πλέον ενεργοποιηθεί φυσικοί μηχανισμοί ανάδρασης, οι οποίοι οδηγούν σε ταχύτερη άνοδο της θερμοκρασίας σε σχέση με πριν από 20 χρόνια.

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες έρευνες, το όριο του 1,5°C αναμένεται να ξεπεραστεί οριστικά το 2028. Δεδομένου μάλιστα ότι ο πλανήτης θερμαίνεται πλέον με τον εξαιρετικά υψηλό ρυθμό των 0,4°C ανά δεκαετία, είναι πολύ πιθανό να ξεπεράσουμε το όριο των 2°C προς τα τέλη της δεκαετίας του 2030.

Η ευρέως διαδεδομένη εκτίμηση ότι βρισκόμαστε ακόμη σε πορεία για άνοδο της θερμοκρασίας κατά 2,6–2,8°C έως το τέλος του αιώνα, φαντάζει πλέον υπερβολικά αισιόδοξη – αν όχι εντελώς ανέφικτη».