11/10/2026
Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν με ψυχικές διαταραχές, ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται σοβαρά εμπόδια πρόσβασης στην περίθαλψη. Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2026 αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής των ασθενών, με ιδιαίτερη προσοχή στους ανθρώπους με αναπηρία. Τα διεθνή στοιχεία και οι ελληνικές ανισότητες δείχνουν ποιες αλλαγές χρειάζονται.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, στις 10 Οκτωβρίου, αναδεικνύει ένα πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζεται με επετειακές εκδηλώσεις: την αδυναμία πολλών ανθρώπων να εξασφαλίσουν την υποστήριξη που χρειάζονται. Το φετινό μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, «Να ακουστούν οι βιωμένες εμπειρίες: αληθινές φωνές, πραγματική αλλαγή», ζητά τη συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων στις αποφάσεις για τη φροντίδα τους.
Σύμφωνα με την έκθεση World Mental Health Today, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με ψυχικές διαταραχές. Παρά την ύπαρξη αποτελεσματικών θεραπευτικών παρεμβάσεων, μεγάλο μέρος τους δεν λαμβάνει επαρκή φροντίδα.
Ελλάδα: Η πρόσβαση στην υγεία παραμένει σοβαρό πρόβλημα
Τα οικονομικά εμπόδια, οι αναμονές και οι γεωγραφικές αποστάσεις επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα των πολιτών να λάβουν ιατρική περίθαλψη.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 21,9% των κατοίκων της Ελλάδας ηλικίας 16 ετών και άνω που χρειάζονταν ιατρική εξέταση ή θεραπεία το 2024 δήλωσε ότι δεν εξυπηρετήθηκε εξαιτίας κόστους, αναμονής ή απόστασης. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 3,6%.
Η περιφερειακή έκθεση της Eurostat για το 2025 καταγράφει ότι και οι 13 ελληνικές περιφέρειες συγκαταλέγονταν στις 14 ευρωπαϊκές περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά ανικανοποίητων αναγκών ιατρικής εξέτασης, με βάση τα δεδομένα του 2024.
European Commission
Για την ψυχική υγεία υπάρχει επίσης ειδικότερο ελληνικό εύρημα. Η έκθεση OECD και Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου του 2023 αναφέρει ότι, στις έρευνες του 2021–2022, το 27% των δηλωμένων ανικανοποίητων αναγκών περίθαλψης στην Ελλάδα αφορούσε την ψυχική υγεία, έναντι 22% στην ΕΕ. Τα στοιχεία αφορούν εκείνη την περίοδο και δεν αποτυπώνουν αυτομάτως τη σημερινή κατάσταση.
Αναπηρία και ψυχική υγεία: Οι ανισότητες πίσω από τους αριθμούς
Για τους ανθρώπους με αναπηρία, η πρόσβαση στη φροντίδα επηρεάζεται συχνά από εμπόδια που ξεπερνούν την ίδια την κατάσταση της υγείας τους.
Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι περίπου 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού, βιώνουν σημαντική αναπηρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του, τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων προβλημάτων υγείας, όπως η κατάθλιψη.
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
Η αυξημένη επιβάρυνση δεν οφείλεται υποχρεωτικά στην αναπηρία. Οι διακρίσεις, η φτώχεια, η κοινωνική απομόνωση και οι δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας αποτελούν παράγοντες που εντείνουν τις ανισότητες.
Ένα απροσπέλαστο ιατρείο, η έλλειψη κατάλληλης μεταφοράς ή η απουσία προσβάσιμων τρόπων επικοινωνίας μπορούν να αποκλείσουν έναν άνθρωπο από την ψυχολογική υποστήριξη. Η ισότιμη πρόσβαση απαιτεί επομένως φυσική και ψηφιακή προσβασιμότητα, κατάλληλες προσαρμογές και σεβασμό στην αυτονομία του ατόμου.
Οι άνθρωποι που χρειάζονται βοήθεια πρέπει να έχουν λόγο
Το κεντρικό μήνυμα του 2026 συνδέει την ποιότητα των υπηρεσιών με τη συμμετοχή όσων έχουν προσωπική εμπειρία ψυχικών δυσκολιών.
Σύμφωνα με το Mental Health Atlas 2024, που δημοσιεύθηκε το 2025, μόνο το 45% των χωρών που απάντησαν ανέφερε συνεχιζόμενη συνεργασία με οργανώσεις ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία, οικογενειών ή φροντιστών στον σχεδιασμό, την παροχή ή την παρακολούθηση υπηρεσιών.
Η συμμετοχή μπορεί να περιλαμβάνει αξιολόγηση της φροντίδας, εκπροσώπηση σε συμβουλευτικά όργανα και συνδιαμόρφωση προγραμμάτων. Αντίστοιχα, οι οργανώσεις ατόμων με αναπηρία μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό εμποδίων που παραμένουν αόρατα στις διοικητικές καταγραφές.
