18/8/2026
Χιλιάδες χιλιόμετρα από την πατρίδα τους στη Βόρεια Αμερική, περίπου δύο εκατομμύρια ξενόφερτα ρακούν ζουν σήμερα στη Γερμανία –για άλλους χαριτωμένα ζωάκια, για άλλους μάστιγα που πρέπει να εξοντωθεί.
Ποιος έφερε το πονηρό και επιδέξιο θηλαστικό στην Ευρώπη; Σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη θεωρία, το είδος μεταφέρθηκε στη Γερμανία από τον διαβόητο Χέρμαν Γκέρινγκ, στενό συνεργάτη του Χίτλερ, διοικητή των Ναζί και εγκληματία πολέμου.
Η αλήθεια, όμως, είναι πιο περίπλοκη. Νέες έρευνες δείχνουν ότι ο Γκέρινγκ δεν είχε άμεση σχέση και ότι ο σημερινός πληθυσμός των ρακούν στη Γερμανία προήλθε από τέσσερα ανεξάρτητα περιστατικά απελευθέρωσης, αναφέρει το BBC.
Από τη Γερμανία, το είδος (Procyon lotor) πέρασε τα σύνορα και εξαπλώθηκε στην Ολλανδία, την Τσεχία και την Ολλανδία. Σύμφωνα με μελέτη του 2018, ο πληθυσμός των ρακούν στην Κεντρική Ευρώπη τριπλασιάστηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέχρι το 2018.
Ρακούν και στην Κέρκυρα
Ρακούν έχουν βρεθεί ακόμα και στην Ισπανία και τη Σουηδία ενώ, σύμφωνα με μελέτη του 2021, ένας μικρός πληθυσμός αναπαράγεται από το 2014 στην Κέρκυρα.
Κάποια από τα ζώα αυτά προήλθαν πάντως από αποδράσεις σε ζωολογικούς κήπους, όπως συνέβη στην Ιταλία στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
«Σε γενικές γραμμές έχουν ταλέντο στις αποδράσεις» είπε στο BBC ο Αλέν Φραντς, επιμελητής ζωολογίας στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λουξεμβούργου.
Τα πρώτα ρακούν στην Ευρώπη εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1930 στο Κάσελ της Γερμανίας, το οποίο θεωρείται η «ευρωπαϊκή πρωτεύουσα» των ρακούν, με πληθυσμό που εκτιμάται στα 30.000 άτομα.
«Ήταν ένα σύνηθες αφήγημα μεταξύ των ξεναγών, των τοπικών πολιτικών και μεγάλου μέρους του πληθυσμού ότι ο ίδιος ο Χέρμαν Γκέρινγκ διέταξε την απελευθέρωση των ρακούν στη φύση» είπε ο Έμπερχαρντ Λάιχτ, πρώην επικεφαλής της Δασικής Υπηρεσίας του Φελ στην κεντρική Γερμανία. «Κάποιοι πίστευαν μάλιστα ότι ο ίδιος ο Γκέρινγκ είχε παρευρεθεί προσωπικά στη διαδικασία».
Εξετάζοντας τα διαθέσιμα ιστορικά αρχεία, ο Λάιχτ διαπίστωσε ότι η Γερμανία είχε πράγματι υποβάλει αίτημα στην Πρωσική Υπηρεσία Θήρας για την απελευθέρωση δύο ζευγαριών ρακούν κοντά στη λίμνη Έντερζεε κοντά στο Κάσελ, με σκοπό τον «εμπλουτισμό της πανίδας». Η αίτηση υποβλήθηκε την περίοδο κατά την οποία ο Γκέρινγκ ήταν υπεύθυνος για τη δασοκομία και τη θήρα, όμως η έρευνα δεν αποκάλυψε ενδείξεις ότι είχε προσωπική εμπλοκή.
«Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι πολιτικοί -όπως ο Γκέρινγκ, ως μέλος της ναζιστικής κυβέρνησης του Ράιχ- άσκησαν οποιαδήποτε επιρροή στην απόφαση» είπε ο Λάιχτ. «Ο φάκελος δείχνει ξεκάθαρα ότι ολόκληρη η διαδικασία ήταν απλώς μια διοικητική υπόθεση».
