13/11/2026
Η θερμότητα από τους διακομιστές μετατρέπεται σε θέρμανση για κατοικίες
Ένα διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας των data centers, με επίκεντρο την προστασία του περιβάλλοντος και την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εφαρμόζεται στη Σουηδία. Στην πόλη Φαλούν, λίγες ώρες βόρεια της Στοκχόλμης, βρίσκεται μια εγκατάσταση που διεκδικεί τον τίτλο του πιο πράσινου κέντρου δεδομένων στον κόσμο. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι έχει κατασκευαστεί από ξύλο, τροφοδοτείται αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αξιοποιεί ακόμα και τη θερμότητα που παράγεται από τη λειτουργία των υπολογιστών.
Πρόκειται για το EcoDataCenter, το οποίο παρουσιάζει μια διαφορετική προσέγγιση στην κατασκευή των εγκαταστάσεων που αποτελούν βασικό κομμάτι της ψηφιακής οικονομίας και της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως περιγράφει ο Τζον Βέρνβικ, στέλεχος της εταιρείας και υπεύθυνος για τις εξωτερικές σχέσεις και τη βιωσιμότητα, η κατασκευή του κέντρου θύμιζε ένα τεράστιο κατάστημα ΙΚΕΑ. Τα μεγάλα πάνελ από διασταυρωτή επικολλητή ξυλεία έφτασαν στο εργοτάξιο ήδη κομμένα στις κατάλληλες διαστάσεις και συναρμολογήθηκαν με τη βοήθεια γερανών, ακολουθώντας συγκεκριμένες οδηγίες, όπως συμβαίνει με τα έπιπλα επίπεδης συσκευασίας.
Η επιλογή του ξύλου δεν έγινε μόνο για αισθητικούς λόγους. Σύμφωνα με τον Βέρνβικ, σε σύγκριση με ένα παραδοσιακό data center από χάλυβα και σκυρόδεμα, η συγκεκριμένη κατασκευή μειώνει κατά τρεις φορές τις ενσωματωμένες εκπομπές άνθρακα του συνολικού κτιριακού συγκροτήματος. Παρότι η εγκατάσταση καλύπτει έκταση αντίστοιχη με ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, η ποσότητα ξυλείας που χρησιμοποιείται μπορεί να αναπληρωθεί από τα σουηδικά δάση μέσα σε περίπου 10 έως 15 λεπτά.
Ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές
Το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί το EcoDataCenter προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, όπως τονίζει ο Guardian. Συγκεκριμένα, το 75% καλύπτεται από υδροηλεκτρική ενέργεια και το υπόλοιπο 25% από αιολική. Η συνολική ενεργειακή παραγωγή της Σουηδίας είναι σχεδόν απαλλαγμένη από άνθρακα, καθώς μόλις το 1% προέρχεται από ορυκτά καύσιμα.
Η Σουηδία διαθέτει γενικότερα ευνοϊκές συνθήκες για τη λειτουργία τέτοιων εγκαταστάσεων. Το ψυχρό κλίμα του βορρά περιορίζει τις ανάγκες ψύξης, η ενέργεια είναι οικονομική και αξιόπιστη, ενώ υπάρχει επάρκεια νερού και διαθέσιμου χώρου. Επιπλέον, η χώρα χαρακτηρίζεται από πολιτική σταθερότητα και αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Οι επιδόσεις του EcoDataCenter στην κατανάλωση ενέργειας
Η ενεργειακή κατανάλωση παραμένει σημαντικό ζήτημα για το EcoDataCenter, το οποίο διαθέτει ισχύ 80 μεγαβάτ, αντίστοιχη με την κατανάλωση περίπου 60.000 κατοικιών.
Για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των data centers χρησιμοποιούνται δύο βασικοί δείκτες. Ο πρώτος είναι η αποτελεσματικότητα χρήσης άνθρακα (Carbon Usage Effectiveness – CUE), η οποία μετρά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα για κάθε κιλοβατώρα ενέργειας που καταναλώνεται.