Από τα ψυχιατρικά ιδρύματα στη φροντίδα στην κοινότητα
Η δυνατότητα ενός ανθρώπου να λαμβάνει υποστήριξη διατηρώντας την κοινωνική ζωή και την αυτονομία του αποτελεί βασική κατεύθυνση της διεθνούς πολιτικής ψυχικής υγείας.
Στις 9 Οκτωβρίου 2026, ο ΠΟΥ παρουσίασε νέο οδηγό για τη μετάβαση από τη μακροχρόνια ιδρυματική περίθαλψη σε υπηρεσίες μέσα στην κοινότητα. Μόνο το 9% των χωρών που συμμετείχαν στη σχετική καταγραφή είχε ολοκληρώσει τη μετάβαση, ενώ το 53% βρισκόταν σε πρώιμο στάδιο.
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
Στην Ελλάδα, ο νόμος 5129/2024 προχώρησε στη θεσμική αναδιοργάνωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Η αποτελεσματικότητα των αλλαγών χρειάζεται να αποδεικνύεται μέσα από τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών, τη στελέχωση και τη συνέχεια της θεραπείας.
Για την αναζήτηση υποστήριξης λειτουργεί η Γραμμή 10306, δωρεάν και ανώνυμα, όλο το εικοσιτετράωρο, παρέχοντας ψυχολογική στήριξη, ενημέρωση και καθοδήγηση.
Υπουργείο Υγείας
Η επόμενη ημέρα απαιτεί συγκεκριμένες αποφάσεις
Η βελτίωση της ψυχικής υγείας στην Ελλάδα χρειάζεται οργανωμένη πολιτική που θα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τις ελλείψεις προσωπικού, τις γεωγραφικές ανισότητες και τον αποκλεισμό των ανθρώπων με αναπηρία.
Πρώτο βήμα πρέπει να είναι η δημόσια καταγραφή των διαθέσιμων υπηρεσιών και των χρόνων αναμονής ανά περιφέρεια. Με βάση αυτά τα δεδομένα χρειάζεται στοχευμένη χρηματοδότηση, σταθερή στελέχωση και ανάπτυξη κοινοτικών δομών.
Παράλληλα, απαιτείται έλεγχος προσβασιμότητας, δυνατότητα εξ αποστάσεως συνεδριών όπου ενδείκνυται και συμμετοχή των ίδιων των ασθενών και των αναπηρικών οργανώσεων στην αξιολόγηση των υπηρεσιών.
Η πρόοδος πρέπει να μετριέται: μικρότερες αναμονές, μεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη, συνέχεια στη θεραπεία και λιγότεροι αποκλεισμοί.
Η πραγματική επιτυχία της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας δεν θα φανεί στις εκδηλώσεις της 10ης Οκτωβρίου. Θα φανεί όταν ένας άνθρωπος που χρειάζεται βοήθεια θα μπορεί να τη λάβει εγκαίρως, ανεξάρτητα από το εισόδημα, τον τόπο κατοικίας ή την αναπηρία του.
Για να συμβεί αυτό, οι δημόσιες δεσμεύσεις πρέπει να μετατραπούν σε χρηματοδοτούμενες υπηρεσίες, με προσωπικό, προσβασιμότητα και έλεγχο αποτελεσμάτων. Γιατί το δικαίωμα στην ψυχική υγεία δεν αρκεί να αναγνωρίζεται. Πρέπει να μπορεί κάθε άνθρωπος να το ασκήσει.
Πηγές και τεκμηρίωση
Οι ακόλουθες οκτώ πηγές ελέγχθηκαν ως προς το περιεχόμενο και τη σύνδεσή τους με τους ισχυρισμούς του άρθρου.
- ΠΟΥ – World Mental Health Day 2026. Επίσημο θέμα και μήνυμα της ημέρας.
- ΠΟΥ – World Mental Health Today. Έκθεση 2025, παγκόσμια δεδομένα.
- Eurostat – Unmet Needs for Medical Care. Δημοσίευση 2025, στοιχεία 2024.
- Eurostat – Regional Yearbook 2025. Περιφερειακές ανισότητες.
- OECD – Greece: Country Health Profile 2023. Ειδικά στοιχεία ψυχικής υγείας από έρευνες 2021–2022.
- ΠΟΥ – Disability and Health. Αναπηρία και ανισότητες υγείας, 2023.
- ΠΟΥ – Mental Health Atlas 2024. Έκθεση 2025.
- ΠΟΥ – Community-Based Mental Health Care. Ανακοίνωση 9 Οκτωβρίου 2026.
Ρεπορτάζ του Θανάση Μπόμη
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