Ο Λάιχτ διαπίστωσε μάλιστα ότι τα ρακούν απελευθερώθηκαν πριν καν υπογραφεί η εν λόγω αίτηση. Τα δύο ζευγάρια ζώων, δείχνουν τα αρχεία, αφέθηκαν ελεύθερα μια ωραία πρωία του Απριλίου του 1934.
Εξπέρ της απόδρασης
Υπήρξαν όμως και άλλα περιστατικά απελευθέρωσης. Ο Φραντς, ο επιμελητής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λουξεμβούργου, ήταν ενήμερος για τα ρακούν που απέδρασαν από ένα εκτροφείο γούνας στο Βραδεμβούργο όταν βομβαρδίστηκε από τους Συμμάχους τις τελευταίες ημέρες του Τρίτου Ράιχ.
Ο Φραντς υποψιαζόταν όμως ότι αυτοί οι δύο αρχικοί πληθυσμοί –στο Κάσελ και το Βραδεμβούργο- δεν θα μπορούσαν να αυξηθούν τόσο πολύ χωρίς να εμφανιστούν συγγενείς ανωμαλίες λόγω αιμομιξίας.
Εξετάζοντας το DNA περισσότερων από 400 ρακούν σε ολόκληρη τη Γερμανία, ο Φραντς εντόπισε ενδείξεις για δύο ακόμη απελευθερώσεις στην ανατολική Σαξονία, κοντά στα σύνορα με την Τσεχία, και στα όρη Χαρτς, στη βόρεια Γερμανία.
Έκτοτε, τα ρακούν πολλαπλασιάστηκαν και έγιναν διαβόητα για τις κλοπές τροφίμων και τις εισβολές τους σε νοσοκομεία και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2019, η Deutsche Welle ανέφερε την περίπτωση ενός ρακούν που μέθυσε πίνοντας κρασί στη χριστουγεννιάτικη αγορά του Έρφουρτ.
To άτυχο ζώο τελικά πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε. Τα περισσότερα γερμανικά κρατίδια επιτρέπουν εξάλλου το κυνήγι ρακούν καθόλη τη διάρκεια του έτους, και ο αριθμός που σκοτώνονται κάθε χρόνο έχει τετραπλασιαστεί από το 2005 σε περισσότερα από 250.000 άτομα.
To γεγονός ότι τα ζώα συγκεντρώνονται σε ομαδικά αποχωρητήρια -ενίοτε σε σοφίτες ή άλλους κλειστούς χώρους- δεν βοηθά τη δημόσια εικόνα τους.
Χωροκατακτητικό είδος
Πέρα όμως από τις ζημιές που προκαλούν σε σπίτια και επιχειρήσεις, μια άλλη ανησυχία είναι οι επιπτώσεις των ρακούν στα φυσικά οικοσυστήματα. Μελέτη του 2024 έδειχνε για παράδειγμα ότι το ξενόφερτο είδος τρώει αμφίβια και τα αυγά τους, ενώ άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι τα ρακούν τρώνε αβγά υδρόβιων πτηνών και σπάνιες νεροχελώνες, ενώ παράλληλα μεταφέρουν παράσιτα που μπορούν να μεταδοθούν στον άνθρωπο.
Ωστόσο μια άλλη, δεκαετής μελέτη στο Εθνικό Πάρκο Μύριτς, η οποία θεωρείται η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή μελέτη πεδίου για το είδος, δεν βρήκε ενδείξεις σοβαρών επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα της Γερμανίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πάντως εντάξει τα ρακούν στη λίστα των ξενικών χωροκατακτητικών ειδών, μια απόφαση με την οποία διαφωνούν ορισμένοι επιστήμονες.
Όμως, παρά το ανελέητο κυνήγι, τα ρακούν φαίνεται ότι ήρθαν στη Γερμανία για να μείνουν. «Τα πυροβολούν, τα πυροβολούν, τα πυροβολούν και κάθε χρόνο υπάρχουν όλο και περισσότερα» είπε στο BBC η Βέρα Χεκ, διευθύνουσα σύμβουλος της Ομοσπονδιακής Ένωσης Οργανώσεων Διάσωσης Άγριας Ζωής στη Γερμανία.
Σύμφωνα μάλιστα με μελέτη του 2019 στο Scientific Reports, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να οδηγήσει σε διεύρυνση της γεωγραφικής εξάπλωσης του είδους.
Πηγή: https://www.in.gr
Πηγή φωτογραφίας: https://secure.gravatar.com