Ο μέσος όρος των data centers στις ΗΠΑ είναι 414 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα ανά κιλοβατώρα, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε 263 γραμμάρια. Στην περίπτωση του EcoDataCenter, ο δείκτης περιορίζεται μόλις στα 1,17 γραμμάρια ανά κιλοβατώρα.
Ο δεύτερος δείκτης είναι η αποτελεσματικότητα χρήσης ενέργειας (Power Usage Effectiveness – PUE), ο οποίος αποτυπώνει πόσο αποδοτικά αξιοποιείται η ηλεκτρική ενέργεια που εισέρχεται στην εγκατάσταση. Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 1,36, με το 1 να αντιστοιχεί σε απόλυτη ενεργειακή αποδοτικότητα, ενώ στο EcoDataCenter ο δείκτης βρίσκεται στο 1,15.
Σύμφωνα με την έκθεση βιωσιμότητας της εταιρείας, οι δύο δείκτες βελτιώνονται χρόνο με τον χρόνο.
Το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας καταναλώνεται από τις μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU), δηλαδή τα ακριβά μικροτσίπ που εκτελούν τις υπολογιστικές εργασίες και κατασκευάζονται κυρίως από την αμερικανική Nvidia. Περίπου το 70% της υπολογιστικής ισχύος της εγκατάστασης χρησιμοποιείται για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Βέρνβικ, σχεδόν κάθε διαδικτυακή δραστηριότητα περνά από κάποιο data center, από τις τραπεζικές συναλλαγές μέχρι την τηλεοπτική μετάδοση μέσω streaming.
Η συνεχής παροχή ηλεκτρικού ρεύματος είναι απολύτως απαραίτητη, καθώς ακόμα και μια μικρή πτώση της τάσης για μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου μπορεί να προκαλέσει προβλήματα. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν πολλές εφεδρικές γεννήτριες στον χώρο. Ακόμα και αυτές, όμως, λειτουργούν με υδρογονοκατεργασμένο φυτικό έλαιο (HVO), ένα βιοκαύσιμο που παράγεται από χρησιμοποιημένα φυτικά έλαια και ζωικά λίπη, χωρίς τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Πώς ψύχεται μια εγκατάσταση με τόσο μεγάλη υπολογιστική ισχύ
Η δεύτερη σημαντικότερη ενεργειακή ανάγκη αφορά την ψύξη, καθώς τα μικροτσίπ παράγουν τεράστιες ποσότητες θερμότητας κατά τη λειτουργία τους.
Το μεγαλύτερο μέρος της ποσότητας που χρησιμοποιείται προέρχεται από μια κοντινή λίμνη, η οποία στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν ως πηγή πόσιμου νερού.
Τις βροχερές και κρύες ημέρες, μάλιστα, δεν χρειάζεται καθόλου νερό για την ψύξη. Όταν η θερμοκρασία του εξωτερικού αέρα βρίσκεται στους 15 βαθμούς Κελσίου, αρκεί να διοχετευτεί στο εσωτερικό της εγκατάστασης, καθώς οποιαδήποτε θερμοκρασία κάτω από τους 20 βαθμούς θεωρείται κατάλληλη.
Όταν επικρατεί ζέστη ή υπάρχει πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας, χρησιμοποιούνται ηλεκτρικοί ψύκτες στις οροφές των κτιρίων. Αυτοί μειώνουν τη θερμοκρασία του αέρα με τη βοήθεια ενός λεπτού νέφους νερού, προτού αυτό κυκλοφορήσει στους εσωτερικούς χώρους.
Η επόμενη γενιά τεχνολογίας, ωστόσο, βασίζεται στην υγρή ψύξη. Σε αυτή την περίπτωση, η θερμότητα από τα μικροτσίπ μεταφέρεται απευθείας σε ένα υγρό και όχι μέσω του αέρα.
