9/1/2026
Πολλοί αρχαιολογικοί χώροι, προστατευμένοι από ανάπτυξη και γεωργία, έχουν γίνει ακούσια καταφύγια για φυτά και ζώα. Στην 1.500 ετών προ-Ίνκα πυραμίδα Huaca Pucllana στη Λίμα, μικρά γκρι-καφέ γκέκο κρύβονται σε σχισμές, τρώγοντας αράχνες και έντομα.
Ο γκέκο Lima leaf-toed είναι ενδημικός της ερημικής περιοχής γύρω από την πρωτεύουσα. Η καταστροφή του φυσικού του περιβάλλοντος λόγω σύγχρονων κτιρίων και δρόμων τον καθιστά κρίσιμα απειλούμενο.
Οι γκέκοι ζουν σχεδόν αποκλειστικά γύρω από huacas, που διατηρούν το φυσικό ερημικό οικοσύστημα της περιοχής.
«Είναι τα μοναδικά φυσικά τοπία που μπορούμε να βρούμε στην περιοχή», λέει η Alejandra Arana, ερευνήτρια στη Λίμα και υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.
Άλλα είδη βρίσκουν καταφύγιο στα ερείπια
Στην Ιταλία, σπάνιες ορχιδέες ανθίζουν γύρω από Ετρούσκους νεκροταφειακούς χώρους.
Στους Δελφούς εντοπίστηκε πιθανώς νέο είδος σαλιγκαριού μήκους 2mm, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC.
Στο Machu Picchu, ανακαλύφθηκαν δύο νέα είδη σαυρών που απολαμβάνουν τη σχετικά αδιατάραχτη περιοχή γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο.
Ορισμένα φυτά και ζώα συνδέονται με αρχαίες μυθολογίες, όπως η δρυς του Οδυσσέα και το κώνειο του Σωκράτη, δείχνοντας μια συνέχεια χιλιετιών.
Προστατευμένα τοπία και βιοποικιλότητα στην Ελλάδα
Οι αρχαιολογικοί χώροι έχουν συχνά διατηρηθεί για πολιτιστικούς λόγους, πράγμα που τους καθιστά καταφύγια για τη φύση:
Έρευνα σε 20 ελληνικούς αρχαιολογικούς χώρους κατέγραψε 4.403 είδη, περίπου 11% της βιοποικιλότητας της χώρας, σε μόλις 0,08% του εδάφους.
Τα ζώα έχουν συχνά πυκνότερους πληθυσμούς στους χώρους αυτούς από τις γύρω περιοχές, π.χ., στην Πελοπόννησο, βρέθηκαν 6 από 7 ενδημικές Πελοποννησιακές σαύρες.
Οι διαχειριστές μειώνουν τη βλάστηση επιλεκτικά και περιορίζουν τη χρήση ζιζανιοκτόνων, βοηθώντας την διατήρηση σπάνιων φυτών.
«Τα αρχαιολογικά μνημεία λειτουργούν ως κιβωτοί βιοποικιλότητας», λέει ο Παναγιώτης Παφιλης, καθηγητής ζωικής ποικιλότητας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ανθρώπινη επίδραση και ιστορική συνέχεια
Η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει φέρει φυτά από μακρινούς τόπους στην Ελλάδα:
Στη Νικόπολη, βρέθηκε δείγμα χλόης από Κεντρική Ασία/Ανατολία, πιθανώς μέσω Ρωμαϊκών ή Βυζαντινών εποχών ή σύγχρονων τουριστών.
Στη Δωδώνη, αιωνόβια δέντρα δείχνουν την συνέχεια ειδών από αρχαιότατους χρόνους.
Στην Επίδαυρο, παρατηρήθηκε ο Λαφίτης του Ασκληπιού, μη-δηλητηριώδες φίδι.
Στους Δελφούς, εντοπίστηκε ο φιδαετός, είδος με ιστορική αναφορά στη μυθολογία του Δία.
Αρχαία τέχνη και φυτά
Η σύνδεση ανθρώπου και φύσης φαίνεται και σε αρχαία έργα τέχνης:
Στα Ετρούσκικα μνημεία του 4ου-5ου αιώνα π.Χ., εντοπίστηκαν μυρτιά και δάφνη.
«Τα αρχαιολογικά μνημεία είναι πολιτιστικά τοπία όπου η φύση και η ανθρωπότητα αλληλοσυνδέονται», επεσήμανε η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
Η συνεργασία είναι απαραίτητη για την προστασία των μνημείων και της βιοποικιλότητας. Στην Ελλάδα, πέντε μεγάλοι αρχαιολογικοί χώροι θα έχουν ενημερωτικά σήματα για οικολογία και ιστορία.
Στη Λίμα, η έρευνα της Arana έδειξε ότι προστασία της ιστορίας σημαίνει και προστασία των γκέκων.
«Αν ξέρουμε ότι ο χώρος είναι προστατευμένος για την ιστορία, ξέρουμε ότι και ο γκέκος είναι προστατευμένος», αναφέρει η Arana.
Πηγή: https://www.newmoney.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