Η τεχνολογία αυτή είναι απαραίτητη για τα πιο σύγχρονα μικροτσίπ. Σε έναν από τους χώρους του EcoDataCenter υπάρχουν σειρές από ικριώματα διακομιστών με μικροτσίπ, τα οποία καταλαμβάνουν συνολικά χώρο περίπου όσο ένα λεωφορείο. Ο θόρυβος είναι ιδιαίτερα έντονος, αν και δεν ακούγεται έξω από το κτίριο, ενώ τα ίδια τα μικροτσίπ βρίσκονται πίσω από ένα πυκνό δίκτυο καλωδίων και σωλήνων ψύξης.
Το σύστημα λειτουργεί σε κλειστό κύκλωμα και δεν απαιτεί εξωτερική παροχή νερού. Όπως εξηγεί ο Βέρνβικ, κάθε ικρίωμα παράγει θερμότητα αντίστοιχη με 25 σάουνες, η οποία πρέπει να απομακρύνεται ώστε η θερμοκρασία να διατηρείται περίπου στους 27 βαθμούς Κελσίου.
Τα συγκεκριμένα μικροτσίπ Blackwell χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη της γερμανικής πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης και μετάφρασης DeepL.
Μεταξύ των πελατών της εταιρείας περιλαμβάνονται επίσης η αμερικανική εταιρεία cloud CoreWeave, η γαλλική εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Mistral, καθώς και ερευνητικά ιδρύματα, όπως τα Πανεπιστήμια του Χαλ και του Γιορκ. Ορισμένοι από τους πελάτες της παραμένουν εμπιστευτικοί. Ένας από τους βασικούς στόχους της εταιρείας είναι η υποστήριξη της ευρωπαϊκής τεχνολογικής βιομηχανίας.
Η θερμότητα από τους διακομιστές μετατρέπεται σε θέρμανση για κατοικίες
Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο της λειτουργίας του EcoDataCenter είναι η αξιοποίηση της θερμότητας που παράγεται από τους διακομιστές, αντί να απορρίπτεται στο περιβάλλον.
Μεγάλο μέρος της χρησιμοποιείται για την ξήρανση ξύλινων πέλετ, τα οποία αποτελούν παραπροϊόν της βιομηχανίας ξυλείας. Στη συνέχεια, τα πέλετ μεταφέρονται σε μονάδες καύσης που βρίσκονται σε κατοικημένες περιοχές και χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση των κτιρίων. Μία τέτοια εγκατάσταση βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο data center.
Παρότι η καύση των πέλετ απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα, η κυκλική φύση της βιομηχανίας ξυλείας σημαίνει ότι μπορούν να θεωρηθούν ουσιαστικά ουδέτερα ως προς τις εκπομπές άνθρακα.
Η υπόλοιπη θερμότητα, συμπεριλαμβανομένης εκείνης που προέρχεται από τα συστήματα υγρής ψύξης, διοχετεύεται απευθείας στο τοπικό δίκτυο τηλεθέρμανσης της Φαλούν.
Η Σουηδία αναπτύσσει δίκτυα τηλεθέρμανσης από τη δεκαετία του 1950. Σε αυτά, το νερό θερμαίνεται σε μεγάλους κεντρικούς λέβητες και στη συνέχεια μεταφέρεται μέσω υπόγειων αγωγών στις πόλεις και τους οικισμούς. Η θερμοκρασία του νερού κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 60 και 80 βαθμών Κελσίου, ενώ οι κατοικίες και οι επιχειρήσεις αξιοποιούν τη θερμότητα μέσω εναλλάκτη θερμότητας.
Τα συγκεκριμένα δίκτυα χρησιμοποιούν ήδη πλεονάζουσα θερμότητα από εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, αποχετευτικά συστήματα και ψυγεία σούπερ μάρκετ. Τα data centers αποτελούν πλέον μία ακόμα πηγή ενέργειας για το σύστημα.
Πηγή: https://www.newsbeast.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
